LA KATEĤISMO DE LA KATOLIKA EKLEZIO


KOMPEDIO




(Wappen von Benedikt XVI.)


Motu Proprio

por la aprobo kaj publikigo

de la kompendio

de la Katekismo de Katolika Eklezio.


Al la honorindaj fratoj kardinaloj, patriarĥoj, ĉefepiskopoj, episkopoj, pastroj, diakonoj kaj ĉiuj membroj de la popolo de Dio


Antaŭ dudek jaroj komenciĝis la laboro pri la Kateĥismo de la Katolika Eklezio, kiun estis petinta la Eksterordinara Asembleo de la Episkopara Sinodo okaze de la 20a datreveno de la fino de la Dua Vatikana Koncilio.

Mi estas senfine dankema al Dio, la Sinjoro, ke Li donacis al la eklezio ĉi tiun kateĥismon, kiun en 1992 promulgis Johano Paŭlo la 2a, mia estimata kaj amata antaŭulo.

La grando utilo kaj valoro de ĉi tiu donaco estis konfirmata per la larĝa kaj pozitiva akceptado en la episkoparo, al kiu ĝi estis precipe direktita – kiel sekura kaj aŭtentika rilatilo por la elmontro de la katolika doktrino kaj speciale ankaŭ por la ellaborado de la lokaj kateĥismoj. La signifo de la kateĥismo estas pruvita ankaŭ per tio, ke akceptis ĝin ege bonvole ĉiuj anoj de la popolo de Dio, kiuj ĝin povis ekkoni kaj estimi en la pli ol kvindek lingvoj, en kiujn ĝi ĝis nun estas tradukita.

Nun mi kun granda ĝojo aprobas kaj promulgas la Kompendion de tiu Kateĥismo.

La kompendio estis vigle dezirata en 2002 de la partoprenantoj de la Internacia Kateĥumena Kongreso, kiuj tiamaniere esprimis bezonon larĝe disvastigitan en la eklezio. Mia mortinta antaŭulo ekkaptis tiun deziron kaj decidis en februaro 2002 ties efektivigon. Li konfidis la redaktadon al malgranda kardinal-komisiono estrita de mi, kiun subtenis kelkaj kunlaborantaj fakuloj. Okaze de la laborado estis antaŭmetita koncepto de la kompendio al ĉiuj kardinaloj kaj prezidantoj de la episkoparaj konferencoj, kiuj akceptis ĝin kaj taksis ĝin pozitive kun granda plimulto.

La Kompendio, kiun mi nun prezentas al la tuta eklezio, estas fidela kaj sekura resumo de la Kateĥismo de la Katolika Eklezio. Ĝi entenas en konciza formo ĉiujn esencajn kaj bazajn elementojn de la eklezia kredo kaj prezentas tiel – kiel estis dezirate de mia antaŭulo – specon de vademekumo, kiu ebligas al la homoj – ĉu kredantaj aŭ ne – superrigardon super la tuta panoramo de la katolika kredo.

La Kompendio respegulas en sia konstruo, en sia enhavo kaj en sia lingvaĵo la Kateĥismon de la Katolika Eklezio kaj ofertas, kiel resumo, helpon kaj instigon por diskonigi kaj profundigi ankoraŭ pli la Kateĥismon.

Mi fide konfidas pro tio tiun Kompendion al la tuta eklezio kaj al ĉiu unuopa kristano, por ke en la novo jarmilo ili engaĝigu sin kun nova elano por la diskonigo de la evangelio kaj la kred-edukado. Tiu renovigita idealo devas distingi ĉiun eklezian komunaĵon kaj ĉiun krist-kredanton de ĉiu ajn aĝo kaj de ĉiu ajn popolo.

Pro sia koncizeco, klareco kaj kompleteco tiu ĉi Kompendio direktiĝas ankaŭ al ĉiuj homoj, kiuj meze de distrita mondo kun multfacetaj mesaĝoj volas ekkoni la vojon de la vivo: la veron, kiun konfidis Dio al la eklezio de Sia Filo.

Legante la Kompendion, kiu estas ilo kun kompetenta signifo – danke al la speciala propeto de Mario, la plej sankta patrino de Kristo kaj de la eklezio – ĉiu ekkonu kaj akceptu pli kaj pli la senelĉerpeblan belecon, unikecon kaj aktualecon de la bonega donaco, kiun donis Dio al la homaro: Sian unusolan filon Jesuo Kristo, kiu „estas la vojo kaj la vero kaj la vivo“ (Joh 14,6).

 

Skribite je la 28a de Junio 2005, la vespero antaŭ la festo de la sanktaj Petro kaj Paŭlo, en la unua jaro de mia pontifikato.

Benedictus PP XVI

 

 

ENKONDUKO

 

1. La dekunuan de oktobro 1992 Papo Johano Paŭlo la Dua transdonis al la fidelularo de la tuta mondo la Katekismon de la Katolika Eklezio, ĝin prezentante kiel “referenca teksto por kateĥizo renovigita el la vivaj fontoj de la kredo” Fußnote . Je la trideka jaro post la malfermo de la Dua Vatikana Konsilio (1962-1965) tiel estis feliĉe plenumita la deziro esprimita de la Eksterordinara Asembleo de la Episkopara Sinodo, ke estu kompilita kateĥismo pri la tuta katolika doktrino rilate la kredon kaj la moralon.

Kvin jarojn poste, precize la dekkvinan de aŭgusto 1997, promulgante la eldonon de editio typica de la Catechismus Catholicae Ecclesiae, la papo konfirmis la fundamentan celon de la verko, «doni kompletan kaj integran prezentadon de la katolika principaro ebligantan al ĉiuj ekkoni, kion la eklezio konfesas, celebras, vivas kaj preĝas en sia ĉiutaga vivo». Fußnote

2. Al pli bona malfermado de la Kateĥismo, kaj por komplezi al peto farita en la Internacia Kateĥiza Kongreso 2002, Johano Paŭlo la Dua instalis specialan komisionon prezidatan de la prefekto de la Kongregacio por la Kredo, kaj li donis al ĝi la taskon, krei Kompendion de la Kateĥosmo de la Katolika Eklezio, en kiu la enhavoj de la kredo estu prezentataj en pli resuma formo. Post dujara laboro estiĝis malnetaĵo de la Kompendio, kiu estis transsendita al la kardinaloj kaj al la prezidantoj de de la Episkoparaj Konferencoj por konsultado. Tiu malnetaĵo en sia tutaĵo estis positive taksita de la absoluta plimulto de la respondoj. Pro tio la komisiono komencis reviziadon de la malnetaĵo kaj aprobis la finfinan tekston de la verko konsiderinte la prezentitajn plibonigajn proponojn.

3. La Kompendio havas tri bazajn karakterizaĵojn: strikta dependenco el la Kateĥismo de la Katolika Eklezio, dialoga strukturo, kaj uzo de bildoj en la kateĥizo. La Kompendio antaŭ ĉio ne estas verko per si mem, kaj ĝi neniel intencas anstataŭi la Kateĥismon de la Katolika Eklezio: sed ĝi kontinue rilatas al la Kateĥismo, jen per akurata indiko de la korespondaj ciferoj de la Kateĥismo, jen per konstanta adhero al ties strukturo, disvolviĝo kaj enhavoj. Cetere la Kompendio celas revivigi intereson kaj fervoron por la Kateĥismo, kiu, pro sia saĝa prezentado kaj sia spirita karaktero, restas ĉiam la baza teksto de la hodiaŭa eklezia kateĥizo.

Kiel la Kateĥismo, same la Kompendio havas kvar partojn komformigitajn al la fundamentaj leĝoj de la kristana vivo:

La unua parto, titolita «la konfeso de la kredo», enhavas sukcesan sintezon de la lex credendi, tio estas la kredo konfesata de la Katolika Eklezio. Ĝi sekvas la Apostolan Kredokonfeson ĉiam denove revenanta al la Kredokonfeso Nicea-Konstantinopola, kies konstanta proklamado en la kristanaj kunvenoj vivtenas la memoron pri la fundamentaj veroj de la kredo.

La dua parto, titolita «la celebro de la kristana mistero», prezentas la esencajn erojn de la lex celebrandi. La evangelia anonco trovas sian privilegiitan respondon en la sakramenta vivo. En ĝi la fideluloj spertas kaj atestas en ĉiuj situacioj de sia vivo la savigan efikon de la pasĥa-mistero, pere de kiu Kristo plenumis la verkon de nia elaĉeto.

La tria parto, titolita «la vivo en Kristo», memorigas al la lex vivendi, nome al la vivo-agoj, per kiuj la baptitoj manifestas en siaj ĉiuspecaj sintenoj kaj en siaj etikaj elektoj la fidelecon al la konfesata kaj celebrata kredo. La fideluloj estas ja alvokataj de la Sinjoro Jesuo plenumi la verkojn, kiuj korespondas al sia digno kiel infanoj de la Patro en la karitato de la Sankta Spirito.

La kvara parto, titolita «la kristana preĝo», liveras resumon de la lex orandi, nome de la preĝa vivo. Imitante Jesuon, la perfekta modelo de preĝanto, ankaŭ la kristano estas vokata al dialogo kun Dio en la preĝo. Ties prefera esprimo estas la Patronia, la preĝo instruita de Jesuo mem.

4. Dua propraĵo de la Kompendio estas la dialoga formo, kiu imitas klasikan literaturan ĝenron, aranĝita per demandoj kaj respondoj. Tiel prezentiĝas ia dialogo inter majstro kaj disĉiplo. La rapide sinsekvaj demandoj antaŭtiras la leganton kaj invitas lin malkovri ĉiam novajn aspektojn de la vero de sia kredo. La dialoga ĝenro ebligas ankaŭ rimarkinde malpliigi la tekston reduktante ĝin al la esencaĵoj. Tio povus ankaŭ favori alproprigon kaj eventualan parkerigon de la enhavoj.

5. La tria karakterizaĵo de la Kompendio koncernas prezentadon de bildoj, kiuj akompanas la subdividon de la libro. Fußnote Ili estas ĉerpitaj el la abundega arta heredaĵo de la kristana ikonografio. El la jarcenta koncilia tradicio ni lernas, ke ankaŭ la evangelia prediko estas bildo. La artistoj de ĉiuj tempoj ofertis al la kontemplado kaj al la admirado de la fideluloj elstarajn eventojn de la sav-mistero, ilin prezentante en splendo de koloroj kaj en perfekteco de belo. Tio estas indico, ke hodiaŭ, pli ol iam en la bildo-kulturo, la sakrala bildo en vida kulturo povas esprimi multe pli ol la nura parolado, ĉar multege efikas ĝia dinamismo transmisiante la evangelian mesaĝon.

6. Okaze de la kvardekjariĝo de la fino de la Dua Vatikana Koncilio, koincidante kun la jaro dediĉita al la Eŭkaristio, la Kompendio aldonas kroman helpilon por kontentigi jen la malsaton pri vero ĉe la fidelularo ĉiuaĝa kaj ĉiukondiĉa, jen la bezonojn de tiuj, kiuj aspiras satigi sian malsaton kaj soifon al la justeco, ankaŭ se ili ne adheras al la kredo. La publikado de la Kompendio okazas en la soleno de la Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo, kolonoj de la tuta eklezio, kaj ekzemplaj anoncantoj de la Evangelio en la antikva mondo. Tiuj apostoloj vidis, kion ili predikis, kaj ili atestis la Kristan veron ĝis la martiriĝo. Ni ilin imitu en ilia misia elano, kaj ni preĝu al la Sinjoro por ke la eklezio sekvu ĉiam la instruon de la Apostoloj, el kiuj ĝi ricevis la unuan ĝojan anoncon de la kredo.

 

La dudekan de marto 2005, la palmodimanĉon


Joseph Kard. Ratzinger

Prezidanto de la speciala Komisio


 

 

 

UNUA PARTO

 

LA KREDO-KONFESO

 

UNUA SEKCIO

 

“MI KREDAS” - “NI KREDAS”

 

1. Fußnote Kion Dio planis por la homoj? (1-25) Fußnote

Dio en si mem estas perfekta kaj feliĉa. En decido, farita el pura boneco, Li libere kreis la homon, por ke tiu partoprenu en Lia beata vivo. Kiam venis la pleneco de la tempo, Dio la Patro sendis sian Filon kiel Elaĉtanton kaj Savanton de la homoj falintaj en pekon. Li vokis ilin en Sian eklezion, kaj per la Sankta Spirito Li faris ilin Siaj infanoj kaj heredantojn de Sia eterna beateco.

 


UNUA ĈAPITRO
La homo estas “Di-kapabla”

 

“Granda vi estas, Sinjoro, kaj vere laŭdinda …

Vi kreis nin al vi, kaj maltrankvila estas nia koro,

ĝis ĝi trankviliĝas en vi” (Sankta Aŭgusteno).

 

 

2. Kial en la homo kuŝas la deziro al Dio? (26-30, 44-45)

Dio mem, kreante la homon laŭ Sia bildo, metis en ties koron la deziron vidi Lin. Malgraŭ ke tiu deziro estas ofte neglektita, Dio ne ĉesas tiri la homon al Si, por ke tiu vivu kaj trovu en Li abundon de vero kaj feliĉo, senĉese de li serĉataj. Tial la homo pro sia naturo kaj vokiĝo estas religia estaĵo kapabla vivi en komuneco kun Dio. Tiu intima kaj vitala ligo kun Dio donas al la homo sian fundamentan dignon.

 

3. Kiel oni povas ekkoni Dion per nura racia lumo? (31-36, 46-47)

Elirante el la naturo, t.e. el la tero kaj el la homa persono, la homo povas ekkoni Dion kun certeco per sia nura racio: Dio estas la origino kaj celo de ĉiuj aĵoj; Li estas la plej alta bono, vero kaj belo senfina.

 

4. Ĉu sufiĉas la nura racia lumo por ekkoni la Dian misteron? (37-38)

La homo, ekkonante Dion per la nura racia lumo, puŝiĝas tamen al multaj malfacilaĵoj. Krome li ne povas eniri el si mem en la internon de la Dia mistero. Tial Dio volis prilumi lin per Sia revelacio, ne nur pri veraĵoj superantaj la homan malkovro-kapablon, sed ankaŭ pri religiaj kaj moralaj veraĵoj, kiuj ja estas atingeblaj el si mem per la homa racio, sed per la Dia revelacio ili povas esti ekkonataj de ĉiuj sen malfacileco, kun firma sekureco kaj sen iu eraro.

 

5. Kiel oni povas paroli pri Dio? (39-43, 48-49)

Oni povas paroli pri Dio al ĉiuj kaj kun ĉiuj, se oni komencas kun la perfektaĵoj de la homo kaj de la ceteraj kreitaĵoj, kiuj estas rebrilo - almenaŭ limigita - de la senfina Dia perfekteco. Tamen nepras ĉiam denove purigi nian lingvaĵon el ĉia imageco kaj ne-perfekteco sciante ke oni ne povas elĉerpi la senfinan Dian misteron.

 

 


 

DUA ĈAPITRO
Dio alproksimiĝas al la homo


LA REVELACIO DE DIO

 

6. Kion revelacias Dio al la homo? (50-53, 68-69)

En Sia boneco kaj saĝeco Dio revelacias Sin al la homo. En agoj kaj vortoj li revelacias Sin mem kaj Sian amoplenan planon, kiun Li decidis por la homaro jam deeterne en Kristo. Tiu plano estas: akcepti ĉiujn homojn per la graco de la Sankta Spirito kiel Siaj adoptaj infanoj en Sia unusola / unika (?) Filo, kaj ke ili partoprenu en Lia Dia vivo.

 

7. Per kiuj ŝtupoj komenciĝas la Dia revelacio? (54-58, 70-71)

De komence Dio revelaciis Sin al la prapatroj Adamo kaj Eva, kaj Li vokas ilin al intima komuneco kun Si. Post ilia pekofalo Li ne interrompas Sian revelacion, sed Li anoncas la savon por ĉiuj iliaj posteuloj. Post la diluvo, Li kun Noa starigas interligon inter Si kaj ĉiuj vivaĵoj.

 

8. Kiaj ŝtupoj de la Dia revelacio sekvas poste? (59-64, 72)

Dio elektas Abram kaj vokas lin el lia lando, por igi lin al Abraham, tio signifa: al "la patro de multe da popoloj" (Gen 17,5) Fußnote . Li promesas, ke en li "beniĝos ĉiuj gentoj de la tero(Gen 12,3). La posteuloj de Abrahamo fariĝas portantoj de la Diaj promesoj jam faritaj al la patriarħoj. Dio faras Izraelon Sia elektita popolo: Li liberigas Izraelon el la Egipta sklaveco, starigas interligon kun ĝi en Sinajo kaj donas al ĝi per Moseo sian leĝon. La profetoj anoncas radikalan elaĉeton de la popolo kaj savon, kiu ampleksas ĉiujn popolojn en nova kaj eterna interligo. El la Izraela popolo, el la tribo de la reĝo David, eliros la mesio: Jesuo.

 

9. Kio estas la lasta kaj definitiva ŝtupo de la revelacio? (65-66, 73)

La lasta ŝtupo realiĝas en Lia enkarniĝinta Filo, en Jesuo Kristo, la Peranto kaj Pleneco de la revelacio. Li estas la unu-nura kaj hom-fariĝinta Filo de Dio, estas la kompleta kaj definitiva Vorto de la Patro. Per la sendo de la Filo kaj la donaco de la Sankta Spirito la revelacio estas nun definitive kompleta, kvankam la kredo de la eklezio nur en la sekvo de la jarcentoj iom post iom povas senvuali ĝian tutan signifon.

 

Kiam Li donacis al ni Sian Filon, kiu estas Lia unika kaj definitiva Vorto,

Dio donis al ni neniun alian Vorton.

Li ĉion diris en ĉi tiu unu Vorto, kaj pli Li ne volas diri al ni”

(Sankta Johano de la Kruco)

 

10. Kiun valoron havas privataj revelacioj? (67)

Kvankam ili ne apartenas al la kred-enhavo, ili povas helpi vivi laŭ la kredo, se ili restas severe direktitaj al Kristo. Tial la instru-ofico de la eklezio, al kiu apartenas la juĝrajto pri tiaj privataj revelacioj, ne povas akcepti tiujn, kiuj pretendas superi aŭ korekti la definitivan revelacion de Kristo.

 

 

LA TRANSDONO DE LA DIA REVELACIO

 

11. Kial kaj kiel la Dia revelacio devas esti transdonata? (74)

Dio “volas, ke ĉiuj homoj estu savitaj kaj venu al la scio de la vero(1 Tm 2,4), t.e. al la ekkono pri Jesuo Kristo. Pro tio Kristo devas esti anoncata al ĉiuj homoj, kiel Li mem instruis: “Iru al ĉiuj nacioj, kaj disĉipligu ĉiujn homojn(Mat 28,19). Tio okazas en la Apostola Tradicio.

 

12. Kio estas la Apostola Tradicio? (75-79, 83, 96, 98)

La Apostola Tradicio estas la transdono de la mesaĝo de Kristo, plenumita ekde la komenco de la kristanismo per prediko, atestado, institucioj, Diservo kaj la inspiritaj Skriboj. La Apostoloj transdonis tion, kion ili ricevis de Kristo kaj lernis de la Sankta Spirito, al siaj posteuloj, la episkopoj, kaj per ili al ĉiuj generacioj ĝis la maturiĝo de la mondaĝo.

 

13. Kiel okazas la Apostola Tradicio? (76)

La Apostola Tradicio okazas en du manieroj: per la viva transdono de la Dia Vorto (ankaŭ simple nomita Tradicio) kaj per la Sankta Skribo, en kiu tiu proklamado de la savo estas skribe fiksita.

 

14. Kia estas la rilato inter la Tradicio kaj la Sankta Skribo? (80-82, 97)

La Tradicio kaj la Sankta Skribo estas intime ligitaj inter si, kaj ili interkomunikas. Ambaŭ aktualigas en la eklezio la misteron de Kristo, fekundigas ĝin kaj originas el la sama Dia fonto: ili konstituas la unu sanktan kredo-enhavon, el kiu la eklezio ĉerpas sian sekurecon pri ĉiuj revelaciitaj veroj.

 

15. Al kiu la kredo-enhavo estas konfidita? (84, 91-94, 99)

La kredo-enhavo estas konfidita de la ekleziaj apostoloj al la tuto de la eklezio. Subtenata de la Sankta Spirito kaj gvidata de la instru-ofico de la eklezio, la tuta Dia popolo akceptas kun sia supernatura kredo-senso la Dian revelacion, komprenas ĝin pli kaj pli profunde kaj aplikas ĝin al la vivo.

 

16. Kiu rajtas devige interpreti la kredo-enhavon? (85-90, 100)

La aŭtentika interpreto-rajto de tiu kredo-enhavo apartenas nur al la viva eklezia instru-ofico, t.e. al la posteulo de Petro, la episkopo de Romo, kaj al la episkopoj, kiuj estas en komuneco kun li. La eklezia instru-ofico, kiu en la servo de la Dia Vorto posedas la sekuran karismon de la vero, havas ankaŭ la rajton, difini dogmojn: tio estas formuloj de veroj entenataj en la Dia revelacio. Tiu aŭtoritata rajto ampleksas ankaŭ verojn, kiuj staras en necesa rilato kun la revelacio.

 

17. Kiaj rilatoj ekzistas inter Skribo, Tradicio kaj instru-ofico? (95)

Ili estas tiom intime interplektitaj, ke neniu de ili povas esti sen la aliaj. Ili ĉiuj laŭsiaspece kune kontribuas sub la influo de la Sankta Spirito efike al la savo de la homoj.


 

 

LA SANKTA SKRIBO

 

18. Kial la Sankta Skribo instruas la veron? (101-102, 105-108, 134-136)

Ĉar Dio mem estas ĝia aŭtoro: pro tio La Sankta Skribo estas nomata inspirita, kaj ĝi instruas senerare la verojn necesajn por nia savo. La Sankta Spirito inspiris ja la homajn aŭtorojn, ke ili skribu, kion Li volis instrui al ni. Sed la kristana kredo ne estas “libro-religio”, sed ĝi estas la religio de la Dia Vorto,“vorto ne nur skribita, muta, sed vorto de la hom-estiĝinta viva Vorto” (Sankta Bernardo de Clairveaux).

 

19. Kiel la Sankta Skribo estas legenda? (109-119, 137)

La Sankta Skribo devas esti legata kaj interpretata kun la helpo de la Sankta Spirito kaj sub la gvidado de la eklezia instru-ofico laŭ jenaj tri reguloj: Unue oni atentu la enhavon kaj la unueconn de la tuta Skribo; due oni legu ĝin en la viva tradicio de la universala eklezio; trie oni atentu la kredan analogion, t.e. la interrilaton de la kredaj veroj inter si.

 

20. Kio estas la kanono de la Skribo? (120, 138)

La kanono de la Skribo estas la plena listo de la Sanktaj Skriboj, kiun la Apostola Tradicio de la eklezio distingis. Tiu kanono ampleksas 46 librojn de la Malnova Testamento kaj 27 de la Nova Testamento.

 

21. Kian gravecon havas la Malnova Testamento por la kristanoj? (121-123)

La kristanoj respektas la Malnovan Testamenton kiel veran Dian Vorton: ĉiuj ĝiaj skriboj estas inspiritaj de Dio kaj konservas konstantan valoron. Ili atestas la Dian eduk-arton de la saviga amo de Dio. Ili estas skribitaj precipe por prepari la alvenon de Kristo, la Savanto de la mondo.

 

22. Kian signifon havas la Nova Testamento por la kristanoj? (124-127, 139)

La Nova Testamento, kies centra temo estas Jesuo Kristo, liveras al ni la definitivan veron de la Dia Revelacio. La kvar evangelioj laŭ Mateo, Marko, Luko kaj Johano - estantaj la ĉefaj atestoj pri la vivo kaj instruo de Jesuo - konsistigas la koran parton de ĉiuj Skriboj kaj havas en la eklezio unikan rangon.

 

23. Kia unueco estas inter la Malnova kaj la Nova Testamentoj? (228-130, 140)

La Sankta Skribo estas unu-nura, ĉar ekzistas nur unu Dia Vorto, nur unu Dia Savo-plano kaj nur unu inspiriteco de ambaŭ Testamentoj. La Malnova Testamento preparas la Novan, kaj la Nova kompletigas la Malnovan: ambaŭ iluminas unu la alian.

 

24. Kian rolon ludas la Sankta Skribo en la vivo de la eklezio? (103-104, 131-133, 141)

La Sankta Skribo donas al la vivo de la eklezio firmon kaj forton. Por la ekleziidoj ĝi estas kredo-forto, nutraĵo kaj fonto de la spirita vivo. Ĝi estas la animo de la teologio kaj de la pastorala instruo. La psalmisto diras: “Via vorto estas lumilo por miaj piedoj kaj lumo por mia vojo” (Psa 119,105). Pro tio la eklezio admone invitas al ofta legado de la Sankta Skribo. “Nekono de la Skribo estas ja ne-kono de Kristo(sankta Hieronimo).

 

 

 

TRIA ĈAPITRO

La respondo de la homo al Dio

 

MI KREDAS

 

25. Kiel respondas la homo al Dio la Revelacianta? (142-143)

La homo, subtenata de la Dia graco, respondas per la obeo de la kredo. Tio estas plene konfidi al Dio kaj akcepti Lian Veron, ĉar ĝi estas garantiata de Li, kiu estas la Vero mem.

 

26. Kiuj estas la ĉefaj atestantoj de la kred-obeo en la Sankta Skribo? (144-149)

Elstaras multaj atestantoj, aparte du: Abrahamo, kiu ”kredis al Dio(Rom 4,3), kiam li estis kondukita en tenton kaj ĉiam obeis al Lia voko, kaj kiu ĝuste pro tio fariĝis ”patro de ciuj, kiuj … kredas” (Rom 4,11.18); kaj la Virgulino Maria, kiu dum sia tuta vivo realigis la obeon de la kredo en la plej perfekta maniero: ”Fiat mihi secundum Verbum tuum – Estu al mi laŭ via diro(Luk 1,38).

 

27. Kion signifas por la homo kredi je Dio? (150-152, 176-178)

Tio signifas adheri al Dio mem, sin konfidante al Li, kaj doni konsenton al ĉiuj de Li revelaciitaj veroj, ĉar Dio estas la Vero. Tio signifas kredi je unu sola Dio en tri Personoj: Patro, Filo kaj Sankta Spirito.

 

28. Kiuj estas la karakterizoj de la kredo? (153-165, 179-180, 183-184)

La kredo, ne-meritita donaco de Dio, estas alirebla al ĉiuj, kiuj humile petas pri ĝi. Ĝi estas la supernatura virto necesa por atingi la savon. La kredago estas homa ago, nome ago de la homa racio, kiu, puŝite de la volo influita de Dio, libere konsentas al la Dia vero. La kredo, krome, estas certa ĉar bazita sur la Vorto de Dio; ĝi estas farema ĉar ”energianta per amo(Gal 5,6); ĝi kontinue kreskas per la aŭskultado de la Dia Vorto kaj per la preĝo. Ĝi jam nun estas antaŭgustumo de la ĉiela ĝojo.

 

29. Kial ne troviĝas kontraŭdiroj inter kredo kaj scienco? (159)

Kvankam la kredo superas la racion, tamen neniel eblas kontraŭdiro inter kredo kaj scienco, ĉar ambaŭ havas la saman aŭtoron: Dio. Estas la sama Dio kiu donas al la homo la lumon de la racio kaj de la kredo.

 

”Mi kredas por kompreni: kaj mi komprenas por kredi” (sankta Aŭgusteno).

 

 

NI KREDAS

 

30. Kial la kredo estas ago persona kaj samtempe eklezia? (166-169, 181)

La kredo estas persona ago, ĉar ĝi estas la libera respondo de la homo al Dio sin revelacianta. Sed ĝi estas samtempe eklezia ago, kiu esprimiĝas en la konfeso: ”Ni kredas”. Fakte estas la eklezio kiu kredas: tiel ĝi antaŭiras la kredon de la unuopa kristano per la graco de la Sankta Spirito, ĝin generas kaj nutras. Pro tio la eklezio estas patrino kaj majstrino.

 

“Povas havi Dion kiel Patro neniu, kiu ne havas la eklezion kiel Patrino” (sankta Cipriano)

 

31. Kial la formuloj de la kredo gravas? (170-171)

La kredoformuloj estas gravaj, ĉar uzante komunan lingvaĵon ili ebligas esprimi la kredoverojn, ilin alproprigi al si, ilin celebri kaj kundividi kune kun aliaj personoj.

 

32. Kiamaniere la kredo de la eklezio estas unu sola? (172-175, 182)

La eklezio - kvankam formata de multaj personoj malsamaj lingve, kulture kaj rite - konfesas kun unuanima voĉo la unikan kredon ricevitan de unu sola Sinjoro kaj transdonitan de la unika Apostola Tradicio. Ĝi konfesas unu solan Dion – Patron, Filon kaj Sanktan Spiriton – kaj montras unu solan vojon al la savo. Tial ni kredas, kun kora kaj anima unuvoĉeco, tion kio estas entenata en la Dia Vorto, voĉ- kaj skrib-transdonita, kaj kio estas prezentita de la eklezio kiel Die revelaciita.


DUA SEKCIO

 

LA KONFESO DE LA KRISTANA KREDO

 

LA CREDO

 

La apostola Kredo-Konfeso

Mi kredas je Dio,

la Patro ĉiopova,

la kreinto de la ĉielo kaj de la tero;

kaj je Jesuo Kristo,

Lia unu-nura Filo, nia Sinjoro,

koncipita per la Sankta Spirito,

naskita el Maria la Virgulino,

suferinta sub Poncio Pilato,

krucumita, mortinta kaj entombigita,

sobirinta en la regnon de la morto.

La trian tagon Li releviĝis el la mortintoj,

supreniris al la ĉielo,

sidas dekstre de Dio, la Patro ĉiopova,

de kie Li venos por juĝi la vivantojn

kaj la mortintojn.

Mi kredas je la Sankta Spirito,

la sankta katolika eklezio,

la komuno de la sanktuloj,

la pardono de la pekoj,

la releviĝo de la mortintoj,

kaj la vivo eterna.

Amen.

Symbolum Apostolorum

Credo in Deum,

Patrem omnipoténtem,

Creatórem cæli et terræ,

et in Jesum Christum,

Filium eius únicum, Dóminum nostrum:

qui concéptus est de Spíritu Sancto,

natus ex María Virgine,

passus sub Póntio Piláto,

crucifíxus, mórtuus, et sepúltus:

descéndit ad ínferos:

tértia die resurréxit a mórtuis:

ascéndit al cœlos:

sedet ad déxteram Dei Patris omnipoténtis:

inde ventúrus est judicáre vivos

et mórtuos.

Credo in Spíritum Sanctum,

sanctam Ecclésiam cathólicam,

Sanctórum communiónem,

remissiónem peccatórum,

carnis resurrectiónem,

vitam ætérnam.

Amen.

La granda Kredo-konfeso

de Niceo-Konstatinopolo

Mi kredas je unu Dio,

la Patro ĉiopova,

Kreinto de la ĉielo kaj de la tero,

de ĉiuj aĵoj videblaj kaj ne-videblaj.

Kaj je unu Sinjoro Jesuo Kristo,

ununaskita Filo de Dio,

kaj el la Patro generita antaŭ ĉiuj jarcentoj.

Dio el Dio, Lumo el Lumo,

Dio vera el Dio vera,

generita, ne kreita,

samsubstanca kun la Patro;

per kiu ĉio estas farita.

Kiu por ni homoj

kaj por nia savo

descendis de la ĉieloj.

Kaj per la Sankta Spirito Li enkarniĝis

el Maria, la Virgulino, kaj fariĝis homo.

Krucumita por ni sub Pontio Pilato,

Li mortis kaj estis entombigita.

La trian tagon Li resurektis laŭ la Skriboj,

ascendis al la ĉielo

kaj sidas dekstre de la Patro.

Kaj Li revenos kun gloro,

juĝi la vivantojn kaj la mortintojn,

kaj Lia Regno estos senfina.

Mi kredas je la Sankta Spirito,

Sinjoro kaj Viviganto,

kiu devenas de la Patro kaj de la Filo.

Kiu kun la Patro kaj la Filo

same estas adorata kaj glorata;

kiu parolis per la profetoj.

Kaj je unu eklezio: sankta,

katolika kaj apostola.

Mi konfesas unu bapton

por la pardono de la pekoj.

Kaj mi atendas

la resurekton de la mortintoj,

kaj la vivon en la estonta mondo.

Amen.

Symbolum

Nicænum-Constantinopolitanum

Credo in unum Deum,

Patrem omnipoténtem,

Factórem cæli et terræ,

visibílium ómnium et invisibílium.

Et in unum Dóminum Jesum Christum,

Fílium Dei unigénitum

et ex Patre natum ante ómnia sæcula.

Deum de Deo, lumem de lúmine,

Deum verum de Deo vero,

génitum, non factum,

consubstantiálem Patri:

per quem ómnia facta sunt.

Qui propter nos hómines

et propter nostram salútem,

descendit de cælis.

Et incarnátus est de Spírito Sancto

ex María Vírgine, et homo factus est.

Crucifixus etiam pro nobis sub Póntio Piláto:

passus et sepúltus est,

et resurréxit térta die, secúndum Scriptúras,

et ascéndit in cælum,

sedet ad déxteram Patris.

Et íterum ventúrus est kun glória,

iuducáre vivos et mórtuos,

cuius regni non erit finis.

Et in Spíritum Sanctum,

Dóminum et vivificántem:

qui ex Patre Filióque procédit.

Qui cum Patre et Fílio

simul adorátur et conglorificátur:

qui locútus est per prophétas.

Et unam sanctam

cathólicam et apostólicam Ecclésiam.

Confiteor unum baptísma

in remisiónem peccatórum.

Et exspécto

resurrectiónem mortuórum,

et vitam ventúri sæculi.

Amen.

 

 

UNUA ĈAPITRO

Mi kredas je unu Dio, la Patro

La kredo-konfesoj

 

33. Kio estas kredo-konfesoj? (185-188, 192, 197)

Temas pri ordigitaj formuloj, nomataj ankaŭ “Kredo-simboloj” aŭ “Kredoj”. Per tiuj formuloj la eklezio unuige esprimis kaj transdonis ekde sia origino sian kredon per deviga lingvaĵo komuna al ĉiuj fideluloj.

 

34. Kiuj kredo-konfesoj estas la plej fruaj? (189-191)

La plej fruaj kredo-konfesoj estas la baptaj konfesoj. Ĉar la bapto okazas “en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito(Mat 28,19), la kredoveroj, kiujn konfesas la batotoj, estas ordigitaj reference al la Tri Personoj de la Sanktega Triunuo

 

35. Kiuj estas la plej gravaj Konfesoj de la Kredo? (193-195)

Plej grava estas la Apostola Kredo-konfeso, kiu estas la praa baptokonfeso de la roma eklezio, kaj la La granda Kredo-konfeso de Niceo-Konstatinopolo, frukto de la du Ekumenaj Koncilioj de Niceo (325) kaj de Kostantinopolo (381), ankoraŭ hodiaŭ komuna al ĉiuj grandaj eklezioj de Oriento kaj Okcidento.

 

 

“MI KREDAS JE DIO, LA PATRO ĈIOPOVA,

LA KREINTO DE LA ĈIELO KAJ DE LA TERO”

 

36. Kial la Apostola Kredo-konfeso komenciĝas per “Mi kredas je Dio”? (198-199)

Ĉar la eldiro “mi kredas je Dio“ estas la plej fundamenta, la fonto de ĉiuj aliaj veroj pri la homo kaj la mondo, kaj la fonto de la tuta vivo de ĉiu kredanto je Li.

 

37. Kial ni konfesas la Unu Dion? (200-202, 228)

Ĉar Li Sin komunikis al la Izraela popolo kiel la Unu, kiam Li diris: “Aŭskultu, ho Izrael, la Eternulo estas Unu sola” (Rea 6,4); “ĉar Mi estas Dio, kaj ne ekzistas alia(Jes 45, 22). Jesuo mem tion konfirmis: “la Eternulo estas Unu(Mar 12,29). Konfesi, ke Jesuo kaj la Sankta Spirito estas ankaŭ Dio kaj Sinjoro, ne enkondukas ian ajn disdividon en la Unu Dion.

 

38. Per kiu nomo Dio sin revelaciis? (203-205, 230-231)

Dio Sin revelaciis al Moseo kiel la vivanta Dio, “la Dio de Abraham, la Dio de Isaak, la Dio de Jakob(Eli 3,6). Dio revelaciis al Moseo ankaŭ Sian misteran nomon: “MI ESTAS KIU ESTAS” (Eli 3,14). La ne-eldir-ebla nomo de Dio jam en la epoko de la Malnova Testamento estis anstataŭata per la vorto Sinjoro Fußnote . Tiel en la Nova Testamento Jesuo, kiam Li estas nomata Sinjoro, aperas kiel Dio.

 

39. Ĉu nur Dio “estas”? (212-213, 229)

Dum la kreitaĵoj ricevis de Dio ĉion, kion ili estas kaj havas, nur Dio estas en si mem la pleneco de la ESTO kaj de ĉiu perfekteco. Li “ESTAS KIU ESTAS” (Eli 3,14), sen origino kaj sen fino. Jesuo revelacie komunikas, ke ankaŭ Li portas la Dian Nomon “MI ESTAS” (Joh 8,28)

 

40. Kial gravas la revelacio pri la Nomo de Dio? (206-213)

Revelaciante sian nomon Dio konigas la riĉecojn entenataj en Sia ne-eldir-ebla mistero: nur Li deĉiame porĉiame ESTAS tiu, kiu transcendas la mondon kaj la historion. Li kreis la ĉielon kaj la teron. Li estas la fidela Dio, ĉiam proksima al Sia popolo por ĝin savi. Li estas la antonomazia Sanktulo, “riĉa en kompateco(Efe 2,4), ĉiam preta pardoni. Li estas la Estaĵo spirita, transcenda, ĉiopova, eterna, persona, perfekta. Li estas la Vero kaj la Amo.

 

“Dio estas la Estaĵo senfine perfekta

 la Sankta Triunuo

(sankta Turibjo el Mogrovejo).

 

41. Laŭ kiu senco Dio estas la vero? (214-217, 231)

Dio estas la Vero mem kaj kiel Tia Li ne Sin trompas kaj ne povas trompi aliulojn. Li “estas lumo, kaj da mallumo estas en Li neniom” (1 Joh 1,5). La eterna Filo de Dio, la homiĝinta saĝeco, estis sendita en la mondon, ke “Li atestu pri la vero” (Joh 18,37).

 

42. Kiel Dio rivelacias ke Li estas amo? (218-221)

Dio Sin revelacias al Izraelo kiel Tiu, Kies Amo estas pli forta ol la amo de patro aŭ de patrino al siaj infanoj, aŭ ol la amo de fianĉo al sia fianĉino. Li estas en Si mem “la amo” (1 Joh 4,8.16), kiu Sin donas senrezerve kaj senrekompence. Li “tiel amis la mondon, ke Li donis Sian solenaskitan Filon, por ke ĉiu, kiu fidas al Li, ne pereu, sed havu eternan vivon. Ĉar Dio sendis Sian Filon en la mondon, ne por juĝi la mondon, sed por ke la mondo per Li estu savita(Joh 3,16-17). Sendinte sian Filon kaj la Sanktan Spiriton Dio rivelacias, ke Li mem estas eterna interŝanĝo de amo.

 

43. Kion postulas la kredo al la unu Dio? (222-227, 229)

Kredi je Dio, la Unusola, postulas: scii pri ties grandeco kaj majesto; vivi en dankpreĝo; ĉiam fidi je Li, eĉ en malagrablaĵoj; rekoni la unuecon kaj veran dignecon de ĉiuj homoj kreitaj laŭ Lia bildo; korekte uzadi la aĵojn de li kreitajn.

 

44. Kio estas la centra mistero de la kristanaj kredo kaj vivo? (232-236, 261)

La centra mistero de la kristana kredo kaj vivo estas la mistero de la Sanktega Triunuo. La kristanoj estas baptitaj en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito.

 

45. Ĉu eblas ekkoni la misteron de la Sankta Triunuo sole per la homa racio? (237)

Dio lasis kelkajn spurojn de sia Triuna Esto en la kreitaro kaj en la Malnova Testamento, sed Sia plej interna Esto kiel Sankta Triunuo konstituas misteron ne-alir-eblan por la simpla homa racio, kaj ankaŭ al la kredo de Izraelo ĝi estis ne-alir-ebla antaŭ la Enkarniĝo de la Di-Filo kaj antaŭ la sendo de la Sankta Spirito. Tiu mistero estis revelaciita de Jesuo Kristo kaj ĝi estas la fonto de ĉiuj aliaj misteroj.

 

46. Kion Jesuo revelacias pri la mistero de la Patro? (338-342, 262)

Jesuo Kristo al ni revelacias, ke Dio estas “Patro”: ne nur kiel Kreinto de la universo kaj de la homaro, sed precipe ĉar Li jam eterne generas en sia sino la Filon, kiu estas Lia Vorto, la “elbrilo de Lia gloro, kaj plena bildo de Lia sustanco(Heb 1,3).

 

47. Kiu estas la Sankta Spirito al ni revelaciita de Jesuo Kristo? (243-248, 263-264)

Li estas la tria Persono de la Sanktega Triunuo. Li estas Dio, unu kaj egala al la Patro kaj al la Filo. Li “devenas de la Patro(Joh 15,26), kiu kiel origino senorigina estas la fonto de la tuta Triunua vivo. Li devenas ankaŭ el la Filo (Filioque), ĉar la Patro Lin donacas al la Filo kiel eterna donaco. Sendita de la Patro kaj de la Enkarniĝinta Filo, la Sankta Spirito gvidos la eklezion “en ĉian veron(Joh 16,13).

 

48. Kiamaniere la eklezio esprimas sian Kredon je la Sankta Triunuo? (249-256, 265-266)

La eklezio esprimas sian kredon je la Sankta Triunuo konfesante Unu Solan Dion en Tri Personoj: Patro kaj Filo kaj Sankta Spirito. La Tri Diaj Personoj estas Unu Sola Dio ĉar Ĉiu el Ili identiĝas kun la pleneco de la Unika kaj ne-divid-ebla Dia Naturo. Ili estas reale apartaj inter Si per la reciprokaj rilatoj: la Patro generas la Filon, la Filo estas generita de la Patro, la Sankta Spirito devenas de la Patro kaj de la Filo.

 

49. Kiel agas la tri Diaj Personoj? (257-260,267)

Nesepar-eblaj en Ilia Unika Substanco, la Diaj Personoj estas ne-separ-eblaj ankaŭ en Ilia agado: la Triunuo havas nur unu kaj saman agadon. Sed en la una Dia Ago ĉiu Persono efikas laŭ Sia propreco en la Triunuo.

 

“ Ho mia Dio, Triunuo, kiun mi adoras … pacigu mian animon;

faru el ĝi vian ĉielon, vian ŝatatan loĝejon, kaj la lokon de via ripozo.

Neniam mi lasu Vin sola, sed mi volas ĉeesti kun mia tuto,

tute vigla en mia kredo, tute adoranta, tute min donanta al via krea agado

(beata Elizabeto de la Triunuo).

 

 

50. Kion signifas, ke Dio estas ĉiopova? (268-278)

Dio Sin revelaciis kiel “forta kaj potenca (Ps. 24,8), kiel tiu, ĉe kiu ”nenio estas ne-ebla (Luk 1,37). Lia Ĉiopovo estas universala kaj mistera. Ĝi sin manifestas en la Kreado de la mondo el nenio kaj en la Kreo de la homo pro amo, sed antaŭ ĉio en la Enkarniĝo kaj Resurekto de Lia Filo, en la Donaco de nia akcepto kiel infanoj kaj en la Pardono de la pekoj. Pro tio la eklezio adresas sian preĝon al “Dio, la Ĉiopova kaj Eterna” (“Omnipotens sempiterne Deus…”)

 

51. Kial gravas deklari: “En la komenco Dio kreis la ĉielon kaj teron” (Gen 1,1)? (279-289, 315)

Ĉar la kreo estas la fundamento de ĉiuj Diaj savoplanoj. Ĝi manifestas la ĉiopovan kaj saĝan amon de Dio. Ĝi estas la unua ŝtupo por la interligo de la Unu Dio kun Sia popolo. Ĝi estas la komenco de la savo-historio kulminanta en Kristo. Ĝi estas unua respondo al la bazaj demandoj de la homo pri la propraj komenco kaj celo.

 

52. Kiu kreis la mondon? (290-292, 316)

La Patro, la Filo, kaj la Sankta Spirito estas la unika kaj ne-divid-ebla origino de la mondo, ankaŭ se la verko de la mondo-kreo estas atribuata aparte al Dio Patro.

 

53. Por kio la mondo estas kreita? (293-294, 319)

La mondo estas kreita por la gloro de Dio, kiu volis manifesti kaj komuniki Siajn bonecon, verecon kaj belecon. La lasta celo de la kreo kulminas en tio, ke en Kristo “Dio estu ĉio en ĉio (1 Kor 15,28), por Lia gloro kaj nia feliĉo.

 

“La gloro de Dio estas la homo vivanta;

sed la vivo de la homo estas la vizio de Dio” (sankta Ireneo)

 

54. Kiel Dio kreis la mondon? (295-301, 317-318, 320)

Dio kreis la mondon libere en saĝo kaj amo. La mondo ne estas produkto de neceso, de blinda destino aŭ hazardo. Dio kreis “el nenio(ex nihilo: 2 Makk 7,28) mondon ordoplenan kaj bonan, kiun Li transscendas senfine. Li tenas sian kreitaĵon ekzistanta kaj portas ĝin per Sia Filo kaj per la Sankta Spirito, donas al ĝi la kapablon agadi kaj ĝin gvidas al ĝia pleneco.

 

55. En kio konsistas la Dia Providenco? (302-306, 321)

Ĝi konsistas en la dispozicioj, per kiuj Dio kondukas Siajn kreitaĵojn al la lasta perfekteco, al kiu Li ilin destinis. Dio estas la suverena aŭtoro de Sia decido. Sed por realigi tiun planon Li utiligas ankaŭ la kunlaboradon kun Siaj kreitaĵoj. Samtempe Li donas al la kreitaĵoj la dignon agadi mem kaj fariĝi kaŭzoj reciprokaj.

 

56. Kiel la homo kunlaboras kun la Dia Providenco? (307-308, 322-223)

Dio ofertas al la homo kaj postulas de li libere agi kune kun Li per siaj faroj, siaj preĝoj, sed ankaŭ per siaj suferoj. Li efikas en li “la volon kaj la energion laŭ Sia bonvolo(Flp 2,13).

 

57. Se Dio estas ĉiopova kaj zorgas por ĉio, kial tamen ekzistas la malbono? (309-310, 324, 400)

Al tiu dolora kaj mistera demando povas respondi nur la kompleto de la kristana kredo. Dio estas neni-maniere, nek rekte nek ne-rekte, la kaŭzo de la morala malbono. Li iluminas la misteron de la malbono en Sia Filo Jesuo Kristo, kiu mortis kaj resurektis por venki la grandan malbonon, kiu estas la peko de la homoj, kaj kiu prezentas la radikon de ĉiuj aliaj malbonoj.

 

58 Kial Dio permesas la malbonon? (311-314, 324)

La kredo nin certigas, ke Dio ne permesus la malbonon, se Li ne derivigus eĉ el la malbono iun bonon. Dio tion jam mirege realigis en la morto kaj resurekto de Kristo: fakte el la plej granda morala malbono, la mortigo de Sia Filo, Li faris la plej grandan de ĉiuj bonoj: la glorigon de Kristo kaj nian elaĉeton.

 

Ĉielo kaj Tero

 

59. Kion kreis Dio? (325-327)

La Sankta Skribo diras: “En la komenco Dio kreis la ĉielon kaj la teron(Gen 1,1). La eklezio proklamas en sia kredokonfeso, ke Dio estas la Kreinto de la vid-ebla kaj ne-vid-ebla mondoj: nome de ĉiuj spiritaj kaj korpaj estaĵoj, de la anĝeloj kaj de la vid-ebla mondo kaj aparte de la homo.

 

60. Kiuj estas la anĝeloj? (328-333, 350-351)

La anĝeloj estas kreitaĵoj pure spiritaj, senkorpaj, ne-vid-eblaj kaj ne-mort-eblaj, ili estas personaj estaĵoj dotitaj kun inteligento kaj volo. Ili senĉese kontemplas Dion vizaĝvizaĝe, Lin gloras, al Li servas fariĝante Liaj mesaĝantoj en la realigo de la savomisio por ĉiuj homoj.

 

61. Kiel la anĝeloj ĉeestas en la vivo de la eklezio? (334-336, 352)

La eklezio unuiĝas kun la anĝeloj por adori Dion, preĝopetas ilian helpadon kaj pri iuj el ili celebras liturgian memoron.

 

“Ĉiu fidelulo havas ĉe sia flanko anĝelon kiel gardiston kaj paŝtiston,

kun la tasko lin akompani al la vivo” (Sankta Bazilio la Granda)

 

 

62. Kion instruas la Sankta Skribo rilate la kreon de la vid-ebla mondo? (337-341)

Pere de la rakonto de la “sestagoj” de kreado, la Sankta Skribo nin konsciigas la valoron de la kreitaro kaj ties celon laŭdi Dion kaj servi al la homoj. Ĉiuj estaĵoj dankas sian ekziston al Dio, de kiu ili ricevas sian proprajn bonecon kaj perfektecon, siajn proprajn leĝojn kaj sian lokon en la universo.

 

63. Kiun pozicion havas la homo en la kreo? (343-344, 353)

La homo estas la verto de la vid-ebla kreitaro, ĉar li estas kreita laŭ la bildo kaj simileco de Dio.

 

64. Kiu ligo ekzistas inter la kreitaĵoj? (342, 354)

Rimark-eblas inter la kreitaĵoj interdependeco kaj hierarkio, volitaj de la Kreinto. Samtempe ekzistas unueco kaj solidareco inter la kreitaĵoj, Ĉar ili ĉiuj havas la saman Kreinton, ili ĉiuj estas de Li amataj kaj estas direktitaj al Lia gloro. Tial respekti la leĝojn enskribitajn en la kreitaro, kaj la rilatojn devenantajn el ĝia naturo, estas principo de saĝo kaj fundamento de la moralo.

 

65. Kia rilato ekzistas inter la kreoverko kaj la elaĉetoverko? (345-349)

La verko de la kreo kulminas en la eĉ pli granda verko de la elaĉeto. Fakte per la kreoverko ekas la nova kreo, en kiu ĉio trovos siajn sencon kaj plenumiĝon.

 

 

LA HOMO

 

66. En kiu senco la homo estas kreita “laŭ la bildo de Dio”? (355-357)

La homo estas kreita laŭ la bildo de Dio tiusence, ke li kapablas en libereco koni kaj ami sian Kreinton. Li estas la sola sur ĉi tiu tero, kiun Dio volis pro si mem, kaj kiun Li scie kaj ame vokis partopreni en Sia Dia vivo. Ĉar la homo estas kreita laŭ la bildo de Dio, li havas la dignon de persono: li ne estas nur kelkaĵo, sed li estas ulo. Li kapablas konsciiĝi pri si, libere sin doni kaj komuniki kun Dio kaj kun aliaj personoj.

 

67. Pro kio Dio kreis la homon? (358-359, 381)

Dio kreis ĉion por la homo. Sed la homo mem estas kreita por ke li ekkonu Dion, por servi al Li kaj ami Lin, por dankante oferti al Li en ĉi tiu mondo la tutan kreitaron, kaj por esti levita al vivo kun Dio en la ĉielo. Nur en la mistero de la Enkarniĝinta Vorto klariĝas vere la mistero de la homo. Li estas antaŭdestinita fidele redoni la bildon de la homiĝinta Difilo, kiu estas la perfekta “bildo de la ne-vid-ebla Dio(Kol 1,15).

 

68. Kial la homoj estas unuo? (360-361)

Ĉiuj homoj formas la unuon de la homa genro, ĉar ili havas sian komuna originon el Dio. Dio cetere faris “el unu origino ĉiujn naciojn(Apg 17,26). Ĉiuj finfine havas unusolan Savanton kaj estas alvokataj partopreni en la eterna Dia feliĉo.

 

69. Kiel animo kaj korpo en la homo formas unuon? (362-365, 382)

La homa persono estas estaĵo korpa kaj same spirita. En la homo la spirito kaj la materio formas unu solan naturon. Tiu unuo estas tiom profunda, ke la korpo estanta materio, dank’al la spirita principo, kiu estas la animo, fariĝas vivanta korpo homa, kaj ke li participas en la digno de la estado “laŭ la bildo de Dio”.

 

70. Kiu donas al la homo la animon? (366-368, 382)

La spirita animo ne devenas de la gepatroj, sed ĝi estas senpere kreita de Dio; ĝi estas senmorta. Ĝi ne pereas, kiam ĝi mortmomente disiĝas de la korpo, kaj ĝi en la fina resurekto denove unuiĝos kun la korpo.

 

71. Kiun rilaton Dio fiksis inter viro kaj virino? (369-373, 383)

Viro kaj virino kreitaj de Dio kiel homaj personoj havas la saman dignon, samtempe ili sin reciproke kompletigas en siaj vireco kaj ineco. Dio volis ilin kiel komuno de personoj reciproke unu por la alia. Kune ili estas ankaŭ vokitaj transdoni la homan vivon fariĝinte en geedziĝo “unu karno(Gen 2,24). Kiel “prizorgantaj administrantoj” komisitaj de Dio ili submetiĝu la teron.

 

72. Kio estis laŭ la Dia plano la origina pozicio de la homo? (374-379, 384)

Dio donis al la viro kaj virino en ilia kreo apartan kapablon partopreni en Sia Dia vivo en sankteco kaj justeco. Laŭ la Dia plano la homo ne devintus suferi kaj morti. Krome regis en la homo mem perfekta harmonio inter kreitaĵo kaj Kreinto, inter viro kaj virino, same kiel inter la unua homa paro kaj la tuta kreitaro.

 

La pekofalo

 

73. Kiel kompren-eblas la realo de la peko? (385-390)

En la historio de la homo prezentiĝas la peko. Tiu fakto plene klariĝas nur en la lumo de la Dia Revelacio, kaj aparte en la lumo de Kristo la Savanto de ĉiuj homoj, kiu superabundigis la gracon kie abundis la peko.

 

74. Kio estas la falo de la anĝeloj? (391-395, 414)

Per tiu ideo estas esprimata, ke la satano kaj aliaj demonoj, pri kiuj parolas la Sankta Skribo kaj la Eklezia Tradicio, estis anĝeloj kreitaj bonaj de Dio. Sed ili fariĝis malbonaj, ĉar ili en libera kaj ne revok-ebla elekto rifuzis Dion kaj Lian Regnon kaj tiel ili estigis la inferon. Ili provas asociigi la homon al sia ribelo kontraŭ Dio. Sed Dio konfirmas en Kristo Sian senduban venkon super la malbonulo.

 

75. En kio konsistas la unua peko de la homo? (396-403, 415-417)

La homo, tentita de la diablo, lasis morti en sia koro la fidon al sia Kreinto kaj, malobeante al Li, la homo volis esti “kiel Dio(Gen 3,5) sed sen Dio, kaj ne laŭ Dio. Tiel Adamo kaj Eva tuj perdis, por si kaj por ĉiuj siaj posteuloj, la originan gracon de sankteco kaj justeco.

 

76. Kio estas la origina peko? (404, 419)

La origina peko, en kiu naskiĝas ĉiuj homoj, estas la stato de manko pri la graco de la originaj sankteco kaj justeco. Ĝi estas peko, kiun ni “ricevis”, ne “faris”. Ĝi estas stato el la naskiĝo, ne persona ago. Kaŭze de la unueca origino de ĉiuj homoj ĝi transdoniĝas al la posteuloj de Adamo per la homa naturo, ne “per imitado, sed per generado”. Tia transdono estas mistero, kiun ni ne kapablas plene kompreni.

 

77. Kiujn aliajn sekvojn kaŭzas la origina peko? (405-409, 413, 418)

Sekve de la origina peko la homa naturo estas lezita en siaj naturaj ecoj, sen esti tute koruptita, sed subigita al la nescio, la sufero kaj al la potenco de la morto, kaj inklina al la peko. Tia inklino estas nomata malbonemo.

 

78. Kion faris Dio post la unua peko? (410-412, 420-421)

Post la unua peko, la mondo estis inundita per pekoj. Sed Dio ne forlasis la homon en la potenco de la morto. Male: Dio al li antaŭanoncìs mistere - en la “Protoevangelio” (Gen 3,5) - ke la malbono estos venkita kaj ke la homo estos levata el lia falo. Tio estas la unua anonco pri la elaĉetanta Mesio. Tial la unua peko emfaze estas eĉ poeziigata kiel“feliĉa kulpo”, ĉar ĝi “meritis ricevi tiom grandan Elaĉetinton” (Liturgio de la paska Vigilo).

 

 

DUA ĈAPITRO

Mi kredas je Jesuo Kristo, la ununaskita Filo de Dio

 

 

79. Kio estas la ĝoja mesaĝo por la homo? (422-424)

La ĝoja mesaĝo estas la anonco pri Jesuo Kristo, la “Filo de la vivanta Dio(Mat 16,16), kiu mortis kaj resurektis. En la tempo de la reĝo Herodo kaj de la imperiestro Aŭgusto plenumis Dio la promesojn faritajn al Abrahamo kaj al ties posteularo, kaj Li sendis “Sian Filon, el virino naskitan, sub leĝo naskitan, por reaĉeti tiujn, kiuj estas sub la leĝo, por ke ni ricevu la fil-adopton(Gal 4,4-5).

 

80. Kiel estas disvastigata tiu ĝoja mesaĝo? (425-429)

Ekde la komenco la unuaj disĉiploj havis la ardan deziron anonci Jesuon Kriston, por konduki ĉiujn kredi je Li. Ankaŭ hodiaŭ la ama ekkono de Kristo vekas la deziron evangelizadi kaj kateĥizadi, nome senvualigi en Lia persono la tutan Dian planon kaj konduki la homojn al komuneco kun Li.

 

 

“KAJ JE JESUO KRISTO,

LIA UNU-NASKITA FILO, NIA SINJORO”

81. Kion signifas la nomo “Jesuo”? (430-435, 452)

La nomo donita de la anĝelo al Jesuo okaze de la anunciacio signifas “Dio savas”. Ĉi nomo esprimas, kiu Jesuo estas kaj al kio Li estas sendita, “ĉar Li savos Sian popolon de ĝiaj pekoj(Mat 1,21). Petro asertas, ke “ne estas sub la ĉielo alia nomo, donita inter homoj, per kiu ni devas esti savitaj!(Ago 4,12).

 

82. Kial Jesuo estas nomata “Kristo”? (436-440, 453)

Kristo” en la helena kaj “Mesio” en la hebrea signifas “Oleito”. Jesuo estas la Kristo, ĉar Li estas konsekrita de Dio kaj oleita per la Sankta Spirito por Lia misio kiel Elaĉetanto. Li estas la de Izraelo atendata Mesio elsendita de la Patro en la mondon. Jesuo akceptis la titolon “Mesio”, tamen Li akurate precizigis ĝian signifon: “malsupreniris de la ĉielo” (Joh 3,13), krucumita kaj poste resurektinta, Li estas la suferanta Di-Servisto, kiu donas sian vivon “kiel elaĉeton por multaj(Mat 20, 28). De la nomo “Kristo” ni havas nian nomon kristanoj.

 

83. En kiu senco Jesuo estas la “unu-naskita Filo de Dio”? (441-445, 454)

Li estas tiu en unika kaj perfekta senco. En la bapto kaj en la transfiguriĝo la voĉo de la Patro indikas Jesuon kiel Sian “amatan Filon”. Jesuo nomas sin la Filo, kiu “konas la Patron(Mat 11, 27), kaj tiel Li konfirmas sian rilaton unikan kaj eternan kun Dio Sia Patro: Li estas la unu-naskita Filo de Dio (1 Joh 4,9), la Dua Persono de la Sankta Triunuo. Li estas la kerno de la apostola predikado: la apostoloj vidis “Lian gloron, gloron kvazaŭ de la solnaskita de la Patro(Joh 1,14).

 

84. Kion signifas la titolo “Sinjoro”? (446-451, 455)

En la Biblio tiu titolo kutime indikas Dion la Reganton: Jesuo ĝin pretendas por si mem kaj rivelas Sian Dian reg-potencon pere de Sia povo super la naturo, la demonoj, la peko kaj la morto kaj precipe per Sia resurekto. La unuaj kristanaj konfesoj deklaras, ke la potenco, la honoro kaj la gloro apartenantaj al Dio estas propraĵoj ankaŭ de Jesuo: Dio “donis al Li nomon kiu estas super ĉia nomo(Flp 2,9). Li estas la Sinjoro de la mondo kaj de la historio, la sola al kiu la homo rajtas senrezerve submeti sian personan liberecon.

 

 

“JESUO KRISTO … KONCIPTA PER LA SANKTA SPIRITO,

NASKITA EL LA VIRGULINO MARIA”

 

85. Kial la Filo de Dio fariĝis homo? (456-460)

Por ni homoj kaj por nia savo la Filo de Dio per la efiko de la Sankta Spirito enkarniĝis en la sino de la Virgulino Maria. Li volis repacigi nin pekulojn kun Dio, konigi al ni Ties senfinan amon, esti por ni modelo de la sankteco kaj doni ke ni estu “partoprenantoj en Dia naturo(2 Pet 1,4).

 

86. Kion signifas la vorto “enkarniĝo”? (461-463, 483)

La eklezio nomas “enkarniĝo” la misteron de admira unuiĝo de la Dia kun la homa naturoj en la unika Dia Persono de la Vorto. Por realigi nian savon, la Filo de Dio fariĝis “karno(Joh 1,14) vere homiĝante. La kredo je la enkarniĝo estas distingilo de la kristana kredo.

 

87. Kiamaniere Jesuo Kristo estas vera Dio kaj vera homo? (464-466, 469)

Jesuo estas ne-disig-eble vera Dio kaj vera homo en la unueco de Sia Dia Persono. Li, la Filo de Dio, “generita, ne kreita, sam-substanca kun la Patro” fariĝis vera homo, nia frato, ne ĉesante esti Dio, nia Sinjoro.

 

88. Kion ĉi-koncerne instruas la Koncilio de Ĥalkedono? (en la jaro 451) (467)

La Koncilio de Ĥalkedono instruas »konfesi unu-solan kaj saman Filon, nian Sinjoron Jesuon Kriston, perfektan en la Dieco kaj perfektan en la homeco: vera Dio kaj vera homo, provizita je raciaj animo kaj korpo; samsubstanca kun la Patro laŭ Dieco, samsubstanca kun ni laŭ la homeco, ”en ĉio tiel same, tamen sen peko(Heb 4,15); la sama unuflanke estas laŭ Dieco generita de la Patro antaŭ ĉiuj jarcentoj, kaj aliflanke en la lastaj tagoj por ni kaj nia savo naskiĝinta laŭ homeco el Maria, la Virgulino kaj Dipatrino «.

 

89. Kiel la eklezio esprimas la misteron de la enkarniĝo? (464-469, 479-481)

La eklezio esprimas ĝin asertante, ke Jesuo Kristo estas vera Dio kaj vera homo. Li havas du naturojn, la Dian kaj la homan, kiuj ne estas kunfanditaj, sed unuigitaj en la Persono de la Vorto. Ĉio en la homeco de Jesuo – mirakloj, suferoj kaj morto – devas esti atribuataj al Lia Dia Persono, kiu agas per la alprenita homa naturo.

 

“Ho unu-naskita Filo kaj Vorto de Dio,

vi, kvankam senmorta, degnis por nia savo enkarniĝi

en la sino de la sankta Dipatrino kaj ĉiam virga Maria …;

Vi estas Unu de la Sankta Triunuo,

glorata kun la Patro kaj la Sankta Spirito, savu nin!”

(Bizanca liturgio de s-ta Johano Krisostomo)

 

90. Ĉu la homiĝinta Filo de Dio havas animon kun homa ekkono? (470-474, 482)

La Filo de Dio alprenis korpon vivigitan per racia homa animo. Per sia homa inteligento Jesuo lernis multajn aferojn el spertoj. Sed ankaŭ kiel homo, la Filo de Dio havis intiman kaj senperan konon pri Dio, Sia Patro. Li travidis ankaŭ la sekretajn pensojn de la homoj kaj plene konis la eternajn planojn, kiujn revelacii li venis.

 

91. Kiel akordiĝas la Dia kaj la homa voloj de la enkarniĝinta Vorto? (475, 482)

Jesuo havas Dian volon kaj homan volon. En Sia tera vivo, la Filo de Dio kiel homo volis tion, kion Li decidis kune kun la Patro kaj la Sankta Spirito por nia savo. La homa volo de Kristo sekvas al Sia Dia volo sen kontraŭdiri kaj sen oponi, aŭ, pli korekte, Lia homa volo subordiĝas al Sia Dia volo.

 

92. Ĉu Kristo havis veran homan korpon? (476-477)

Kristo alprenis veran homan korpon, per kiu la ne-vid-ebla Dio fariĝis vid-ebla. Pro tio Kristo povas esti prezentata kaj kultata en sanktaj bildoj.

 

93. Kion signifas la koro de Jesuo? (478)

Jesuo nin konis kaj amis kun homa koro. Lia koro trapikita por nia savo estas la simbolo de tiu senfina amo, per kiu Li amas la Patron kaj ĉiun homon.

 

94. ”Koncipita per la Sankta Spirito”: Kion signifas tiu esprimo? (484-486)

Tio signifas ke la Virgulino Maria koncipis en sia sino la eternan Filon per la agado de la Sankta Spirito kaj sen la kunagado de viro: “La Sankta Spirito venos sur vin(Luk 1,35) diris al ŝi la anoncanta Anĝelo.

 

95. “Naskita el Maria la Virgulino”: Kial Maria vere estas la patrino de Dio? (495, 509)

Maria estas vere la patrino de Dio, ĉar ŝi estas la patrino de Jesuo (Joh 2,1,19,25). Ĉar tiu, kiun ŝi koncipis per la Sankta Spirito kaj kiu efektive fariĝis ŝia filo, estas la eterna Filo de Dio, de la Patro: Li mem estas Dio.

 

96. Kion signifas “senmakula koncipiteco”? (487-492, 508)

Ekde la tuta eterneco pro graco Dio elektis Marian por ke ŝi estu la patrino de Sia Filo. Por plenumi tiun mision, ŝi estis koncipita senkulpa. Tio signifas, ke Maria per la Dia graco kaj vide al la meritoj de Jesuo Kristo estis gardita kontraŭ la origina peko ekde ŝia koncipiĝo.

 

97. Kiel kunlaboras Maria en la Dia Savoplano? (493-494, 508-511)

Per la graco de Dio Maria restis libera de ĉiu persona peko dum ŝia tuta vivo. Ŝi estas la “gracoplena(Luk 1,28), la “Tutsankta”. Kiam la anĝelo al ŝi anoncas, ke ŝi naskos “la Filon de la Plejaltulo(Luk 1,32), ŝi libere donas sian jeson en la “obeemo de fido(Rom 1,5). Ŝi tute sin dediĉas al la persono kaj al la verko de sia filo Jesuo, kaj tut-anime aliĝas al la Dia savo-volo.

 

98. Kion signifas la virga koncipiĝo de Jesuo? (496-498)

Tio signifas, ke Jesuo estas koncipita en la sino de la Virgulino per la ekskluziva potenco de la Sankta Spirito, sen vira interveno. Li estas Filo de la Ĉiela Patro laŭ la Dia naturo, kaj filo de Maria laŭ la homa naturo, sed esence Filo de Dio en ambaŭ naturoj, ĉar Li estas nur Unu Persono, nome la Dia.

 

99. En kiu senco Maria estas “ĉiam virgulino”? (499-507, 510)

En la senco, ke “Ŝi restis virgulino en la koncipo de la Filo, virgulino en la akuŝo, virgulino en sia gravedeco, virgulino nutrante Lin per siaj mamoj, ĉiam virgulino” (s-ta Aŭgusteno). Kiam en la evangelioj parolatas pri “fratoj kaj fratinoj de Jesuo”, temas pri proksimaj parencoj de Jesuo laŭ esprimo uzita en la Sankta Skribo.

 

100. Kiusence la spirita patrineco de Maria estas “universala”? (501-507, 511)

Maria havas unusolan Filon, Jesuon. Sed en Li etendiĝas ŝia spirita patrineco al ĉiuj homoj, kiujn Li venis por savi. Obeeme flanke de la nova Adamo Jesuo Kristo, la virgulino fariĝas la nova Eva, la vera patrino de la vivantoj, en kies naskiĝo kaj edukiĝo laŭorde de la graco ŝi kunlaboras kun patrina amo. Kiel virgulino kaj patrino ŝi estas la plenbildo de la eklezio, estas plensence eklezio.

 

101. Kiusence la tuta vivo de Kristo estas mistero? (512-521, 561-562)

La tuta vivo de Kristo estas agado de la revelacio. Kio estas vid-ebla en la tera vivo de Jesuo, tio kondukas al Lia ne-vid-ebla mistero, specife al la mistero de Lia Di-Fileco: “Tiu, kiu vidis min, vidis ankaŭ la Patron(Joh 14,9). Plue la tuta vivo de Kristo estas savomistero, ankaŭ se la savo en sia plenecon venas de la kruco kaj resurekto, Ĉio de Jesuo farita, dirita kaj suferita estis destinita savi la falintan homon kaj remeti lin en la originan vokitecon de infano de Dio.

 

102. Kiel la Jesuaj Misteroj estis preparitaj? (522-524)

Unue troviĝas longa espero daŭrinta multajn jarcentojn, kiun ni revivigas dum la liturgia celebrado de la adventa tempo. Krom la malhela atendo, kiun Dio metis en la koron de la paganoj, Li preparis la alvenon de Sia Filo per la Malnova Interligo ĝis Johano la Baptisto, la lasta kaj pli granda de la profetoj.

 

103. Kion instruas la evangelio rilate la misterojn de la naskiĝo kaj infanaĝo de Jesuo? (525-530, 563)

En kristnasko riveliĝas la gloro de la ĉielo en la febleco de infano. La cirkumcido de Jesuo estas signo de Lia aparteno al la hebrea popolo kaj antaŭsigno de nia bapto. En la epifanio manifestiĝas la Reĝo kaj Mesio de Izraelo al ĉiuj gentoj. En Lia prezentado en la templo okazas per Simeono kaj Ana la renkontiĝo de la tuta atendo de Izraelo kun sia Savanto. La fuĝo al Egiptujo kaj la mortigo de la senpekaj infanoj anoncas, ke la tuta vivo de Kristo staros sub la signo de persekuto. Lia reveno memorigas pri la eliro el Egiptujo kaj prezentas Jesuon kiel la nova Moseo: Li estas la vera kaj definitiva liberiganto.

 

104. Kiun instruon prezentas al ni la kaŝita vivo de Jesuo en Nazareto? (531-534, 564)

Dum Sia kaŝita vivo en Nazaret Jesuo restas en la silento de ordinara vivo. Tiel Li permesas al ni esti en komuneco kun Li per la sankteco de la ĉiutaga vivo konsistanta el preĝo, simpleco, laboro kaj familia amo. Lia submetiĝo al Maria kaj Jozefo, Lia edukopatro, estas bildo de Lia Fila obeemo al la Patro. Maria kaj Jozefo akceptas en sia kredo la misteron de Jesuo, kvankam ili ne ĉiam komprenas ĝin.

 

105. Kial Jesuo ricevas de Johano la “bapton de pento por la pardonado de pekoj(Luk 3,3)? (535-537, 565)

Jesuo tion akceptis por komenci Sian publikan vivon kaj anticipi la “bapton” de Sia morto: Kvankam senpeka, Li allasas esti enkalkulata inter la pekuloj, Li “la Ŝafido de Dio, kiu forportas la pekon de la mondo(Joh 1,29). La Patro Lin proklamas Sian “Filon amatan(Mat 3,17), kaj la Sankta Spirito sobiras sur Lin. La Bapto de Jesuo antaŭfiguras nian bapton.

 

106. Kion rivelas la tentoj de Jesuo en la dezerto? (538-540, 566)

La tentoj de Jesuo en la dezerto reprenas la tentojn de Adamo en la paradizo kaj tiujn de Izraelo en la dezerto. La satano tentas Jesuon en Lia obeo al la misio konfidita al Li de la Patro. Kristo, la nova Adamo, persistas, kaj Lia venko anoncas la venkon de Sia pasiono, la plej supera obeo-pruvo de Sia Fila amo al la Patro. La eklezio sin kunigas kun tiu mistero aparte dum la liturgia karesma tempo.

 

107. Kiu estas invitata partopreni en la Dia Regno, kiun Jesuo predikis kaj realigis? (541-546, 567)

Jesuo invitas ĉiujn homojn partopreni en la Dia Regno. Ankaŭ la plej aĉa pekulo estas vokata konvertiĝi kaj akcepti la senfinan mizerikordon de la Patro. La Regno de Dio apartenas jam nun sur la tero al tiuj, kiuj ĝin akceptas kun humila koro. Al ili estas rivelitaj ĝiaj misteroj.

 

108. Kial Jesuo rivelas Sian Regnon per signoj kaj mirakloj? (547-550, 567)

Jesuo demonstras Sian parolon per signoj kaj mirakloj por montri, ke la Regno jam prezentiĝas en Li, la Mesio. Li ja sanigas iujn personojn, sed Li ne venis por elimini sutere ĉiujn malbonojn, sed por nin antaŭ ĉio liberigi el la sklaveco de la peko. La elpelado de demonoj anoncas, ke Lia kruco venkos super la “estro de ĉi tiu mondo(Joh 12,31).

 

109. Kiun aŭtoritaton Jesuo konfidas al Siaj apostoloj en la Dia Regno? (551-553, 567)

Jesuo elektas la dekdu-on, la futurajn atestantojn de Lia resurekto. Li ilin partoprenigas en Siaj misio kaj aŭtoritato, por ke ili instruu, absolvu el pekoj, konstruu kaj gvidu la eklezion. En tiu kolegio Petro ricevas “la ŝlosilojn de la regno de la ĉielo(Mat 16,19) kaj staras unualoke. Li havas la taskon gardi sendifekte la kredon kaj firmigi siajn gefratojn.

 

110. Kiun signifon havas la transfiguriĝo? (554-556, 568)

En la transfiguriĝo aperas la Triunuo: “la Patro en la voĉo, la Filo en la homo, la Sankta Spirito en la brila nubo” (s-ta Tomaso el Akvino): Jesuo parolante kun Moseo kaj Elija pri Sia “foriro(Luk 9, 31) montras, ke Lia gloro iras la vojon kun la kruco. La transfiguriĝo donas antaŭsenton de la resurekto kaj de la reveno de Kristo en gloro, “kiu denove elformos la korpon de nia humiliĝo, por ke ĝi konformiĝu al la korpo de lia gloro(Flp 3,21).

 

111. Kiel okazas la eniro de Jesuo, kiel Mesio, en Jerusalemon? (557-560, 569-570)

Je la fiksita tempo Jesuo decidas supreniri al Jerusalemo por suferi sian pasionon, morti kaj resurekti. Kiel Mesio-Reĝo kiu manifestas la alvenon de la Regno, Jesuo eniras en sian urbon surdorse de azeno. Li estas ricevita de la etuloj, kies ĝojkrioj estas enprenitaj en la eŭkaristian Sanktus: “Benata estu, kiu venas en la nomo de la Sinjoro! Hosana (savu nin!) en la altoj (RM, Sankto-Himno, komp. BIB Mat 21,9: Estu benata tiu, kiun venas en la nomo de la Eternulo; Hosana en la supera alto). La eklezia liturgio aperigas la Sanktan semajnon per la celebrado de tiu eniro en Jerusalemon.

 

111. Kiel eniras Jesuo en Jerusalemon kiel Mesio? (557-560, 569-570)

En la fiksita tempo Jesuo decidis supreniri Jerusalemon por suferi Sian pasionon, por morti kaj resurekti. Kiel Mesio-Reĝo, kiu manifestas la alvenon de la Dia Regno, Jesuo eniras en Sian urbon rajdante sur azeno. Li estas akceptita de la etuloj, kies aklamo estas ripetata en la eŭkaristia Sanctus: “Estu benata tiu, kiu venas en la nomo de la Eternulo. Hosana!” (Savu nin!) (Mat 21,9). La eklezia liturgio malfermas la sanktan semajnon per la celebrado de la eniro en Jerusalemon.

 

 

“JESUO KRISTO … SUFERINTA SUB PONCIO PILATO,

KRUCUMITA, MORTINTA KAJ ENTOMBIGITA”

 

112. Kian gravecon havas la pasĥa-mistero? (571-573)

La pasĥa-mistero de Jesuo, enhavanta Liajn pasionon kaj morton, Lian resurekton kaj gloriĝon, estas la koro de la kristana kredo. Ĉar la savoplano de Dio plenumiĝis unufoje por ĉiam en la elaĉeta morto de Lia Filo, Jesuo Kristo.

 

113. Pro kiuj akuzoj Jesuo estis kondamnita? (574-576)

Kelkaj ĉefoj de Izraelo akuzis Jesuon ofendi la leĝon, agi kontraŭ la templo de Jerusalemo, kaj aparte lezi la kredon je la unikeco de Dio, ĉar Li Sin proklamis Filo de Dio. Pro tio ili Lin transdonis al Pilato por ke tiu ĉi kondamnu Lin al morto.

 

114. Kiel kondutis Sin Jesuo rilate la leĝon de Izraelo? (577-582, 592)

Jesuo ne abolis la leĝon donititan de Dio al Moseo sur la monto Sinajo. Li kompletigis ĝin kaj donis al ĝi sian definitivan interpreton. Li estas la Dia leĝofaranto, kiu perfekte observas tiun leĝon. Plue Li, la fidela Diservisto, oferas per Sia sindona morto la unikan oferon, kio kapablas elaĉeti de la “pekoj, kiuj estis sub la unua testamento” faritaj (Heb 9,15).

 

115. Kiu estis la sinteno de Jesuo rilate la Jerusaleman templon? (583-586, 593)

Jesuo estis kulpigita pro malamikeco kontraŭ la templo. Sed male, Li ĝin honoris kiel domo de Sia Patro (Joh 2,16) kaj en ĝi Li publikigis gravan parton de Sia instruo. Sed rilate kun Sia morto Li ankaŭ antaŭanoncis ĝian detruon, kaj Li prezentis Sin mem kiel la definitiva loĝejo de Dio inter la homoj.

 

116. Ĉu Jesuo kontraŭstaris la kredon de Izraelo rilate la unike savantan Dion? (587-591, 594)

Neniam Jesuo kontraŭdiris la kredon je unikeco de Dio, ankaŭ ne, kiam Li plenumis la Dian verkon plejelstaran, per kiu Li realigis la mesiajn promesojn kaj pruvis, ke Li estas egala al Dio: la verkon de pardono de la pekoj. La postulo de Jesuo, kredi je Li kaj konvertiĝi, helpas kompreni la tragikan miskomprenon de la Sinedrio, kiu taksis Jesuon kondamnenda pro blasfemo.

 

117. Kiu responsas pri la morto de Jesuo? (595-598)

La pasiono kaj la morto de Jesuo povas esti imputataj nek sendistinge al ĉiuj Hebreoj tiam vivantaj nek al la Hebreoj poste naskiĝintaj aliloke kaj alitempe. Ĉiu unuopa pekulo, tio estas ĉiu homo, estas kaŭzo kaj realiganto de la suferoj de la Elaĉetinto. Tiu kulpo trafas precipe tiujn, kiuj plurfoje refalas en la pekon aŭ sin delektas en malvirtoj, precipe kiam ili estas kristanoj.

 

118. Kial la morto de Jesuo apartenas al la Dia plano? (599-605, 619)

Por repacigi kun Si ĉiujn homojn destinitajn al morto pro la peko, Dio prenis la aman iniciaton sendi Sian Filon, por ke Tiu Sin fordonu al morto por la pekuloj. Antaŭanoncita en la Malnova Testamento, aparte kiel ofero de la suferanta Diservisto, la morto de Jesuo okazis “laŭ la Skribo”.

 

119. Kiamaniere Jesuo Sin mem oferis al la Patro? (606-609, 620)

La tuta vivo de Jesuo estas libervola ofero al la Patro por plenumi ties savoplanon. Li “donis Sian vivon kiel elaĉeton por multaj(Mar 10, 45) kaj tiel Li repacigas la tutan homaron kun Dio. Liaj sufero kaj morto montras, kiel Lia homeco estas libera kaj perfekta instrumento de la Dia amo, kiu volas la savon de ĉiuj homoj.

 

120. Kiel la ofero de Kristo sin esprimas en la lasta vespermanĝo? (610-611, 621)

En la lasta vespermanĝo kun la apostoloj je la antaŭtago de Sia pasiono Jesuo anticipas Sian memoferon, nome signifoplene Li esprimas ĝin kaj anticipe Li realigas ĝin: “Ĉi tio estas mia korpo, kiu estas donita por vi(Luk 22,19),ĉi tio estas mia sango … elverŝata(Mat 26,28). Tiel Li starigas la eŭkaristion kiel “memorigo(1 Kor 11,25) de Sia ofero, kaj Li ordinas Siajn Apostolojn kiel sacerdotoj de la Nova Interligo.

 

121. Kio okazas dum la antaŭmorta timo en Getsemano? (612)

La tuta sankta hom-naturo de la Filo de Dio estante la “estro de la vivo(Ago 3, 15) sentas hororon kontraŭ la morto. Tamen Lia homa volo konsentas kun la volo de la Patro: por nin savi Jesuo estas preta porti niajn pekojn per Sia korpo kaj esti “obea ĝis morto(Flp 2,8).

 

122. Kion efikas la ofero de Kristo sur la Kruco? (613-617, 622-623)

Jesuo libere donis sian vivon kiel repacigan oferon, nome Li rekompensis niajn pekojn per la plena obeo de Sia amo ĝis la morto. Tiu amo de la Dia Filo “ĝis la fino(Joh 13,1) repacigas la tutan homaron kun la Patro. La paska ofero de Kristo do elaĉetas la homojn en unika, perfekta kaj definitiva maniero, kaj malfermas por ili la komunon kun Dio.

 

123. Kial Jesuo vokas Siajn disĉiplojn surpreni la propran Krucon? (618)

Vokante Siajn disĉiplojn ke ili “levu sian krucon kaj sekvu” Lin (Mat 16,24) Jesuo volas tiujn, al kiuj Lia elacet-ofero unue efikas, unuigi kun tiu ofero.

 

124. En kiu stato estis la korpo de Kristo kuŝanta en la tombo? (624-630)

Kristo suferis veran morton kaj estis vere entombigita. Sed la Dia potenco gardis Lian korpon kontraŭ la putrado.

 

 

“JESUO KRISTO … SOBIRINTA EN LA REGNON DE LA MORTO.

LA TRIAN TAGON RESUREKTIS EL LA MORTINTOJ”

 

125. Kio estas “la regno de la morto”, en kiun Jesuo sobiris? (632-637)

La “regno de la morto” - ne konfuzu ĝin kun la infero de la kondamnitoj - estis la stato de ĉiuj, ĉu justaj aŭ maljustaj, kiuj mortis antaŭ Kristo. Jesuo kun Sia animo unuigita kun Sia Dia Persono, iris en la regnon de la morto al la justuloj atendintaj sian Elaĉetanton, por fine atingi la beatigan Dian vizion. Post kiam Li estis venkinta per Sia morto la morton kaj la diablon, “kiu havis la potencon de morto(Heb 2,14), Li liberigis la justulojn atendantajn la Elaĉetanton kaj malfermis al ili la pordojn de la ĉielo.

 

126. Kiun staton havas la resurekto de Kristo en nia kredo? (631, 638)

La resurekto de Kristo estas la vero, en kiu kulminas nia kredo je Kristo. Kune kun la kruco ĝi estas esenca parto de la pasĥa-mistero.

 

127. Kiuj “signoj“ atestas la resurekton de Jesuo? (639-644, 656-657)

Krom la esence grava signo de la malplena tombo, la resurekto de Jesuo estas atestata de la virinoj, kiuj unuaj renkontis Jesuon kaj tion anoncis al la apostoloj. Jesuo poste “aperis al Kefas (Petro); poste al la dek du; poste Li aperis al pli ol kvincent fratoj samtempe(1 Kor 15,5-6) kaj plue al aliaj. La apostoloj ne povis inventi la resurekton, ĉar ĝi estis al ili ne-ebla. Jesuo ilin eĉ riproĉis pro ilia ne-kredo.

 

128. Kial la resurekto estas ankaŭ transcenda evento? (647, 656- 657)

La resurekto estis historia evento konstat-ebla kaj atestat-ebla per signoj kaj atestoj. Tamen kiel kredmistero ĝi transcendas kaj superas la historion, ĉar ĝi estas la eniro de la homo-naturo de Kristo en la gloron de Dio. Pro tio Kristo resurektinta ne Sin manifestis al la mondo, sed al Siaj disĉiploj kaj faris ilin Siaj atestantoj antaŭ la popolo.

 

129. En kiu stato estas la resurektinta korpo de Kristo? (645-646)

La resurekto de Kristo ne estis reveno al la tera vivo. Lia resurektinta korpo estas la sama, kiu estis krucumita, kaj portas la signojn de Sia pasiono. Sed Li jam partoprenas en la Dia vivo kaj posedas la kvaliton de glorita korpo. Pro tio al Jesuo resurektinta estas tute libere aperi al Siaj disĉiploj kiel kaj kie Li volas kaj sub diversaj figuroj.

 

130. Kial la resurekto estas verko de la Plejsankta Trinuo? (648-650)

La resurekto de Kristo estas transcenda verko de Dio. La Tri Personoj agas kune laŭ Sia propreco: la Patro manifestas Sian potencon, la Filo reprenas la vivon, kiun Li libere oferis (Joh 10,17) reunuigante Sian animon kun Sia korpo, kiun la Sankta Spirito vivigas kaj gloras.

 

131. Kiuj estas la senco kaj savosignifo de la resurekto? (651-655, 658)

La resurekto estas la kulmino de la enkarniĝo. Ĝi konfirmas la Diecon de Kristo same kiel ĉion, kion Li faris kaj instruis, kaj realigas ĉiujn Diajn promesojn por ni. Krome la Resurektinto, la venkinto de peko kaj morto, estas la kaŭzo de nia pravigo kaj de nia resurekto: jam nun Li akiras por ni la gracon de Fila adopto, kiu estas reala partopreno en Lia vivo de ununaskita Filo. Je la fino de la tempoj Li revivigos nian korpon.

 

 

“JESUO KRISTO … SUPREN-IRIS AL LA ĈIELO;

SIDAS DEKSTRE DE DIO, LA PATRO ĈIOPOVA”

 

132. Kion signifas la Ĉieliro? (659-667)

Post kiam pasis kvardek tagoj ekde kiam Kristo sin montris al la apostoloj sub la figuro de ordinara homonaturo vualanta Sian gloron de Resurektinto, Li supreniras al la ĉielo kaj sidiĝas al la dekstro de la Patro. Li estas la Sinjoro, kiu nun regnas kun Sia homeco en la eterna gloro de la Filo de Dio kaj senĉese propetas por ni ĉe la Patro. Li sendas al ni Sian Spiriton kaj donas al ni la esperon iutage Lin atingi, ĉar Li preparis lokon por.

 

 

“DE KIE LI VENOS

POR JUĜI LA VIVANTOJN KAJ LA MORTINTOJN”

 

133. Kiel nun regnas Jesuo, la Sinjoro? (668-674, 680)

Kiel Sinjoro de la kosmo kaj de la historio kaj kiel ĉefo de Sia eklezio, la glorata Kristo mistere restas sur la tero, kie Lia Regno jam estas prezenta en la eklezio kiel burĝono kaj komenco. Iun tagon Li glore revenos, tamen ni ne konas la momenton. Pro tio ni vivas en vigla atendo vokante: “venu, Sinjoro!(Apo 22,20).

 

134. Kiel okazos la reveno de la Sinjoro en gloro? (675-677, 680)

Post la lasta kosma skuo de ĉi tiu ne-daŭra mondo, la glora veno de Kristo okazos en la paruzio kun la definitiva triumfo de Dio kaj kun la Fina Juĝo. Tiel plenumiĝos la Dia Regno.

 

135. Kiel Kristo juĝos la vivantojn kaj la mortintojn? (678-679, 681-682)

Kristo juĝos kun la plenpovo akirita kiel Elaĉetinto de la mondo, kiu venis por savi la homojn. Estos senvualitaj la plej internaj sekretoj de la koroj samkiel la konduto de ĉiu rilate Dion kaj la proksimulon. Ĉiu homo estos plenigita je vivo aŭ poreterne damnita laŭ siaj verkoj. Tiel realiĝos “la pleneco de Kristo(Efe 4,13) en kiu “Dio estos ĉio en ĉio(1 Kor 15,28).

 

 

ĈAPITRO TRIA

Mi kredas je la Sankta Spirito

 

“MI KREDAS JE LA SANKTA SPIRITO”

136. Kion intencas la eklezio kiam ĝi konfesas:”Mi kredas je la Sankta Spirito? (683-686)

Kredi je la Sankta Spirito signifas konfesi, ke Li estas la Tria Persono de la PlejsanktaTriunuo, kiu procedas de la Patro kaj de la Filo kaj “kun la Patro kaj la Filo same estas adorata kaj glorata” (Nicea-konstantinopola kredokonfeso). La Spirito estis elsendita “en niajn korojn(Gal. 4,6), por ke ni ricevu la novan vivon kiel infanoj de Dio.

 

137. Kial la misio de la Filo estas ne disig-ebla de la misio de la Spirito? (687-690, 742-743)

En la ne-divid-ebla Triunuo, la Filo kaj la Spirito estas ja apartaj, sed ne-disig-eblaj unu de la alia. De la komenco ĝis la tempofino la Patro, kiam Li sendas Sian Filon, Li sendas ankaŭ Sian Spiriton, kiu nin unuigas en la kredo kun Kristo, por ke ni estu adoptitaj kiel infanoj kaj povu diri “Patro” al Dio (Rom 8,15). La Spirito estas ne-vid-ebla, sed ni ekkonas lin per Lia ago, kiam Li al ni revelacias la Vorton kaj agas en la eklezio.

 

138. Kiaj nomoj ekzistas por la Sankta Spirito? (691-693)

“Spirito Sankta” estas la nomo de la Tria Persono de la Plejsankta Triunuo. Jesuo Lin nomas ankaŭ: Parakleto (Konsolanto, Advokato) kaj Spirito de Vero. La Nova Testamento Lin nomas krome: Spirito de Kristo, Spirito de la Sinjoro, Spirito de Dio, Spirito de la Gloro, Spirito de la Promeso.

 

139 Kiaj simboloj reprezentas la Sanktan Spiriton? (694-701)

Estas multaj: la akvo viva, kiu fontas el la trapikita koro de Kristo kaj sensoifigas la baptitojn; la unktado per oleo, kiu estas la sakramenta signo de la konfirmacio; la fajro, kio transformas ĉion, kion ĝi tuŝas; la hela aŭ la malhela nubo, en kiu riveliĝas la Dia gloro; la surmeto de la mano, per kiu estas donata la Sankta Spirito; la kolombo, kiu descendas sur Kriston ĉe la bapto kaj restas sur Li.

 

140. Kion signifas, ke la “Spirito parolis per la profetoj”? (687-688, 702-716)

Kiel profetoj oni komprenas tiujn, kiuj estas inspiritaj de la Sankta Spirito por paroli en la nomo de Dio. La Spirito gvidas la profetaĵojn de la Malnova Testamento al kompleta plenumado en Kristo, kies misteron Li senvualas en la Nova Testamento.

 

141. Kion efikas la Sankta Spirito en Johano la Baptisto? (717-720)

La Spirito plenigas Johanon la Baptiston, la lastan profeton de la Malnova Testamento. Pelita de Li Johano estas sendita “pretigi por la Sinjoro popolon preparitan(Luk 1,17) kaj anonci la venon de Kristo, la Filo de Dio: sur kiun Johano mem vidis malsupreniri la Spiriton, sur kiu Li restas, kiu “estas la baptanto per la Sankta Spirito(Joh 1,33).

 

142. Kiun verkon plenumis la Spirito en Maria? (721-726, 744)

La Sankta Spirito plenumas en Maria la atendojn kaj la preparon de la Malnova Testamento al la veno de Kristo. En unika maniero Li ŝin plenigas kun graco kaj fekundigas ŝian virgecon por ke ŝi almondigu la enkarniĝintan Filon de Dio. Li faras ŝin patrinon de la “tuta Kristo”, nome patrino de Jesuo la kapo, kaj de la eklezio Ties korpo. Je la pentekosta tago Maria ĉeestas inter la Dekdu, kiam la Spirito inaŭguras la “lastajn tempojn”.

 

143. Kia rilato estas inter la Spirito kaj Kristo Jesuo dum Ties tera misio? (727-730, 745-746)

Per la Spirita unktado la Filo de Dio estas konsekrita kiel Mesio en Sia homeco ekde Sia enkarniĝo. Li revelacias la Spiriton en Sia instruado tiel plenumante la promeson faritan al la patroj. Li komunikas Ĝin al la komencanta eklezio alspirante la apostolojn post Sia Resurekto.

 

144. Kio okazas je Pentekosto? (731-732, 738)

Kvindek tagojn post Sia Resurekto, la glorita Jesuo Kristo je Pentekosto superabunde elverŝas la Spiriton. Li revelacias Lin kiel Dia Persono, tiel ke nun la Sankta Triunuo estas plene kaj tute revelaciita. La misio de Kristo kaj de la Spirito fariĝas la misio de la eklezio. Tiu sendo konsistas el la anonco kaj disvastigo de la mistero de la Trinitata Komuno.

 

“ Ni vidis la veran Lumon, ni ricevis la ĉielan Spiriton,

ni trovis la veran kredon.

Ni do adoras la ne-divid-eblan Trinitaton

ĉar Tiu ĉi nin savis“

(Bizanca Liturgio. Troparo de la Pentekosta Vespera Laŭdo).

 

145. Kion faras la Spirito en la eklezio? (733-741, 747)

La Spirito edifas, animas kaj sanktigas la eklezion. Kiel Spirito de la amo li redonas al la baptitoj la similecon al Dio perditan pro la peko, kaj ilin en Kristo vivigas el la vivo de la Plejsankta Triunuo. Li ilin sendas atesti la veron de Kristo. Li ilin akordigas en iliaj reciprokaj funkcioj, por ke ĉiuj alportu “la frukton de la Spirito(Gal 5,22).

 

146. Kiel efikas Kristo kaj Lia Spirito en la koroj de la fideluloj? (738-741)

Per la sakramentoj Kristo komunikas al la membroj de Sia korpo Sian Spiriton kaj la Dian gracon. Tiu graco fruktas en la nova vivo laŭ la Spirito. Finfine la Sankta Spirito estas ja la Majstro de la preĝado.

 

 

”MI KREDAS … JE LA SANKTA KATOLIKA EKLEZIO”

La eklezio en la plano de Dio

 

147. Kion signifas la vorto eklezio? (748-752, 777, 804)

Ĝi indikas la popolon, kiun Dio kunvokas kaj kunigas el ĉiuj finoj de la tero, por establi la kunvenon de tiuj, kiuj per la kredo kaj la bapto fariĝas infanoj de Dio, membroj de Kristo kaj templo de la Sankta Spirito.

 

148. Ĉu troviĝas en la Biblio aliaj nomoj kaj bildoj por la eklezio? (753- 757)

En la Sankta Skribo ni trovas multajn bildojn, kiuj evidentigas komplementajn karakterizaĵojn de la mistro de la eklezio. La Malnova Testamento preferas bildojn ligitajn al la Dia popolo. La Nova Testamento preferas bildojn ligitajn al Kristo kiel kapo de la popolo, kio estas Lia korpo, kaj bildojn devenantajn el la vivoj paŝtista (ŝafejo, grego, ŝafoj), agrikultura (kampo, oliv-arbo, vitejo), domkonstrua (loĝejo, ŝtono, templo), familia vivo (fianĉino, patrino, familio).

 

149. Kiuj estas la origino kaj kompletigo de la eklezio? (758-766, 778)

La eklezio trovas siajn originon kaj kompletigon en la eterna plano de Dio. Ĝi estas preparata en la Malnova Interligo per la elekto de Izraelo, signo de la estonta kuniĝo de ĉiuj nacioj. Ĝi estas fondita per la vortoj kaj agoj de Jesuo Kristo kaj estas establita aparte per Ties elaĉetaj morto kaj resurekto. Finfine ĝi estis revelaciita kiel mistero de la savo per la pentekosta elverŝo de la Sankta Spirito. Ĝi plene plenumiĝos je la fino de la tempoj kiel kunveno de ĉiuj elaĉetintoj.

 

150. Kian mision havas la eklezio? (767-769)

La misio de la eklezio estas anonci kaj starigi inter ĉiuj gentoj la Dian Regnon inaŭguritan de Jesuo Kristo. Ĝi konstituas ĉi-tie sur la tero la ĝermon kaj la komencon de tiu savanta Regno.

 

151. En kiu senco la eklezio estas mistero? (770-773, 779)

La eklezio estas mistero, ĉar en ĝia vid-ebla realo ĉeestas kaj efikas spirita Dia realo percept-ebla nur per la kred-okuloj.

 

152. Kion signifas, ke la eklezio estas la universala sakramento de savo? (774-776, 780)

Tio signifas, ke la eklezio estas signo kaj ilo de repacigo kaj komuneco de la tuta homaro kun Dio kaj kun la unio de la tuta homaro.

 

La eklezio - popolo de Dio, korpo de Kristo,

 templo de la Sankta Spirito

 

153. Kial la eklezio estas la popolo de Dio? (781, 802-804)

La eklezio estas la popolo de Dio, ĉar plaĉis al Dio sanktigi kaj savi la homojn ne unuope, sed ilin fari al unu sola popolo unuigita el la unueco de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito.

 

154. Kiujn apartaĵojn havas la popolo de Dio? (782)

Tiu popolo, al kiu oni membriĝas per la kredo al Kristo kaj per la bapto, havas sian originon en Dio la Patro, sian kapon en Jesuo Kristo, sian staton en la digno kaj libereco de la infanoj de Dio, sian leĝon en la nova ordono de la amo, sian mision en la tasko esti salo de la tero kaj lumo de la mondo, sian celon en la Dia Regno jam komenciĝinta sur la tero.

 

155. En kiu senco la popolo de Dio partoprenas en la tri oficoj de Kristo, kiu estas sacerdoto, profeto kaj reĝo? (783-786)

La popolo de Dio partoprenas en la sacerdota ofico de Kristo, ĉar la baptitoj estas konsekrataj de la Sankta Spirito por spirite oferi. La popolo de Dio partoprenas en Lia profeta ofico, ĉar per la supernatura kredosento ĝi adheras ne-revok-eble al la kredo, tiun komprenas kaj atestas ĉiam pli profunde. La popolo de Dio partoprenas en Lia reĝa ofico, ĉar servante ĝi imitas Jesuon Kriston, kiu kiel Reĝo de la universo fariĝis Servisto al ĉiuj, precipe al la povruloj kaj suferantoj.

 

156. Kiamaniere la eklezio estas la korpo de Kristo? (787-791, 805-806)

La mortinta kaj resurektinta Kristo intime kunigas al Si la fidelulojn per la Sankta Spirito. Tiamaniere la kredantoj je Kristo, ligitaj al Li precipe per la eŭkaristio, unuiĝas inter si en amo formante unusolan korpon, la eklezion, kies unueco efektiviĝas en la diverseco de la membroj kaj funkcioj.

 

157. Kiu estas la kapo de tiu korpo? (792-795, 807)

Kristo estas “la kapo de la korpo”, kaj la korpo estas “la eklezio(Kol 1,18). La eklezio vivas el Li, en Li kaj por Li. Kristo kaj la eklezio formas la “Kriston totan” (s-ta Aŭgusteno). “Kapo kaj membroj estas kvazaŭ unu mistika persono” (s-ta Tomaso el Akvino).

 

158. Kial la eklezio estas nomata la fianĉino de Kristo? (796, 808)

Ĉar la Sinjoro mem nomis Sin “la fianĉo(Mar 2,19), kiu amis la eklezion kaj ĝin ligis al Si per eterna ligo. Li fordonis Sin mem por fari ĝin pura kaj sankta per Sia sango (Efe 5,26) kaj fekunda patrino de ĉiuj infanoj de Dio. Dum la termino “korpo” akcentas la unuecon de la “kapo” kun la membroj, la termino “fianĉino” substrekas la diversecon de la du en persona rilato.

 

159. Kial la eklezio estas nomata la templo de la Sankta Spirito? (797-798, 809-810)

Ĉar la Sankta Spirito loĝas en la korpo, kiu estas la eklezio: en ties kapo kaj en ties membroj. Krome Li edifas la eklezion en la amo per la Dia vorto, la sakramentoj kaj la virtoj.

 

“Nia spirito, nome nia animo estas por niaj membroj tio,

kio la Sankta Spirito estas por la membroj de Kristo,

por la korpo de Kristo, la eklezio” (s-ta Aŭgusteno).

 

160. Kio estas karismoj? (799-801)

Karismoj estas specialaj donoj de la Sankta Spirito donataj al la unuopuloj por la bono de la homoj, por la bezonoj de la mondo kaj precipe por la edifo de la eklezio. La distingo de la karismoj estas tasko de la instru-ofico de la eklezio.

 

La unu, sankta, katolika kaj apostola eklezio

161. Kial la eklezio estas unu? (813-815, 866)

La eklezio estas unu, ĉar ĝi havas kiel origino kaj modelo la unuecon de la Unu Dio en la Trieco de Personoj; car Jesuo Kristo estas ĝia iniciatinto kaj ĉefo, kiu restarigas la unuecon de ĉiuj popoloj en unu sola korpo; ĉar la Sanktan Spiriton estas ĝia animo, kiu kunligas ĉiujn fidelulojn en la komuneco en Kristo. Ĝi havas nur unu kredon, unu sakramentan vivon, unu apostolan sukcedon, unu komunan esperon kaj unu saman amon.

 

162. Kie ekzistas la ununura eklezio de Kristo? (816, 870)

La ununura eklezio de Kristo, konstruita kaj ordigita en la mondo kiel socio, ekzistas en (latine: subsistit in) la katolika eklezio, gvidata de la posteulo de Petro kaj de la episkopoj en komuneco kun li. Nur pere de ĝi oni povas ricevi la tutan plenon de rimedoj por la savo. Ĉar la Sinjoro konfidis la tutan bonaron de la nova interligo unike al la apostola kolegio, kies kapo estas Petro.

 

163. Kiel oni konsideru la kristanojn ne-katolikajn? (817-819)

En la eklezioj kaj ekleziaj komunumoj, kiuj sin disigis de la plena komuneco kun la katolika eklezio, troviĝas mult-specaj elementoj de la sanktigo kaj de la vero. Ĉiuj tiuj bonoj venas de Kristo kaj pelas al la katolika unueco. La membroj de tiuj eklezioj kaj komunumoj estas enkorpigitaj en Kristo per la bapto. Tial ni nomas ilin gefratojn.

 

164. Kiel oni povas sin engaĝi por la unuiĝo de la kristanjo? (820-822)

La deziro reestabli la unuiĝon de ĉiuj kristanoj estas dono de Kristo kaj alvoko de la Spirito. Tiu deziro koncernas la tutan eklezion kaj realiĝas per la kora konvertiĝo, la preĝo, la reciproka gefrata konatiĝo kaj per la teologia dialogo.

 

165. En kia senco la eklezio estas sankta? (823-829, 867)

La eklezio estas sankta, ĉar la sankta Dio estas ĝia Kreinto; Kristo sin donis por ĝi, por ĝin sanktigi kaj por fari ĝin sanktigan. La Sankta Spirito ĝin vivigas per la amo. En la eklezio troviĝas la pleno de savigaj rimedoj. La sankteco estas la vokiteco de ĉiuj ekleziaj membroj kaj la celo de ĉiuj ĝiaj aktivadoj. Meze en la eklezio trovigas la Virgulino Maria kaj multaj sanktuloj kiel modeloj kaj propetantaj. La sankteco de la eklezio estas la sanktiga fonto de ĝiaj infanoj, kiuj ĉi tie sur la tero ĉiuj sin konfesas kiel pekuloj ĉiam bezonantaj konvertiĝon kaj puriĝon.

 

166. Kial la eklezio nomiĝas katolika? (830-831, 868)

La eklezio estas katolika, tio signifas cion ampleksa, ĉar en ĝi Kristo estas prezenta: “Kie estas Jesuo Kristo, tie estas la katolika eklezio” (s-ta Ignacio el Antioĥia). Ĝi proklamas la tutan kaj integran kredon. Ĝi posedas kaj donas la plenon de la savigaj rimedoj. Ĝi estas sendita al ĉiuj popoloj ĉiutempaj kaj ĉiukulturaj.

 

167. Ĉu la parta eklezio estas katolika? (832-835)

Katolika estas ĉiu parto-eklezio (nome ĉiu diocezoeparĥio) estanta komunumo de kristanoj, kiuj en la kredo kaj la sakramentoj estas komunaj kun sia episkopo ordinita en la apostola sinsekvo kaj kun la Roma eklezio, kiu “antaŭstaras en la amo” (s-ta Ignacio el Antioĥio).

 

168. Kiu apartenas al la katolika eklezio? (836-838)

Ĉiuj homoj vari-maniere apartenas aŭ estas alcelantaj al la katolika unueco de la popolo de Dio. Plene enkorpiĝas en la katolika eklezio tiuj, kiu unuiĝas al ĝi per la ligoj de la kredkonfeso, de la sakramentoj kaj de la eklezia estrado kaj komuneco, havante la Spiriton de Kristo. Tiuj baptitoj, kiuj ne tute realigas ĉi tiun katolikan unuecon, estas en certa kvankam ne-perfekta komuneco kun la katolika eklezio.

 

169. Kiun rilaton havas la katolika eklezio kun la hebrea popolo? (839-840)

La katolika eklezio ekkonas sian rilaton kun la hebrea popolo en la fakto, ke Dio elektis tiun popolon kiel la unuan inter ĉiuj popoloj, por ke ĝi akceptu sian Vorton. Al la hebrea popolo apartenas “la adopto kaj la gloro kaj la interligoj kaj la leĝdono kaj la Diservo kaj la promesoj; kies estas la patroj, kaj el kiuj laŭ la karno estas Kristo(Rom 9,4-5). Kompare kun la ceteraj ne-kristanaj religioj, la hebrea kredo estas jam respondo al la Dia revelacio en la Malnova Testamento.

 

170. Kia ligo estas inter la katolika eklezio kaj la ne-kristanaj religioj? (841-845)

Ekzistas ligo venanta el la komunaj origino kaj celo de la tuta homa gento. La katolika eklezio rekonas, ke ĉiaj bono kaj vero, kiuj troviĝas en la ceteraj religioj, venas el Dio kaj estas sparko de Lia vero. Tiu sparko povas prepari al la akcepto de la evangelio kaj peli al la unueco de la homoj en la eklezio de Kristo.

 

171. Kion signifas la eldiro: “ekster la eklezio nenia savo”? (846-848)

Tiu eldiro signifas, ke ĉiu savo venas de Kristo, la Kapo, per la eklezio, Lia Korpo. Tial ne povas esti savataj tiuj homoj, kiuj scias, ke la eklezio estas fondita de Kristo kaj estas necesa por la savo, kiuj tamen ne eniras en la eklezion aŭ ne volas persisti en ĝi. Samtempe per Kristo kaj per la eklezio tiuj povas atingi la eternan savon, kiuj sen propra kulpo ne konas la evangelion de Kristo kaj Ties eklezion, sed kiuj serĉas Dion kun sincera koro, kaj kiuj sub la influo de la Dia graco klopodas plenumi Lian volon ekkonatan per la alvoko de la konscienco.

 

172. Kial la eklezio devas anonci la evangelion al la tuta mondo? (849-851)

Ĉar Kristo ordonis: “Iru do kaj disĉipligu ĉiujn naciojn, baptante ilin en la nomon de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito(Mat 28,19). Tiu misia mandato de la Sinjoro havas sian originon en la eterna amo de Dio, kiu sendis Sian Filon kaj Sian Spiriton, ĉar Li “volas, ke ĉiuj homoj estu savitaj kaj venu al la scio de la vero(1 Tim 2,4).

 

173. Kiamaniere la eklezio estas misia? (852-856)

La eklezio gvidata de la Sankta Spirito daŭrigas per la historio la mision de Kristo. Pro tio la kristanoj devas anonci al ĉiuj la bonan mesaĝon donitan de Kristo, sekvante Ties vojon, pretaj akcepti eĉ la sinoferon ĝis martiriĝo.

 

174. Kial la eklezio estas apostola? (857, 869)

La eklezio estas apostola pro sia origino, estante “konstruita sur la fundamento de la apostoloj kaj profetoj(Efe 2,20); pro sia instruo, kiu estas la instruo de la apostoloj; kaj pro sia strukturo, ĉar ĝis la reveno de Kristo ĝi estas instruata, sanktigata kaj gvidata de la apostoloj - kaj tio signifas per iliaj posteuloj, la episkopoj en komuneco kun la posteulo de Petro.

 

175. En kio konsistas la misio de la apostoloj? (858-860)

La vorto apostolo signifas sendito. Jesuo, la sendito de la Patro, vokis al Si dekdu el Siaj disĉiploj kaj ilin ordinis kiel Siaj apostoloj. Li faris ilin elektitaj atestantoj de Sia resurekto kaj fundamentoj de Sia eklezio. Li komisiis ilin daŭrigi Sian mision dirante: “Kiel la Patro sendis Min, tiel ankaŭ Mi vin sendas(Joh 20,21). Li promesis al ili resti kun ili ĝis la fino de la mondo.

 

176. Kio estas la apostola sukcedo? (861-865)

La apostola sukcedo estas la transdono de la misio kaj plen-povo de la apostoloj al iliaj posteuloj, la episkopoj, per la sakramento de la ordino. Danke al tiu transdono, la eklezio restas en kreda kaj viva komuneco kun sia origino, dum laŭjarcente ĝi daŭrigas aranĝi sian tutan apostoladon por la disvastigo de la surtera Krista Regno.

 

La fideluloj - hierarĥio, laikoj, konsekrita vivo

 

177. Kiuj estas la fideluloj? (871-872)

Fideluloj estas tiuj, kiuj estas enkorpigitaj al Kristo per la bapto kaj kiuj fariĝis membroj de la popolo de Dio. Ĉar ili laŭ la propra rango partoprenas en la sacerdota, profeta kaj reĝa oficoj de Kristo, ili estas vokataj al agado en la misio konfidita de Dio al la eklezio. Inter ili estas vera egalo rilate la dignon kiel infanoj de Dio.

 

178. Kiel la popolo de Dio estas strukturita? (873, 934)

Pro Dia fondado troviĝas en la eklezio spiritaj oficuloj, kiuj ricevis la sakramenton de la ordino kaj estigas la eklezian hierarĥion. La ceteraj fideluloj estas nomataj laikoj. En ambaŭ grupoj estas fideluloj kiuj sin speciale konsekras al Dio per la konfeso al la Evangeliaj Konsiloj de ĉasteco en senedzeco, de povreco kaj de obeo.

 

179. Kial Kristo fondis la eklezian hierarĥion? (874-876, 935)

Kristo fondis la eklezian hierarĥion kun la misio paŝti la popolon de Dio en Lia nomo. Pro tio Li transdonis ad la eklezia kierarĥio plenpovon. La hierarĥio kunmetiĝas el la ordinitaj oficuloj: episkopoj, presbiteroj kaj diakonoj. Danke al la ordina sakramento, la episkopoj kaj presbiteroj agas, plenumante siajn oficojn, en la nomo kaj persono de Kristo. La diakonoj servas al la popolo de Dio en la diakoneco (en la servo) de la vorto, de la liturgi kaj, de la amo.

 

180. Kiel sin montras la kolegia dimensio de la eklezia ofico? (877)

Laŭ la ekzemplo de la dekdu apostoloj kune elektitaj kaj senditaj de Kristo, la komunumo de la membroj de la eklezia hierarĥio serve laboras por la komuneco de ciuj fideluloj. Ĉiu episkopo plenumas sian oficon kiel membro de la episkopa kolegio en unueco kun la papo kaj partoprenas kun li en la zorgo por la universala eklezio. La presbiteroj plenumas sian oficon en la presbitera komunumo de parta eklezio, en komuneco kun sia episkopo kaj sub ties gvidado.

 

181. Kial la eklezia ofico havas ankaŭ personan ĥarakteron? (878-879)

La eklezia ofico havas ankaŭ personan ĥarakteron, ĉar ĉiu pro la ordino responsas antaŭ Kristo, kiu vokis lin persone kaj donis al li la sendadon.

 

182. Kiun taskon havas la papo? (880-882, 936-937)

La papo, la episkopo de Romo kaj la posteulo de la sankta Petro, estas la ĉiama kaj vid-ebla principo kaj fundamento por la unueco de la eklezio. Li estas la anstataŭanto de Kristo, la kapo de la episkopara kolegio kaj la paŝtisto de la universala eklezio. Pro Dia enoficigo li havas la plej altan, senperan kaj ĝeneralan plen-povon super la tuta eklezio.

 

183. Kiun taskon havas la episkopara kolegio? (883-885)

La episkopara kolegio same plenumas - kune kun la papo kaj neniam sen li - la plej altan kaj plenan potencon super la eklezio.

 

184. Kiel la episkopoj plenumas sian mision instrui? (888-890, 939)

La episkopoj havas la devon en komuneco kun la papo, fidele kaj kun plenpovo anonci al ĉiuj la evangelion kiel aŭtentikaj, kun la aŭtoritato de Kristo ekipitaj atestantoj de la apostola kredo. Per la supernatura kredosento, la popolo de Dio adheras ne-perd-eble en la kredo, gvidate de la vivanta instru-ofico de la eklezio.

 

185. Kiam la instruofico de la eklezio estas ne-erari-pova? (891-892)

La instruofico estas ne-erari-pova, kiam la papo pro sia aŭtoritato kiel plejsupera paŝtisto de la eklezio, aŭ la episkopara kolegio en komuneco kun la papo, precipe en ekumena koncilio, proklamas en definitiva akto doktrinon koncernantan la kredon aŭ la moralon. La instruofico estas ankau ne-erari-pova, kiam la papo kaj la episkopoj en sia ordinara instruofico samopinie prezentas doktrinon kiel definitivan. Al tiaj instruoj ĉiu fidelulo devas kredorespekte adheri.

 

186. Kiel la episkopoj plenumas sian devon sanktigi? (893)

La episkopoj sanktigas la eklezion disdonante la Kristan gracon per la servo de la vorto kaj sakramentoj, precipe de la eŭkaristio. Ili sanktigas la eklezion ankaŭ per sia preĝo, sia ekzemplo kaj sia laboro.

 

187. Kiel la episkopoj praktikas la gvid-oficon? (886-887, 894-896, 938)

Ĉiu episkopo kiel membro de la episkopara kolegio, kune kun la ceteraj episkopoj en unueco kun la papo, portas kolegie la zorgon por ĉiuj partaj eklezioj kaj por la tuta eklezio. La episkopo, al kiu estas konfidita parta eklezio, ĝin gvidas kun la aŭtoritato de sia propra, ordinara kaj senpera sankta plenpovo, uzata nomo de Kristo, la bona paŝtisto, en komuneco kun la tuta eklezio gvidata de la posteulo de Petro.

 

188. Kian vokitecon havas la laikaj fideluloj? (897-900, 940)

La aparta vokiteco de la laikaj fideluloj estas serĉi la Dian Regnon ilumante kaj ordigante la tempajn aferojn laŭ Dio. Tiel ili realigas la vokitecon al sankteco kaj apostoleco adresitaj al ĉiuj baptitoj.

 

189. Kiel la laikoj partoprenas en la sacerdota ofico de Kristo? (901-903, 941)

Ili partoprenas en la sacerdota ofico de Kristo spirite oferante sian vivon kun ĉiuj verkoj, preĝoj kaj apostolaj iniciatoj, kun la familia vivo kaj la ĉiutaga laboro, kun la pacience akceptitaj penoj de la vivo kaj kun la spiritaj kaj korpaj ripozoj, per Jesuo Kristo kiel spirita ofero plaĉanta al Dio (1 Pet 2,5), precipe en la eŭkaristio. Tiel ankaŭ la laikoj sanktigitaj al Kristo kaj konsekritaj de la Sankta Spirito oferas la mondon mem al Dio.

 

190. Kiel ili partoprenas en Lia profeta ofico? (904-907, 942)

Al Lia profeta ofico ili partoprenas akceptante ĉiam pli en la kredo la vorton de Kristo, kaj ĝin anoncante al la mondo per la atesto de siaj vivo, parolo, evangelizado kaj kateĥizado. Tiu evangelizado akiras apartan efikon el la fakto, ke ĝi plenumiĝas en la kutimaj farendaĵoj de la mondo.

 

191. Kiel ili partoprenas en Lia reĝa ofico? (908-913, 943)

La laikoj partoprenas en la reĝa senditeco de Kristo, ĉar ili ricevis de Li la povon venki en si mem kaj en la mondo la pekon per abnegacio kaj per sankteco de sia vivo. Ili praktikas diversajn taskojn serve al la komunumo, kaj ili plenigas per moralaj valoroj la mondajn agojn de la homoj kaj de la sociaj institucioj.

 

192. Kio estas la konsekrita vivo? (914-930, 944)

La konsekrita vivo estas vivostato agnoskita de la eklezio. Ĝi estas libera respondo al aparta alvoko de Kristo. Per ĝi la konsekritoj sin dediĉas tute al Dio kaj strebas influitaj de la Sankta Spirito al perfekta amo. Karakterizo de tiu konsekrado estas la vivo laŭ la Evangeliaj Konsiloj.

 

193. Kiel la konsekrita vivo kontribuas al la misio de la eklezio? (931-933, 945)

Per plena sindediĉo al Kristo kaj al la gefratoj la konsekrita vivo partoprenas en la eklezia misio atestante la esperon al la Ĉiela Regno.

 

 

MI KREDAS … JE LA KOMUNO DE LA SANKTULOJ

 

194. Kion signifas la esprimo komuno de la sanktuloj? (946-953, 960)

Tiu esprimo signifas unue la komunan partoprenon de ĉiuj membroj de la eklezio en la sanktaĵoj (sankta): en la kredo, la sakramentoj, aparte en la eŭkaristio, en la karismoj kaj en la aliaj spiritaj donoj. Ĉe la radiko de la komuno estas la amo, kiu “ne por si mem” serĉas avantaĝon (1 Kor 13,5), sed altiras la fidelulojn akcepti, ke estu “ĉio komuna(Ago 4,32), kaj servi eĉ per siaj materiaj havaĵoj al la bezonantoj.

 

195. Kian pluan signifon havas la esprimo komuno de la Sanktuloj? (954-959, 961-962)

Tiu esprimo indikas ankaŭ la komunon inter la sanktaj personoj (sankti), do inter tiuj, kiuj estas per la graco unuiĝintaj kun Kristo mortinta kaj resurektinta. Iuj pilgrimas sur la tero; aliaj pasinte el tiu ĉi vivo puriĝas helpe ankaŭ de niaj preĝoj; aliaj fine jam ĝuas la Dian gloron kaj propetas por ni. Ĉiuj kune formas en Kristo unusolan familion, la eklezion, por la laŭdo kaj gloro de la Triunuo.

 

Maria - patrino de Kristo, patrino de la eklezio

 

196. En kiu senco la beata Virgulino Maria estas patrino de la eklezio? (963-966, 973)

La beata Virgulino Maria estas patrino de la eklezio laŭorde de la graco, ĉar ŝi naskis Jesuon, la Filon de Dio, la Kapon de la Korpo, kiu estas la eklezio. Jesuo mortante sur la kruco indikis ŝin kiel patrino al la disĉiplo per la vortoj “Jen via patrino(Joh 19,27).

 

197. Kiel helpas la Virgulino Maria al la eklezio? (967-970)

Post la ĉieliro de ŝia filo, la Virgulino Maria asistas per siaj preĝoj al la komencoj de la eklezio. Ankaŭ post sia ĉielpreno ŝi daŭrigas propeti por siaj infanoj, esti por ĉiuj modelo de kredo kaj amo kaj direkti al ili sanigan influon, kiu fontas el la superabundo de la meritoj de Kristo. La fideluloj vidas en ŝi bildon kaj anticipon de la resurekto atendata de ili, kaj ili alvokas ŝin kiel advokatinon, helpantinon, asistantinon kaj perantinon.

 

198. Kia adoro turniĝas al Maria? (971)

La Maria-adoro estas unika adorado, sed ĝi esence diferencas de la kultado praktikata ekskluzive antaŭ la Plejsankta Triunuo. Tia speciala adorado trovas sian apartan esprimon en la liturgiaj festoj dediĉitaj al la Dipatrino kaj en la preĝoj al Maria, kiel en la sankta rozario, kiu estas kompendio de la tuta evangelio.

 

199. Kiamaniere la beata Virgulino Maria estas eskatologia ikono de la eklezio? (972, 974-975)

Rigardante al Maria, kiu estas tutsankta kaj jam glorigita korpe kaj anime, la eklezio kontemplas en ŝi tion, al kio ĝi mem estas vokata tiel esti sur la tero, kaj kion ĝi mem estos en la ĉiela patrujo.

 

“MI KREDAS … JE LA PARDONO DE LA PEKOJ”

 

200. Kiel estas pardonataj la pekoj? (976-980, 984-985)

La unua kaj fundamenta sakramento de la peko-pardono estas la bapto. Por la pekoj faritaj post la bapto Kristo instalis la sakramenton de la repaciĝo aŭ de la pentofaro, per kiu la baptito repaciĝas kun Dio kaj kun la eklezio.

 

201. Kial la eklezio havas la plenpovon pardoni la pekojn? (981-983, 986-987)

La eklezio havas la mision kaj la plenpovon pardoni la pekojn, ĉar Kristo mem tion atransdonis al ĝi: “Ricevu la Sanktan Spiriton: kies pekojn vi pardonos, al tiuj ili estas pardonitaj; kies vi retenos, ili estas retenitaj.(Joh 20,22-23).

 

 

“MI KREDAS … JE LA REELEVIĜO DE LA MORTINTOJ

(DE LA KARNO)”

202. Kio signifas la esprimo karno kaj kio estas ĝia graveco? (988-990, 1015)

La esprimo karno (kiel la formulado en la apostola kred-konfeso vorte esprimiĝas) signifas la homon en sia febleco kaj morteco. “La karno estas la poluso de la savo” (Tertuliano). Ni kredas je Dio la Kreinto de la karno; ni kredas je la Vorto karniĝinta por elaĉeti la karnon; ni kredas je la resurekto de la karno, en kio plenumiĝas ĝia kreo kaj elaĉeto.

 

203. Kion signifas “releviĝo de la karno”? (990-991)

Tio signifas, ke la definitiva stato de la homo ne koncernas nur la spiritan animon disigitan de la korpo, sed ke ankaŭ niaj mortemaj korpoj iam releviĝos vivantaj.

 

204. Kiu rilato estas inter la resurekto de Kristo kaj nia resurekto? (988,1002-1003)

Kiel Kristo vere resurektis el la mortintoj kaj vivas por ĉiam, same Li mem revivigos ĉiujn en la lasta tago kun ne-pereonta korpo; “la farintoj de bono, al releviĝo por vivo; sed la farintoj de malbono, al releviĝo por juĝo.(Joh 5,29).

 

205. Kio okazas en la morto al nia korpo kaj al nia animo? (992-1004, 1016-1018)

Per la morto la animo estas disigita de la korpo. La korpo falas en putradon. La animo, kiu estas senmorta, iras renkonte al la juĝo de Dio kaj atendas, denove esti kuna kun la korpo, kiu transformita releviĝos je la reveno de Kristo. Kompreni la kiel de tiu releviĝo superas nian imagon kaj komprenon.

 

206. Kion signifas morti en Jesuo Kristo? (1005-1014, 1019)

Tio signifas morti sen mortigaj pekoj en la Dia graco. Kiu kredas je Kristo sekvante Ties ekzemplon povas sian propran morton fari al ago de obeo kaj amo al la Patro. “Fidinda estas la diro: Ĉar se ni mortis kun Li, ni ankaŭ vivos kun Li.” (2 Tim 2,11).

 

 

MI KREDAS … JE LA VIVO ETERNA

 

207. Kio estas la vivo eterna? (1020)

La eterna vivo estas la vivo, kiu komenciĝos tuj post la morto. Ĝi estos senfina. Aparta juĝo per Kristo, la juĝisto de la vivantoj kaj mortintoj, antaŭos la eternan vivon por ĉiu homo, kaj per tiu lasta juĝo ĝi estos konfirmita.

 

208. Kio estas la persona juĝo? (1021-1022, 1051-1052)

Ĝi estas la juĝo de la senpera rekompenco, kiun ĉiu tuj post sia morto ricevas de Dio en sia senmorta animo laŭ sia kredo kaj siaj verkoj. Tiu rekompenco estas: aŭ la eniro en la ĉielan beatecon, tuj aŭ post adekvata puriĝo, aŭ la eniro en la eternan damnon de la infero.

 

 209. Kion oni komprenas sub “ĉielo”? (1023-1026, 1053)

“Ĉielo” komprenigas la staton de la plej supera kaj definitiva feliĉo. Kiuj mortas en la Dia graco kaj ne bezonas kroman puriĝon, estos kunigitaj kun Jesuo kaj Maria, kun la anĝeloj kaj sanktuloj.Tiel ili estas la ĉiela eklezio, kie ili vidas Dion “okulon ĉe okulo” (1 Kor 13,12). Ili vivas en ama komuno kun la Plejankta Triunuo kaj propetas por ni.

 

“La Patro laŭ Siaj propraj naturo kaj en vero estas la vivo.

Super ĉion Li verŝas Siajn ĉielajn donojn

per Sia Filo kaj en la Sankta Spirito.

La eternan vivon Li promesis kun certeco

al ni homoj en Sia boneco

(s-ta Kirilo el Jerusalemo).

 

210. Kio estas la purgatorio? (1030-1031,1054)

La purgatorio estas la stato de tiuj, kiuj mortas en Dia amikeco estante certaj pri ilia eterna savo, sed kiuj ankoraŭ bezonas puriĝon por povi eniri en la ĉielan beatecon.

 

211. Kiel ni povas helpi al la animoj en la purgatorio? (1032, 1055)

Pro la komuneco kun la sanktuloj, la fideluloj ankoraŭ pilgrimantaj surtere povas helpi al la animoj en la purgatorio oferdonante por ili propetajn preĝojn, aparte la eŭkaristian oferon, sed ankaŭ almozojn, indulgencojn kaj pentofaraĵojn.

 

212. En kio konsistas la infero? (1033-1035, 1056-1057)

Ĝi konsistas en la eterna damno por tiuj, kiuj mortas en libere elektita morta peko. La plej granda infera puno estas la eterna disiĝo de Dio. Sole en Dio la homo ja povas trovi vivon kaj feliĉon. Por tio li estas kreita kaj tio estas lia sopiro. Kristo vortigas tian realon jene: “For de mi, vi malbenitaj, en la eternan fajron(Mat 25,41).

 

213. Kiel elteniĝas la ekzisto de la infero kun la senfina boneco de Dio? (1036-1037)

Dio violas ja, “ke ĉiuj venu al pento(2 Pet 3,9), sed Li kreis la homon liberan kaj responsan, kaj Li respektas ties decidojn. Tial estas la homo mem, kiu en plena aŭtonomeco sin libere ekskludas el la komuneco kun Dio, se li persistas ĝis sia forpaso en morta peko rifuzante la mizerikordan amon de Dio.

 

214. En kio konsistos la fina juĝo? (1038-1041,1058-1059)

La fina (universala) juĝo estas la verdikto aŭ pri la beata vivo aŭ pri la eterna kondamno. Kiam Jesuo Kristo revenos kiel juĝisto de la vivantoj kaj de la mortintoj, Li eldiros tiun verdikton koncerne la justulojn kaj maljustulojn (Ago 24,15), kiuj ĉiuj antaŭ Li estos kunvenintaj. Post la fina juĝo partoprenos la reviviĝinta korpo en la rekompenco, kiun la animo jam ricevis en sia persona juĝo.

 

215. Kiam okazos tiu juĝo? (1040)

Tiu juĝo okazos je la fino de la mondo, kies tagon kaj la horon nur Dio konas.

 

216. Kio estas la espero al la nova ĉieloj kaj al la nova tero? (1042-1050, 1060)

Post la fina juĝo ankaŭ la tuta mondo estos liberigita el la sklaveco de la paso, kaj kun la inaŭguro de la nova ĉielo kaj de la nova tero (2 Pet 3,13) ĝi partoprenos en la gloro de Kristo. Tiel la Dia Regno estos perfekta, nome la Dia savoplano “sumigi en Kristo ĉion, kio estas en la ĉielo kaj sur la tero(Efe 1,10) estos definitive realigita. Tiam Dio estos en la eterna vivo “ĉio en ĉiuj(1 Kor 15,28).

 

“AMEN”

 

217. Kio signifas la Amen, kiu konkludas nian kredkonfeson? (1061-1065)

La hebrea vorto Amen, kiu konkludas ankaŭ la lastan libron de la Sankta Skribo, kelkajn preĝojn de la Nova Testamento kaj la liturgiajn preĝojn de la eklezio, signifas nian fideman kaj tute senrezervan “jes” al tio, kion ni en la kredo konfesis, tute konfidante al Tiu, kiu estas la definitiva “Amen” (Apo 3,14): Kristo, la Sinjoro.

 

 

 

DUA PARTO

 

 

LA CELEBRADO

DE LA KRISTANA

MISTERO

 

 

 

 UNUA SEKCIO

 

LA SAKRAMENTA

SAV-ORDO

 

 

218. Kio estas la liturgio? (1066-1070)

La liturgio estas la celebrado de la mistero de Kristo kaj aparte de Lia pasĥa mistero. En ĝi la sanktigado de la homaro estas signata kaj realigata per la agado de la sacerdota ofico de Jesuo Kristo, kaj de la Mistika Korpo de Kristo, de la Kapo kaj de Ties membroj, estas realigata la publika kulto apartenanta al Dio.

 

219. Kiun lokon havas la liturgio en la vivo de la eklezio? (1071-1075)

La liturgio, la nepra sankta agado de la eklezio, estas la kulmino, al kiu strebas la tuta agado de la eklezio, kaj samtempe la fonto, el kiu fluas ĝia tuta vivoforto. Per la liturgio Kristo en Sia eklezio, kun ĝi kaj per ĝi, daŭrigas la verkon por nia elaĉeto.

 

220. En kio konsistas la sakramenta sav-ordo? (1076)

La sakramemta sav-ordo konsistas en la perado de la fruktoj de la Krista elaĉeto per la celebrado de la ekleziaj sakramentoj, speciale pere de la eŭkaristio, “ĝis Li venos(1 Kor 11,26).

 

 

UNUA ĈAPITRO

La pasĥa mistero en la epoko de la eklezio

 

LA LITURGIO – AGADO DE LA SANKTA TRIUNUO

 

221. Kiamaniere la Patro estas fonto kaj celo de la liturgio? (1077-1083, 1110)

Per la liturgio la Patro nin plenigas kun Siaj benoj en Sia Filo por ni enkarniĝinta, mortinta kaj resurektinta, kaj Li elverŝas la Sanktan Spiriton en niajn korojn. Samtempe la eklezio benas la Patron per kulto, laŭdo kaj danko, kaj ĝi petas la venon de Lia Filo kaj de la Sankta Spirito.

 

222. Kiun verkon faras Kristo en la liturgio? (1084-1090, 1111)

En la liturgio de la eklezio Kristo signas kaj realigas precipe Sian pasĥan misteron. Kiam Li elverŝis la Sanktan Spiriton sur la apostoloj, Li donis al ili kaj iliaj posteuloj la povon aktualigi la savoverkon per la eŭkaristia ofero kaj per la sakramentoj, en kiuj Li mem agas por transdoni Sian gracon al la fideluloj de ĉiuj epokoj kaj en la tuta mondo.

 

223. Kion efikas la Sankta Spirito en la liturgio rilate la eklezion? (1091-1109, 1112)

En la liturgio agas la Sankta Spirito plej intensive kun la eklezio. Li preparas la eklezion al la renkonto kun ĝia Sinjoro. Li memorigas al la kredo de la kunveno Kriston kaj atestas Lin. Li ĉeestigas kaj aktualigas la misteron de Kristo. Li unuigas la eklezion kun la vivo kaj la misio de Kristo kaj en ĝi fruktigas la donon de la komunumo.

 

 

LA PASĤA MISTERO EN LA SAKRAMENTOJ DE LA EKLEZIO

 

224. Kio estas la sakramentoj kaj kiuj sakramentoj ekzistas? (1113-1131)

La sakramentoj estas sense percept-eblaj efikaj signoj de la graco, fonditaj de Kristo kaj konfiditaj al la eklezio, per kiuj estas disdonita la Dia vivo. Ekzistas sep sakramentoj: bapto, konfirmacio, eŭkaristio, pento-faro, sankt-oleado, ordino kaj geedziĝo.

 

225. En kia rilato estas la sakramentoj al Kristo? (1114-1116, 1131)

La misteroj de la vivo de Kristo estas la fundamentoj pri tio, kion Kristo nuntempe disdonas en la sakramentoj per la oficuloj de la eklezio.

 

“Kio estis vid-ebla ĉe nia Elaĉetinto

transiris en Liajn sakramentojn

(s-ta Leono la Granda).

 

226. Kia rilato estas inter la sakramentoj kaj la eklezio? (1117-1119, 1131)

Kristo konfidis la sakramentojn al Sia eklezio. Ili estas sakramentoj “de la eklezio” en duobla senco: ili estas “per ĝi”, ĉar ili estas agoj de la eklezio, kiu siaflanke estas sakramento de la efikado de Kristo. Kaj ili estas “por ĝi”, ĉar ili starigas la eklezion.

 

227. Kio estas la sakramenta karaktero? (1121)

La sakramenta karaktero estas spirita sigelo, kio estas donata per la sakramentoj de la bapto, de la konfirmacio kaj de la ordino. Ĝi estas promeso kaj garantio por la Dia protekto. Per tiu sigelo la kristano estas samformita al Kristo, partoprenas en diversaj manieroj al Ties sacerdoteco, kaj apartenas al la eklezio laŭ diversaj rangoj kaj funkcioj. Li do estas konsekrita al la Diservo kaj al la servo de la eklezio. Ĉar tiu sigelo estas ne-forig-ebla, oni ricevas la sakramentojn, kiuj ĝin enstampas, nur unufojon en la vivo.

 

228. En kia rilato staras la sakramentoj al la kredo? (1122-1126, 1133)

La sakramentoj ne nur premisas la kredon. Per la vortoj kaj la ritaj elementoj ili ĝin ankaŭ nutras, ĝin fortigas kaj esprimas. Kiam la eklezio celebras la sakramentojn, ĝi konfesas la apostolan kredon. Pro tio validas la praa eldiro: “lex orandi, lex kredendi”: la eklezio kredas konforme al sia preĝo.

 

229. Kial la sakramentoj estas efikaj? (1127-1128, 1131)

La sakramentoj efikas ex opere operato (“pro la fakto de la plenumita sakramenta ago”), ĉar Kristo agas en ili kaj transdonas la gracon, kiun ili signifas, sendepende de la persona sankteco de la servanto. Sed la sakramentaj fruktoj dependas ankaŭ de la animstato de la ricevanto.

 

230. Pro kiu kaŭzo la sakramenoj necesas por nia savo? (1129)

Kvankam ne ĉiuj sakramentoj estas donataj al ĉiu kredanto, tamen la sakramentoj bezonatas por la savo de la kredantoj: ili donas la sakramentajn gracojn, la pardonon de la pekoj, la adopton kiel infanoj, la konformigon al Kristo la Sinjoro kaj la apartenon al la eklezio. La Sankta Spirito sanigas kaj transformas tiujn, kiuj ilin ricevas.

 

231. Kio estas la sakramenta graco? (1129, 1131, 1134, 2003)

La sakramenta graco estas la graco de la Sankta Spirito donita de Kristo kaj propra al ĉiu sakramento. Tiu graco subtenas la fidelulon en lia vojo al la sankteco kaj tiel helpas ankaŭ al la eklezio kreski en la amo kaj en la kred-atesto.

 

232. Kiaj rilatoj estas inter la sakramentoj kaj la eterna vivo? (1130)

En la sakramentoj la eklezio jam nun ricevas partoprenon en la eterna vivo, atendante “la feliĉan esperon kaj la malkaŝon de la gloro de nia granda Dio kaj Savanto Jesuo Kristo” (Tit 2,13).

 

 

DUA ĈAPITRO

La sakramenta celebro de la pasĥa mistero

 

CELEBRI LA LITURGION DE LA EKLEZIO

Kiu celebras?

 

233. Kiu agas en la liturgio? (1135-1137, 1187)

En la liturgio agas “la tuta Kristo(“Christus totus”), la Kapo kaj la Korpo. Kristo celebras kiel ĉefsacerdoto la liturgion kun Sia Korpo, kiu estas la ĉiela kaj la tera eklezio.

 

234. Kiu celebras la ĉielan liturgion? (1138-1139)

La ĉielan liturgion celebras la anĝeloj, la sanktuloj de la Malnova kaj Nova Interligoj, aparte la Dipatrino, la apostoloj, la martiroj kaj “granda hom-amaso, kiun neniu povas kalkuli, el ĉiu nacio, kaj el ĉiuj triboj kaj popoloj kaj lingvoj (Apo 7,9). Kiam ni celebras en la sakramentoj la savomisteron, ni partoprenas en tiu eterna liturgio.

 

235. Kiamaniere la eklezio sur la tero celebras la liturgion? (1120, 1132, 1140-1144, 1188)

La tera eklezio celebras la liturgion kiel sacerdota popolo, en kiu ĉiu funkcias laŭ sia tasko en la unueco kun la Sankta Spirito: la baptitoj sin donas kiel spirita ofero; la ordinitaj oficuloj celebras laŭ la ordino ricevita por la servo al ĉiuj ekleziaj membroj; la episkopoj kaj presbiteroj agas en la persono de Kristo, la Kapo.

 

Kiel la liturgio estas celebrata?

 

236. Kiel la liturgio estas celebrata? (1145)

La liturgia celebro estas teksita el signoj kaj simboloj, kies signifo radikiĝas en la kreitaro kaj en la homaj kulturoj, preciziĝas en la eventoj de la Malnova Interligo kaj plenriveliĝas en la persono kaj en la verko de Kristo.

 

237. De kie venas la sakramentaj signoj? (1146-1152, 1189)

Kelkaj venas el la kreo (lumo, akvo, fajro, pano, vino, oleo), aliaj el la homa kunvivo (lavi, unkti, dispecigi la panon), denove aliaj el la savohistorio de la Malnova Interligo (la pasĥaj ritoj, la oferoj, la man-surmeto, la konsekroj). Tiuj signoj, de kiej kelkaj estas normigaj kaj ne-ŝanĝ-eblaj, estas surprenataj de Kristo kaj fariĝas portantoj de la saviga kaj sanktiga agoj.

 

238. Kiu rilato estas en la sakramenta celebro inter la agoj kaj la vortoj? (1153-1155, 1190)

En la sakramenta celebro strikte kunligiĝas agoj kaj vortoj. Ankaŭ kiam la simbolaj agoj el si mem estas lingvaĵo, necesas tamen, ke la ritaj vortoj akompanu kaj vivigu tiujn agojn. En la liturgio vortoj kaj agoj ne povas esti disigitaj pro tio, ke ili kiel estas signoj kaj instruo kaj ankaŭ realigas, kion ili signifas.

 

239. Sub kiuj kondiĉoj havas kanto kaj muziko en la liturgia celebrado propran taskon? (1156-1158, 1191)

Ĉar kanto kaj muziko strikte koneksiĝas kun la liturgia ago, oni devas respekti la sekvajn kondiĉojn: la tekstoj, kiuj estu ĉerpataj prefere el la Sankta Skribo kaj el la liturgiaj fontoj, devas konformiĝi kun la katolika doktrino; la preĝo esprimiĝu bele; la muziko havu kvaliton; la komunumo partoprenu; oni atentu la kulturan riĉon de la Dipopolo; la celebro havu sakralan kaj solenan karakteron. “Kiu kantas, preĝas duoble” (s-ta Aŭgusteno).

 

240. Kio estas la senco de sanktaj bildoj? (1159-1162, 1192)

La bildo de Kristo estas la nepra liturgia ikono. Aliaj bildoj, kiuj prezentas Marian kaj la sanktulojn, estas signoj por Kristo glorata en ili. Ili proklamas la saman evangelian mesaĝon, kiun la Sankta Skribo transdonas pervorte. Ili helpas veki kaj nutri nian kredon.

 

Kiam la liturgio estas celebrata?

 

241. Kio estas la centro de la liturgia tempo? (1163-1167, 1193)

La centro de la liturgia tempo estas la dimanĉo, fundamento kaj kerno de la tuta liturgia jaro. Ĝi kulminas en la ĉiujara paskofesto, la festo de la festoj.

 

242. Kiun signifon havas la liturgia jaro? (1168-1173, 1194-1195)

Dum la liturgia jaro la eklezio celebras la kompletan misteron de Kristo, ekde la enkarniĝo ĝis Lia glora reveno. En fiksitaj tagoj la eklezio veneras kun aparta amo Marian, la beatan Patrinon de Dio, kaj festas ankaŭ la memoron de la sanktuloj, kiuj por Kristo vivis, kun Li suferis kaj kun Li estas glorataj.

 

243. Kio estas la Liturgio de la Horoj? (1174-1178, 1196)

La Liturgio de la Horoj estas preĝo publika kaj ĝenerala de la eklezio. Ĝi estas la preĝo, kiun Kristo kun Sia Korpo, la eklezio, celebras. Per tiu preĝo, la Krista mistero, kiun ni celebras en la eŭkaristio, sanktigas kaj glorkronas la horojn de ĉiu tago. Ĝi grandparte konsistas el psalmoj kaj aliaj bibliaj tekstoj, kaj ankaŭ el legaĵoj de tekstoj de la ekleziaj patroj kaj spiritaj majstroj

 

Kie la liturgio estas celebrata?

 

244. Ĉu la eklezio bezonas lokojn por celebri la liturgion? (1179-118,1197-1198)

La kulto “laŭ spirito kaj vero” (Joh 4,24) de la Nova Interligo ne estas ligita al iu fiksa loko. Ĉar la vera templo de Dio estas Kristo, per kiu ankaŭ la kristanoj kaj la tuta eklezio sub la influo de la Sankta Spirito fariĝas templo de la vivanta Dio. En Sia surtera vivo la popolo de Dio tamen bezonas lokojn, kie la komunumo povas kolektiĝi por celebri la liturgion.

 

245. Kio estas sakralaj konstruaĵoj? (1181, 1198-1199)

Sakralaj konstruaĵoj estas Diaj domoj, kiuj estas simbolo jen de la eklezio vivanta en ĉi loko, jen de la ĉiela loĝejo. Ili estas preĝlokoj, en kiuj la eklezio precipe celebras la eŭkaristion kaj adoras Kriston, kiu reale ĉeestas en la tabernaklo.

 

246. Kiuj lokoj ene de la sakralaj konstruaĵoj havas apartan signifon? (1182-1186)

Apartan signifon havas la altaro, la tabernaklo, la gardejo por la sankta krismo kaj la aliaj sanktaj oleoj, la katedro de la episkopo (kathedra) aŭ de la sacerdoto, la ambono, la baptopelvo, la konfesoseĝo.

 

MULTSPESECO DE LA LITURGIO - UNUECO DE LA MISTERO

 

247. Kial la ununura Mistero de Kristo estas celebrata de la eklezio laŭ diversaj liturgiaj tradicioj? (1200-1204, 1207-1209)

Ĉar la ne-elĉerp-ebla riĉo de la Mistero de Kristo ne povas plene esprimiĝi en unusola liturgia tradicio, tial ekde la origino tiu riĉo trovis en diversaj popoloj kaj kulturoj esprimojn, kiuj sin kompletigas reciproke per mirinda multeco.

 

248. Kiu kriterio sekurigas la unuecon en la varieco? (1209)

Tio estas la fideleco al la apostola tradicio, do la komuneco en la kredo kaj en la sakramentoj, kiujn la eklezio ricevis de la apostoloj. Tiu komuneco esprimiĝas en la apostola sukceso kaj estas garantiita per ĝi. La eklezio estas katolika: ĝi povas enigi en sian unuecon ĉiujn verajn riĉaĵojn de la kulturoj.

 

249. Ĉu en la liturgio ĉio estas ne-ŝanĝ-ebla? (1205-1206)

En la liturgio, kaj aparte en la sakramenta, troviĝas ne-ŝanĝ-eblaj elementoj, ĉar ili havas Dian originon, pri kiuj la eklezio devas fidele gardi. Aldone troviĝas elementoj modif-eblaj, kiujn la eklezio rajtas, kaj foje eĉ devas adapti al la kulturoj de la diversaj popoloj.

 

 

DUA SEKCIO

 

LA SEP SAKRAMENTOJ

DE LA EKLEZIO

 

 

La sep sakramentoj

de la eklezio

 

Bapto

Konfirmacio

Eŭkaristio

Pekokonfeso Fußnote

Unktado de malsanuloj

Ordinado

Geedziĝo

 

lat: Septem Ecclesiæ Sakramenta

 

Baptismum

Confirmatio

Eucaristia

Pænitentia

Unctio infirmorum

Ordo

Matrimonium

 

250. Kiel klasifikas la sakramentoj de la eklezio? (1210-1211)

Ili klasifikas en sakramentoj de la kristana inicado (bapto, konfirmacio, eŭkaristio), sakramentoj de la sanigo (pekkonfeso, unktado de la malsanuloj), sakramentoj en la servo de la komuneco kaj misio (ordinado kaj geedziĝo). Ili koncernas la gravajn momentojn en la kristana vivo. Ĉiuj sakramentoj orientiĝas al la eŭkaristio “kiel sia esenca celo“ (s-ta Tomaso el Akvino).

 

 

UNUA ĈAPITRO

La sakramentoj de la kristana inicado

 

 

251. Kiel okazas la kristana inico? (1212, 1275)

Ĝi okazas per la sakramentoj, kiuj estas la fundamentoj de la kristana vivo: per la bapto renaskiĝas la fideluloj, per la sakramento de la konfirmacio ili firmiĝas, per la eŭkaristio ili nutriĝas.

 

 

SAKRAMENTO DE LA BAPTO

 

252. Kiel la unua sakramento de la inico estas nomata? (1213-1216, 1276-1278)

Oni nomas ĝin bapto precipe pro la rito esenca en gia celebrado: bapti signifas “mergi” en akvon. La baptokandidato mergiĝas en la morton de Kristo kaj elmergiĝas kun Li kiel “nova kreitaĵo(2 Kor 5,17). Ĝin oni nomas ankaŭ “lavado de renasko, kaj per la renovigo de la Sankta Spirito(Tit 3,5), aŭ “iluminado”, ĉar la baptitoj fariĝas “infanoj de lumo(Efe 5,8).

 

253. Kiel la bapto estas antaŭbildigatatan en la Malnova Interligo? (1217-1222)

En la Malnova Interligo ekzistas diversaj antaŭsignoj de la bapto: la akvo kiel fonto de vivo kaj morto; la arkeo de Noa, kiu savas el la akvo; la pasado tra la Ruĝa Maro, kiu Izraelon liberigas el la egipta sklaveco; la trapaso de Jordano, kiu gvidas Izraelon en la promesitan landon - bildo de la eterna vivo.

 

254. Kiu kompletigas tiujn antaŭfigurojn? (1223-1225)

Jesuo Kristo ilin kompletigas. Je la komenco de Sia publika vivo Li lasas Sin bapti de Johano la Baptisto en Jordano; sur la kruco Li lasas flui el Sia trapikita flanko sangon kaj akvon, signoj de la bapto kaj de la eŭkaristio. Post Sia resurekto Li donas al la apostoloj la mision: “Iru do kaj disĉipligu ĉiujn naciojn, baptante ilin en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito(Mat 28,19).

 

255. Ekde kiam kaj al kiuj la eklezio donas la bapton? (1226-1228)

Ekde la pentekosta tago la eklezio baptas ĉiujn, kiuj kredas je Jesuo Kristo.

 

256. El kio konsistas la esenca rito de la bapto? (1229-1245, 1278)

La esenca rito de tiu sakramento estas tio, ke la kandidato estas mergita en akvon aŭ surkape verŝata per akvo, kaj samtempe estas vokata la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito.

 

257. Kiu rajtas ricevi la bapton? (1246-1252)

Kapablas esti batita ĉiu persono ne jam baptita.

 

258. Kial la eklezio baptas infanojn? (1250, 1282)

Ĉar la infanoj naskiĝas en la origina peko, ili bezonas la bapton por esti liberigitaj el la potenco de la malbono kaj esti transigitaj en la Regnon de la libero de la Diaj infanoj.

 

259. Kio estas postulata de baptokandidato? (1253-1255)

De ĉiu baptoto estas postulata la konfeso de la kredo, kio estas parolata persone en la bapto de plenkreskulo, kaj en la bapto de infano ĝin konfesas la gepatroj kaj la eklezio. Ankaŭ la baptopatro kaj baptopatrino kaj la tuta eklezia komunumo responsas pri la preparo al la bapto (kateħumenado) kaj pri la kresko de la kredo kaj de la bapta graco.

 

260. Kiu povas bapti? (1256, 1284)

La ordinaraj baptantoj estas la episkopo kaj la presbitero, kaj en la latina eklezio ankaŭ la diakono. En okazo de neceso ĉiu ajn povas bapti, kondiĉe ke li intencas fari kion faras la eklezio. La baptanto verŝas akvon sur la kapon de la kandidato kaj diras la Triunuecan formulon: ”Mi vin baptas en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito”.

 

261. Ĉu la bapto estas necesa por la savo? (1257, 2377)

La bapto necesas por la savo de tiuj homoj, al kiuj estas anoncita la evangelio kaj kiuj havas la eblecon peti tiun sakramenton.

 

262 Ĉu eblas saviĝi sen la bapto? (1258-1261, 1281, 1283)

Ĉar Kristo mortis por la savo de ĉiuj, ankaŭ tiuj povas sen la bapto atingi la savon, kiuj mortas pro la kredo (bapto de sango), kiuj estas katekumenoj, kaj ankaŭ ĉiuj, kiuj sub la influo de la graco sincere serĉas Dion kaj strebas plenumi Lian volon (bapto de deziro), kvankam ili ne konas Kriston kaj la eklezion. La infanojn senbapte mortintajn konfidas la eklezio en sia liturgio al la Dia mizerikordo.

 

263. Kiuj estas la efikoj de la bapto? (1262-1274, 1279-1280)

La bapto forigas la originan pekon, ĉiujn personajn pekojn kaj ties punajn sekvojn. Ĝi partoprenigas en la Dia vivo de la Triunuo per la sanktiga graco, la graco de la justigo, kiu asociigas la baptaton al Kristo kaj al la eklezio. Ĝi donas partoprenon en la sacerdota ofico de Kristo kaj establigas fundamenton de komuneco kun ĉiuj kristanoj. Ĝi donas la Diajn virtojn kaj la donojn de la Sankta Spirito. La baptito apartenas por ĉiam al Kristo. Li estas signita per la ne-forviŝ-ebla sigelo (karaktero) de Kristo.

 

264. Kiun signifon havas la kristana nomo ricevita en la bapto? (2156-2159, 2165-2167)

La nomo gravas, ĉar Dio konas ĉiun kun lia nomo, tio signifas, Li konas ĉiun en lia unikeco. Okaze de la bapto la kristano ricevas sian nomon en la eklezio. Prefere ĝi estu nomo de sanktulo, kiu por la baptito donas modelon de sankteco kaj al li certigas ties propeton.

 

 

LA SAKRAMENTO DE LA KONFIRMACIO

 

265. Kian lokon havas la konfirmacio en la Dia savoplano? (1285-1288, 1315)

En la Malnova Interligo la profetoj anoncis la elverŝon de la Sankta Spirito de la Eternulo super la atenditan Mesion kaj super la tutan mesian popolon. La tuta vivo kaj la misio de Jesuo disvolviĝas en kompleta komuneco kun la Sankta Spirito. Pentekoste la apostoloj ricevas la Sanktan Spiriton kaj anoncas la “mirindaĵojn de Dio(Ago 2,11). Per surmeto de la manoj ili komunikas al la ĵus-baptitoj la donon de ĉi tiu Spirito. Laŭ-longe de la jar-centoj la eklezio vivis plue de la Spirito kaj Lin komunikis al siaj infanoj.

 

266. Kial ĉi sakramento estas nomata konfirmacio krismado? (1289)

Ĝi nomiĝas konfirmacio, ĉar ĝi konfirmas kaj fortigas la baptan gracon. En la Orientaj Eklezioj pro esenca rito, kiu estas la oleado, ĝi nomiĝas krismado laŭ la sankta oleo mirono Fußnote .

 

267. Kio estas la esenca rito de la konfirmacio? (1290-1301, 1318, 1320-1321)

La esenca rito de la konfirmacio estas la unktado fare de la celebranto kun la sankta krismo (oleo konsekrita de la episkopo, miksita kun balzamo). Sam-tempe la celebranto metas la manon sur la baptiton kaj diras la ritajn sakramentajn vortojn. En la okcidento estas unktata la fronto kun la vortoj: “Estu sigelita per la dono de Dio, la Sankta Spirito”. En la orientaj eklezioj de la bizanca rito ankaŭ aliaj korpaj partoj estas unktataj kun la formulo: “Sigelo de la dono de Sankta Spirito”.

 

268. Kiujn efikojn havas la konfirmacio? (1302-1305, 1316-1317)

La efiko de la konfimacio estas la speciala elverŝo de la Sankta Spirito kiel iam je pentekosto. Tiu elverŝo stampas la animon per ne-forviŝ-ebla sigelo kaj alportas kreskon de la bapta graco: ĝi pli-profunde enradikigas en la Dian infanecon; ĝi pli-solide unuigas kun Kristo kaj kun Lia eklezio; ĝi fortikigas en la animo la donojn de la Sankta Spirito; ĝi donacas apartan energion en la atestado por la kristana kredo.

 

269. Kiu povas ricevi tiun sakramenton? (1306-1311, 1319)

Tiu, kiu jam estas baptita, povas kaj devas unu solan fojon ricevi tiun sakramenton. Por akcepti ĝin fekunde, la ricevanto devas esti en la Dia graco.

 

270. Kiu estas la konfirmacianto? (1312-1314)

La origina konfimacianto estas la episkopo. Tiel manifestiĝas la ligo de la konfirmaciato kun la eklezio en ties apostola strukturo. Kiam presbitero konfirmacias, kiel kutime okazas en la oriento kaj en apartaj kazoj ankaŭ en la okcidento, la ligo kun la episkopo kaj la eklezio evidentiĝas per tiu presbitero, kiu ja estas kunlaboranto de la episkopo, kaj per la sankta krismo, kio estas konsekrita persone de la episkopo.

 

 

LA SAKRAMENTO DE LA EŬKARISTIO

 

271. Kio estas la eŭkaristio? (1322-1323, 1409)

Ĝi estas la ofero de la Korpo kaj Sango de Jesuo Kristo. La Sinjoro Jesuo Kristo instalis la eŭkaristion, por ke la ofero de la kruco plu-daŭru tra la tempoj ĝis Lia reveno. Tiel Li konfidis al Sia eklezio la rememoron de Sia morto kaj de Sia resurekto. La eŭkaristio estas la signo de la unueco, la ligo de la amo, la paska festeno en kiu Kristo estas manĝata, la koro estas superŝutata de graco kaj la garantio de la eterna vivo estas donata.

 

272. Kiam Jesuo Kristo instalis la eŭkaristion? (1323, 1337-1340)

Li instalis ĝin je la Sankta Ĵaŭdo, “en la nokto, en kiu Li estis perfidita(1 Kor 11,23), dum Li celebris kun Siaj disĉiploj la Lastan Vesper-manĝon.

 

273. Kiel Li instalis ĝin? (1337-1340, 1365, 1406)

Kunveniginte Siajn apostolojn en la vesper-manĝa salono, Jesuo prenis en Siajn manojn la panon, ĝin dispecigis kaj ĝin donis al ili dirante: “Prenu kaj manĝu vi ĉiuj: tiu estas Mia Korpo, kiu por vi estas oferdonata”. Poste Li prenis en Siajn manojn la kalikon kun vino kaj diris al ili: “Prenu kaj trinku el ĝi vi ĉiuj: ĉar tio estas la kaliko de Mia Sango, de la nova kaj eterna testamento, kiu por vi kaj por ĉiuj estos verŝata por forigo de la pekoj. Faru tion je Mia rememoro“.

 

274. Kian signifon havas la eŭkaristio en la vivo de la eklezio? (1324-1327, 1407)

Ĝi estas fonto kaj kaj kulmino de la tuta kristana vivo. En la eŭkaristio kulminas la sanktiga ago de Dio al ni, kaj nia kultado al Li. La eŭkaristio enhavas la tutan sanktigan trezoron de la eklezio: Kristo mem, nia pasko-ŝafido. La partopreno en la Dia vivo kaj la unueco de la popolo de Dio estas esprimataj kaj realigataj en la eŭkaristio. La eŭkaristia celebro jam nun unuigas nin kun la ĉiela liturgio kaj antaŭprenas la eternan vivon.

 

275. Kiel oni nomas tiun Sakramenton? (1328-1332)

La ne-sond-ebla riĉeco de ĉi tiu Sakramento estas esprimata per diversaj nomoj, kiuj elvokas ĉiu-foje apartajn aspektojn. La plej kutimaj nomoj estas: eŭkaristi; sankta meso; sinjora manĝo; pan-frakcio; eŭkaristia celebrado; memorigo pri la pasiono, morto kaj resurekto de la Sinjoro; sankta ofero; sankta Dia liturgio; sanktaj misteroj; plejsankta sakramento; sankta komunio.

 

276. Kiun posicion havas la eŭkaristio en la Dia savo-plano? (1333-1344, 1406)

En la Malnova Interligo la eŭkaristio estas anoncita precipe en la pasĥa-manĝo, celebrita ĉiu-jare ĉe la Hebreoj uzantaj ne-acidan panon, memore de la hasta kaj liberiga fuĝo el Egiptujo. Jesuo anoncas la eŭkaristion en Sia instruo kaj instalas ĝin en la celebro de la Lasta Vesper-manĝo kun Siaj disĉiploj. La eklezio fidela al la ordono de la Sinjoro: “Tion faru por memorigo pri mi (1 Kor 11,24), ĉiam celebris la eŭkaristion, antaŭ ĉio je la dimanĉo, la tago de la resurekto de Jesuo.

 

277. Kiel okazas la eŭkaristia celebrado? (1345-1355, 1408)

La eŭkaristio disvolviĝas en du grandaj partoj, kiuj formas unusolan kultan agon: la Diservo de la Vorto enhavanta la proklamon kaj aŭskultadon de la Dia vorto; kaj la Eŭkaristia Liturgio enhavanta la prezentadon de pano kaj vino, la eŭkaristian preĝon aŭ anaforaon Fußnote kun la transsubstanciga preĝo, kaj la komunion.

 

278. Kiu celebras la eŭkaristion? (1348, 1410-1411)

La eŭkristion celebras valide ordinita sacerdoto (episkopo aŭ presbitero) aganta en la persono de Kristo la Kapo, kaj en la nomo de la eklezio.

 

279. Kiuj elementoj estas esencaj kaj nepraj por la plenumado de la eŭkaristion? (1350, 1412)

Esencaj kaj nepraj estas pano el tritiko kaj vino el vin-beroj.

 

280. En kiu senco la eŭkaristio estas rememoro de la ofero de Kristo? (1356-1367, 1412)

La eŭkaristio estas rememoro en jena senco, ke ĝi nunigas kaj vivigas la oferon, kiun Kristo sur la kruco avantaĝe de la homaro prezentis al la Patro, unu-fojon por ĉiam. La ofera karaktero de la eŭkaristio vidiĝas jam en la instalaj vortoj: “tio estas mia korpo, kiu estas donita por vi ... ĉi tiu kaliko estas la nova interligo en mia sango, kiu estas elverŝata por vi(Luk 22,19-20). La kruc-ofero kaj la eŭkaristia ofero estas unu-sola ofero. Samaj estas la ofer-dono kaj la oferanto, malsamas nur la maniero de la oferado: sanga en la kruco, ne-sanga en la eŭkaristio.

 

281. Kiel la eklezio partoprenas en la eŭkaristia ofero? (1368-1372, 1414)

La ofero de Kristo fariĝas en la eŭkaristio ankaŭ la ofero de la membroj de Lia korpo. La vivo de la fideluloj, ilia laŭdo, ilia sufero, ilia preĝo kaj ilia laboro unuiĝas kun Kristo. Krome la eŭkaristio estas oferata kiel ofero por ĉiuj fideluloj vivantaj kaj for-pasintaj, kiel satisfakcio por la pekoj de ĉiuj homoj, kaj por ricevi spiritajn kaj nun-tempajn donojn. Ankaŭ la ĉiela eklezio unuiĝas kun la ofero de Kristo.

 

282. Kiel Jesuo ĉeestas en la eŭkaristio? (1373-1375, 1413)

Jesuo Kristo ĉeestas en la eŭkaristio unikece kaj ne-kompar-eble: reale, fakte kaj substance, kun Sia korpo kaj Sia sango, kun Sia animo kaj Sia Dieco. En la eŭkaristio do sakramente ĉeestas la tuta Kristo, Dio kaj Homo, nome sub la eŭkaristiaj formoj de pano kaj vino.

 

283. Kion signifas transsubstancigo? (1376-1377, 1413)

Transsubstancigo signifas la sanĝo de la tuta substanco de la pano al la substanco de la Korpo de Kristo, kaj de la tuta substanco de la vino al la substanca de Lia Sango. Tiu ŝanĝo realiĝas en la Eŭkaristia Preĝo per la efiko de la Krista vorto kaj per la ago de la Sankta Spirito. Tamen la sensaj karakterizaĵoj de la pano kaj de la vino, nome la “eŭkaristiaj formoj”, restas senŝanĝaj.

 

284. Ĉu per la pan-dispecigo ankaŭ Kristo estas dividata ? (1377, 1390)

Per la dispecigo de la pano Kristo ne estas dividata: en ĉiu de la formoj kaj en ĉiu parto de ili ĉeestas la tuta Kristo.

 

285. Kiom longe daŭras la eŭkaristia ĉeesto de Kristo? (1377)

Ĝi daŭras tiom longe, kiom daŭras la eŭkaristiaj formoj.

 

286. Kia kultado decas al la sakramento de la eŭkaristio? (1378-1381, 1418)

Al ĉi tiu sakramento decas dum kaj ankaŭ ekster la eŭkaristia celebrado la ador-kulto reservita sole al Dio. Pro tio la hostioj konsekritaj de la eklezio konservatas kun plej granda zorgo, ili estas portataj al malsanuloj kaj al aliaj fideluloj, kiuj ne povas partopreni la sanktan meson, oni ilin ekspozicias al solena kultado, kaj oni portas ilin en procesioj. La eklezio invitas la fidelulojn ofte viziti kaj kulti la plej-sanktan sakramenton konservitan en tabernaklo

 

287. Kial la eŭkaristio estas la paska festeno? (1382-1384, 1391-1396)

La eŭkaristio estas la paska festeno. Ĉar Kristo, sakramente realigante sian pasĥon, al ni donas Sian Korpon kaj Sian Sangon kiel manĝaĵo kaj trinkaĵo, kaj nin unuigas al Si kaj inter ni en Sia ofero.

 

288. Kion signifas la altaro? (1383, 1410)

La altaro simbolas Kriston mem, kiu ĉeestas kiel ofera viktimo (altaro - kruc-ofero) kaj kiel ĉiela nutraĵo donacita al ni (altaro - eŭkaristia tablo).

 

289. Kiam la eklezio devigas partopreni la sanktan meson? (1389, 1417)

La eklezio ordonas, ke la fideluloj vizitu la sanktan meson ĉiu-dimanĉe kaj je la devigaj festotagoj. Ĝi rekomendas la viziton de la meso ankaŭ en la aliaj tagoj.

 

290. Kiam oni devas komuniiĝis? (1389, 1417)

La eklezio rekomendas al la fideluloj partoprenantaj en la sankta meso ricevi ankaŭ la sanktan komunion, se ili estas taŭge dispoziciitaj. Ĝi preskribas tion devige minimume je Pasko.

 

291. Kio necesas por ricevi la sanktan komunion? (1385-1388, 1415)

Por ricevi la sanktan komunion oni devas esti plene enkorpigita en la katolika eklezio kaj esti en la stato de graco, nome oni ne rajtas konscii pri morta peko. Kiu konscias faritan mortan pekon devas ricevi la repacigan sakramenton antaŭ ol komuniiĝi. Gravas ankaŭ la spirito de koncentriĝo kaj preĝo, la observado de la fasto preskribita de la eklezio, kaj la korpa sinteno (gestoj, vestoj) kiel signoj de respekto al Kristo.

 

292. Kiajn fruktojn alportas la sankta komunio? (1391-1397, 1416)

La sankta komunio profundigas nian ligon kun Kristo kaj kun Lia eklezio, konservas kaj renovigas la graco-vivon ricevitan en la bapto kaj konfirmacio, kaj kreskigas nian amon al la proksimulo. Fortigante nin en la amo ĝi nuligas la venialajn pekojn kaj nin gardas kontraŭ venontaj mortigaj pekoj.

 

293. Kiam estas eble doni la komunion al aliaj kristanoj? (1398-1401)

Katolikaj donantoj lice donas la sanktan komunion al membroj de la orientaj eklezioj, kiuj ne havas plenan komunecon kun la katolika eklezio, kiam tiuj el si mem tion petas kaj digne estas dispoziciitaj.

Rilate la membrojn de aliaj ekleziaj komunumoj, la katolikaj donantoj lice eŭkaristie komunias tiajn kristanojn, kiaj en situacio de grava neceso tion el si mem petas, estas digne dispoziciitaj kaj montras la katolikan kredon rilate al tiu sakramento.

 

294. Kial la eŭkaristio estas ”garantiaĵo de la venonta gloro”? (1402-1405, 1419)

Ĉar la eŭkaristio nin plenigas per ĉia graco kaj ĉia beno de la ĉielo, ĝi nin fortikigas por la pilgrimo de ĉi tiu vivo kaj nin dezirigas pri la eterna vivo. Ĝi unuigas nin jam nun kun Kristo, kiu supren-iris dekstren de la Patro, kun la ĉiela eklezio, kun la sankta Virgulino kaj kun ĉiuj sanktuloj.

 

En la Eŭkaristio ni dispecigas “unu-solan panon,

kiu estas medikamento por la senmorteco,

kontraŭveneno malebliganta la morton

kaj donanta la vivon en Kristo”

(s-ta Ignaco el Antioĥio).

 

 

DUA ĈAPITRO

La sakramentoj de la resanigo

 

 

295. Kial Kristo instalis la sakramentojn de la peko-konfeso kaj de la oleado de malsanuloj? (1420-1421)

Kristo, la kuracisto de animo kaj korpo, starigis ilin, ĉar la nova vivo donita de Li en la sakramentoj de la kristana inico, povas malfortiĝi kaj pro la peko eĉ perdiĝi. Tial Li volis, ke la eklezio daŭrigu Lian verkon de resanigo kaj savo per ĉi tiuj du sakramentoj.

 

LA SAKRAMENTO DE LA PENTO KAJ REPACIGO

 

296. Kiel tiu sakramento estas nomata? (1422-1424, 1486)

Ĝi estas nomata: sakramento de la pento, de la repacigo, de la pardono, de la konfeso, de la konvertiĝo.

 

297. Kial ekzistas sakramento de repacigo post la bapto? (1425-1426, 1486)

La nova graco-vivo ricevita en la bapto nuligis nek la malforton de la homa naturo nek la inklinon al peko (la konkupiscencon), Pro tio Kristo instalis ĉi tiun sakramenton por la konvertiĝo de la baptitoj, kiuj foriĝis de Li per la peko.

 

298. Kiam ĉi tiu sakramento estas instalita? (1485)

La resurektinta Sinjoro instalis ĉi tiun sakramenton, kiam Li sin montris al la apostoloj je la paska vespero kaj diris al ili: “Ricevu la Sanktan Spiriton: kies pekojn vi pardonos, al tiuj ili estas pardonitaj; kies vi retenos, ili estas retenitaj(Joh 20,22-23).

 

299. Ĉu la baptitoj bezonas konvertiĝon? (1427-1429, 1487-1489)

La voko de Kristo al konvertiĝo okazas plue en la vivo de la baptitoj. La konvertiĝo estas daŭra tasko por la tuta eklezio, kiu estas sankta, sed havas pekulojn en sia sino.

 

300. Kio estas la interna pento? (1430-1433, 1490)

La interna pento estas esprimo de “spirito suferanta” (Psa 51,19), kiu estas instigita de la Dia graco respondi al la mizerikorda amo de Dio. Ĝi implicas suferon kaj abomenon pri la pekoj faritaj, firman decidon estonte ne plu peki, kaj fidon al la helpo de Dio. Ĝi sin nutras de la espero al la Dia pardono.

 

301. En kiuj formoj sin esprimas la pento en la kristana vivo? (1434-1439)

La pento sin esprimas en tre diversaj formoj, aparte en fasto, preĝo, kaj almoz-donado. Tiujn kaj multajn aliajn formojn de pento-faro la kristano eblas praktiki en la ordinara vivo, precipe en la karesma tempo kaj je vendredo, la tago de la pento.

 

302. Kiuj elementoj estas esencaj en la repaciga sakramento? (1440-1449)

Esencaj estas du elementoj: la agado de la homo, kiu konvertiĝas sub la ago de la Sankta Spirito, kaj la absolvo per la sacerdoto, kiu en la nomo de Kristo donacas la pardonon kaj fiksas la formon de la kompenso.

 

303. Kiuj estas la agoj de la konfeso-faranto? (1450-1460, 1490-1492, 1494)

La agoj de la pento-faranto estas: zorga konscienc-ekzameno; la pento, kiu perfektas, kiam ĝi eliras el la amo al Dio, kaj kiu ne-perfektas, kiam ĝi baziĝas sur aliaj motivoj, sed kiu enhavas la decidon ne plu peki; la konfeso, kiu estas eldiro de la pekoj antaŭ sacerdoto; la rekompenso aŭ pento-faro, kiun la konfes-prena sacerdoto surmetas al la pento-faranto por rebonigi la damaĝon, kion kaŭzis la peko.

 

304. Kiujn pekojn oni devas konfesi? (1456, 1493, 1497)

Oni devas konfesi ĉiujn gravajn pekojn ne jam konfesitajn, pri kiuj oni konscias post zorga konscienc-esploro. La konfeso de la gravaj pekoj estas la sola ordinara maniero ricevi pardonon.

 

305. Kiam oni devas konfesi la gravajn pekojn? (1457)

Ĉiu fidelulo atinginta la distingo-aĝon estas devigata konfesi siajn gravajn pekojn almenaŭ unu-fojon jare, kaj ĉiu-okaze antaŭ la ricevo de la komunio.

 

306. Kial ankaŭ la venialaj pekoj povas esti konfesataj en la sakramenta peko-konfeso? (1458)

La konfeso de la venialaj pekoj estas emfaze proponata de la eklezio, kvankam tio ne estas strikte bezonata. Estas helpo por ni orientigi nian konsciencon, klopodi kontraŭ niaj malbonaj inklinoj, lasi nin sanigi de Kristo, kaj kreski en vivo laŭ la Spirito.

 

307. Kiu estas la celebranto de la konfeso-sakramento? (1461-1466, 1495)

Kristo konfidis la oficon de la repacigo al Siaj apostoloj, do al la episkopoj kaj ties posteuloj, kaj ĝenerale al la presbiteroj kunlaborantaj kun la episkopoj. Ili tial fariĝas instrumentoj de la mizerikordo kaj justeco de Dio. Ili realigas en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito la povon pardoni la pekojn.

 

308. Al kiu estas rezervita la absolvo-povo de apartaj pekoj? (1463)

La absolo de kelkaj pekoj aparte gravaj (kiel tiuj punitaj per ekskomuniko) estas rezervita al la Apostola Seĝo aŭ al la loka episkopo aŭ al ties komisiitaj sacerdotoj. Tamen en kazo de vivo-danĝero ĉiu sacerdoto povas absolvi el ĉiu ajn peko kaj ekskomuniko.

 

309. Ĉu la konfeso-prenanto estas ligita al la konfes-sekreto? (1467)

Konsiderante la gravecon de tiu servo bezonanta respekton kaj delikateco rilate al la konfesanto, ĉiu konfes-prenanto sen iu ajn escepto estas devigata sub plej pezaj punoj konservi la sakramentan sigelon, nome la absolutan sekreton pri la pekoj ekkonitaj dum la konfeso.

 

310. Kiujn efikojn havas ĉi tiu sakramento? (1468-1470, 1496)

La efikoj de la konfeso-sakramento estas: repacigo kun Dio kaj tial la pardono de la pekoj; repacigo kun la eklezio; rericevo de la gracostato, se ĝi perdiĝis; liberigo de la eterna puno meritita pro la mortaj pekoj, kaj la almenaŭ parta liberigo de la tempaj punoj, kiuj sekvas el la peko; paco kaj trankvilo de la konscienco kaj spirita konsolo; kresko de la spiritaj fortoj por la kristana lukto.

 

311. Ĉu oni povas en certaj kazoj celebri ĉi tiun sakramenton per ĝenerala peko-konfeso kaj kolektiva absolvo? (1480-1484)

En kazoj de grava danĝero (kiel en morto-danĝero) eblas provizore utiligi komunan celebron de repacigo kun ĝenerala peko-konfeso kaj kolektiva absolvo. Tiam oni devas respekti la ekleziajn normojn, kaj la partoprenantoj devas intenci, unuope konfesi plej baldaŭ la gravajn pekojn.

 

312. Kio estas indulgencoj? (1471-1479, 1498)

Indulgencoj estas antaŭ Dio liberigo de tempa puno meritita pro pekoj, kiuj jam estas pardonitaj rilate la kulpon. Tian indulgencon akiras fidelulo, observante fiksitajn kondiĉojn, por si mem aŭ por la for-pasintoj, per la servo de la eklezio, kiu kiel peranto de la elaĉeto disdonas la trezoron de la meritoj de Kristo kaj de la sanktuloj.

 

 

LA SAKRAMENTO DE LA UNKTADO DE LA MALSANULOJ

 

313. Kiel oni spertis la malsanon en la Malnova Testamento? (1499-1502)

En la Malnova Testamento la homo dum malsano spertas sian limitecon. Samtempe li perceptas, ke la malsano mister-maniere estas ligita kun la peko. La profetoj antaŭvidis ke la malsano povas havi ankaŭ elaĉetan valoron por pekoj propraj kaj aliulaj. Tiel la malsano estis spertita rilate al Dio, de kiu la homo petas sian resaniĝon.

 

314. Kiun signifon havas la kompato de Jesuo pri la malsanuloj? (1503-1505)

La kompato de Jesuo pri la malsanuloj, kaj Liaj mult-nombraj sanigoj de malsanuloj estas klaraj signoj, ke kun Li alvenis la Dia Regno kaj do la venko kontraŭ peko, sufero kaj morto. Per Sia pasiono kaj morto Li donas al la sufero novan sencon: unuigita kun Lia sufero, nia sufero povas fariĝi rimedo de purigado kaj savo por ni kaj por aliaj.

 

315. Kiel kondutas la eklezio rilate la malsanulojn? (1506-1513, 1526-1527)

La eklezio ricevis de la Sinjoro la ordonon sanigi la malsanulojn. Tial ĝi engaĝiĝas flegi la malsanulojn kaj akompani ilin kun sia propeto. Precipe ĝi posedas specifan sakramenton por la malsanuloj, establitan de Kristo mem kaj atestitan de la sankta Jakobo: “Ĉu iu el vi malsanas? Li venigu la presbiterojn de la eklezio; kaj ili preĝu super li, ŝmirante lin per oleo en la nomo de la Sinjoro(Jak 5,14).

 

316. Kiu povas ricevi la sakramenton de unktado de malsanuloj? (1514-1515, 1528-1529)

Ĉi tiun sakramenton povas ricevi fidelulo, kiu pro malsano aŭ maljuneco spertas morto-danĝeron. La sama fidelulo povas ĝin ricevi plur-foje, kiam la malsano graviĝas aŭ kiam trafas lin alia grava malsano. Laŭeble la malsanulo faru individuan sakramentan peko-konfeson antaŭ la celebro de ĉi sakramento.

 

317. Kiu celebras ĉi tiun sakramenton? (1516, 1530)

La unktadon de malsanuloj povas celebri nur sacerdotoj (episkopoj kaj presbiteroj).

 

318. Kiel ĉi tiu sakramento estas celebrata? (1517-1519, 1531)

La celebrado de ĉi tiu sakramento esence efektiviĝas en la unktado de la frunto kaj de la manoj (en la roma rito) aŭ ankaŭ de aliaj korpo-partoj (laŭ aliaj ritoj) per oleo laŭeble benita de la episkopo. Ĉi tiun unktadon akompanas la preĝo de la sacerdoto, kiu alvokas la specifan sakramentan gracon.

 

319. Kiujn efikojn havas ĉi tiu sakramento? (1520-1523, 1532)

Ĝi peras apartan gracon, kiu kunigas la malsanulon pli intime kun la pasiono de Kristo por lia avantaĝo kaj por la avantaĝo de la eklezio, komunikante al li konsolon, pacon, kuraĝon, kaj ankaŭ pardonon de pekoj, se la malsanulo ne povis pek-konfesi. Ĉi tiu sakramento peras kelkfoje, se Dio tion volas, reakiron de fizika sano. Ĉiu-okaze tiu unktado antaŭpreparas la malsanulon por la transiro al la domo de la Patro.

 

320. Kion signifas la viatiko? (1524-1525)

La viatiko estas la eŭkaristio, kion ricevas tiuj, kiuj atingis la finon de la surtera vivo, kaj kiuj sin preparas al la transiro en la eternan vivon. En tiu momento de la transiro al la Patro la komuniiĝo kun la Korpo kaj Sango de la mortinta kaj resurektinta Kristo estas semo de la eterna vivo kaj potenco al la resurekto.

 

 

 

TRIA ĈAPITRO

La sakramentoj en la servo de komuneco kaj misio

 

 

321. Kiuj sakramentoj staras en la servo de komuneco kaj misio? (1533-1535)

Du sakramentoj, la ordinado kaj la geedziĝo, donas specifan gracon por aparta misio en la eklezio kaj servas al la edifo de la popolo de Dio. Ili specife kontribuas al la eklezia komunumo kaj al la savo de aliuloj.

 

 

LA SAKRAMENTO DE LA ORDINACIO

 

322. Kio estas la sakrament de la ordinacio? (1536)

La ordinacio estas la sakramento, per kiu la misio, kiun Kristo konfidis al Siaj apostoloj, daŭre praktikiĝas en la eklezio ĝis la tempo-fino.

 

323. Kial ĉi tiu sakramento nomiĝas ordinacio (el lat ordo)? (1537-1538)

Ordo (en la latina) indikas eklezian korporacion, en kiu oni membriĝas per aparta konsekro (ordinado aŭ ordincio). Tiu ordinacio permesas pro aparta dono de la Sankta Spirito ekzerci sanktan povon en la nomo kaj kun la aŭtoritato de Kristo por servi al la popolo de Dio.

 

324. Kiun staton havas la sakramento de la ordinacio en la Dia savo-plano? (1539-1546, 1590-1591)

Antaŭfiguro de tiu sakramento estas en la Malnova Testamento la servo de la levidoj sam-kiel la sacerdoteco de Aarono kaj la instalado de la sep-dek “maljunuloj” (Num 11,25). Tiuj antaŭfiguroj trovas sian kompletigon en Kristo Jesuo. Li estas pere de sia kruc-ofero la unu-sola “interulo inter Dio kaj la homoj(1 Tim 2,5), la “ĉefpastro laŭ la maniero de Melkicedek” (Heb 5,10). La unika sacerdoteco de Kristo aktualiĝas per la ordinita sacerdoteco.

 

Nur Kristo estas la vera sacerdoto,

sed la aliaj estas Liaj servantoj.

(s-ta Tomaso el Akvino).

 

325. El kiom da ŝtupoj konsistas la sakramento de la ordinacio? (1554, 1593)

Ĝi konsistas el tri ŝtupoj, kiuj estas nepraj por la baza strukturo de la eklezio: episkopeco, presbitereco, diakoneco.

 

326. Kian efikon havas la odinacio de episkopo? (1557-1559,1594)

La ordinacio de episkopo transdonas la plenecon de la ordina sakramento, faras la episkopon legitima posteulo de la apostoloj, lin membrigas en la episkopara kolegio, kie li kunportas kun la papo kaj la aliaj episkopoj la zorgon por ĉiuj eklezioj, kaj lin dotas per la instrua, sanktiga kaj administra oficoj.

 

327. Kiun taskon havas la episkopo en la al li konfidita parta eklezio? (1560-1561)

La episkopo, al kiu estas konfidita parta eklezio, estas la vid-ebla principo kaj la fundamento de la unueco de ĉi tiu eklezio, favore al kiu li plenumas, kiel vikario de Kristo, pastoralan taskon helpate de siaj presbiteroj kaj diakonoj.

 

328. Kiun efikon havas la sacerdota ordinacio? (1562-1567, 1595)

La unktado de la Sankta Spirito kreas en la sacerdoto spiritan sigelon ne-forstrek-eblan, lin sam-formigas al Kristo la Sacerdoto, kaj lin kapabligas agi en la nomo de Kristo la Kapo. Estante kunlaboranto de la episkopa rango li estas konsekrita por prediki la evangelion, por celebri la Diservon, aparte la eŭkaristion, el kiu lia servo ĉerpas forton, kaj por esti la paŝtisto de la fideluloj.

 

329. Kiel la sacerdoto praktikas sian oficon? (1568)

Kvankan la sacerdoto estas ordinita por universa misio, li praktikas en la parta eklezio sian oficon en sakramenta frateco kun la aliaj sacerdotoj. Ili formas la presbiteraron kaj portas en komuneco kun la episkopo kaj depende de li respondecon pri la parta eklezio.

 

330. Kiun efikon havas la diakona ordinacio? (1569-1571, 1596)

La diakono sam-formitas al Kristo la Servisto de ĉiuj. Li estas ordinita por la servo en la eklezio, kiun li plenumas sub la aŭtoritato de sia episkopo. Li oficas en la servoj de la vorto, liturgio, pastoralo kaj karitato.

 

331. Kiel estas celebrata la ordina sakramento? (1572-1574, 1597)

Por ĉiuj tri ŝtupoj la ordina sakramento estas donata per episkopo, kiu surmetas la manojn sur la kapon de la ordinato kaj eldiras la solenan konsekran preĝon. Per ĉi tiu preĝo la episkopo alvokas de Dio por la ordinato kaj por lia servo specifan elverŝon de la Sankta Spirito kaj ties donoj.

 

332. Kiu povas administri tiun sakramenton? (1575-1576, 1600)

Estas tasko rezervita al la episkopoj valide ordinitaj, transdoni la tri ŝtupojn de la ordina sakramento, ĉar ili estas la posteuloj de la apostoloj.

 

333. Kiu povas ricevi ĉi tiun sakramenton? (1577-1578, 1598)

La sanktan ordinacion povas valide ricevi nur baptito vira: la eklezio sin scias ligita al la elekto farita de la Sinjoro mem. Neniu rajtas pretendi ricevon de la ordina sakramento. Nur post deklaro pri la taŭgeco flanke de la eklezia aŭtoritato oni povas ĝin ricevi.

 

334. Ĉu de ricevanto de la ordina sakramento estas postulata la celibato? (1579-1580, 1599)

Por la episkopeco estas ĉiam postulata la celibato. Por la presbitereco, en la latina Eklezio oni elektas kredantajn virojn celibatece vivantajn kaj intencantajn konservi la celibaton “pro la regno de la ĉielo(Mat 19,12); en la orientaj eklezioj ne estas permesate edziĝi post la ordinado. Al la permanenta diakoneco povas esti akceptataj ankaŭ edziĝintaj viroj.

 

335. Kiujn efikojn havas la ordina sakramento? (1581-1589)

Tiu sakramento donas specifan elverŝon de la Sankta Spirito, kiu kunfiguras la ordiniton al Kristo en ties tri-obla funkcio kiel Sacerdoto, Profeto kaj Reĝo, laŭ la respektivaj ŝtupoj de la sakramento. La ordinacio donas specifan karakteron ne-forstrek-eblan: tial la ordinacio ne povas ripetiĝi nek esti donata por limigita tempo.

 

336. Laŭ kiu aŭtoritato estas praktikata la ordina sacerdoteco? (1547-1553, 1592)

La ordinitaj sacerdotoj, plenumante siajn sanktajn funkciojn, parolas kaj agas ne per sia propra aŭtoritato kaj nek pro mandato aŭ komisio de la komunumo, sed en persono de Kristo la Kapo kaj en la nomo de la Eklezio. Pro tio la ordina sacerdoteco esence, ne nur laŭŝtupe, sin distingas de la ĝenerala sacerdoteco de la fidelulara komunumo, al kies servo Kristo ĝin kreis.

 

 

LA SAKRAMENTO DE LA MATRIMONIO Fußnote

 

337. Kian planon havas Dio pri viro kaj virino? (1601-1605)

Dio estas la amo. Li kreis la homojn pro amo kaj vokis ilin ami. Kreinte ilin kiel viro kaj virino, Li ilin vokis per la geedziĝo al intima komuneco de la vivo kaj de la reciproka amo. “Sekve ili jam estas ne du, sed unu karno (Mat 19,6). Dio benis ilin kaj diris al ili: “fruktu kaj multiĝu(Gen 1,28).

 

338. Por kio establis Dio la matrimonion? (1643-1644, 1652-1654, 1659-1660)

La geedzeca unuiĝo de viro kaj virino, kiu de la Kreinto estas fondita kaj ekipita kun propraj leĝoj, estas laŭ la naturo ordigita al la komuneco kaj bon-farto de la geedzoj kaj al la generado kaj edukado de infanoj. Laŭ la origina Dia plano la matrimonia unuiĝo estas ne-disig-ebla, kiel asertas Jesuo Kristo: “Kion do Dio kunigis, tion homo ne disigu(Mar 10,9).

 

339. Kiel la peko minacas la matrimonion? (1606-1608)

Pro la unua peko, kiu kaŭzis ankaŭ la rompon de la komuneco donita de la Kreinto inter viro kaj virino, la geedzeca unueco estas ofte minata per malakordo kaj malfideleco. Tamen Dio, laŭ sia senfina mizerikordo, donas al la viro kaj al la virino sian gracon, por ke ili realigu la unuiĝon de siaj vivoj laŭ la origina Dia plano.

 

340. Kion instruas la Malnova Testamento rilate la matrimonion? (1609-1611)

Super ĉio per la lernejo de la leĝo kaj de la profetoj Dio helpas al Sia popolo, por ke ĝi pli kaj pli evoluigu la konscion pri la unueco kaj ne-romp-ebleco de la matrimonio. La matrimonia interligo de Dio kun Izraelo peparas kaj antaŭfiguras la novan interligon realigitan de la Di-Filo Jesuo Kristo kun Sia edzino, la eklezio.

 

341. Kio estas la novaĵo, kiun Kristo donis al la matrimonio? (1612-1617, 1661)

Jesuo Kristo restarigis la originan ordon volitan de Dio. Krome Li donas la gracon vivi la geedzecon en nova digno de sakramento, nome kiel signo de Lia edza amo al la eklezio: “Edzoj, amu viajn edzinojn, kiel Kristo amis la eklezion kaj pro ĝi sin donis(Efe 5,25).

 

342. Ĉu la matrimonio estas devo por ĉiuj? (1618-1620)

La matrimonio ne estas devo por ĉiuj. Dio aparte alvokas kelkajn virojn kaj virinojn sekvi la Sinjoron Jesuon sur la vojo de la virgeco aŭ de la celibato pro la ĉiela regno. Ili abnegacias pri la granda bono de la matrimonio, por prizorgi la aferojn de la Sinjoro kaj celi servi al Li. Tiel ili fariĝas signoj de nepra prioritato de la amo al Kristo kaj de arda atendado al Lia glora reveno.

 

343. Kiel la matrimonia sakramento estas celebrata? (1621-1624, 1663)

Ĉar la matrimonio starigas la geedzojn en publikan vivo-staton ene de la eklezio, la geedziĝo okazas publike antaŭ la sacerdoto (aŭ antaŭ la por tio rajtigita atestanto de la eklezio) kaj antaŭ la aliaj atestantoj.

 

344. Kio estas la geedzeca konsento? (1625-1632, 1662)

La geedzeca konsento estas la volo, esprimita de viro kaj virino, sin definitive doni reciproke unu al la alia, por vivi ligon en ama kaj fekunda fideleco. La geedzeco estiĝas per reciproka konsento, kio pro tio estas nepra kaj ne-anstataŭ-ebla. Por ke la matrimonio estu valida, la konsento devas havi kiel objekton la veran geedzecon kaj ĝi devas esti konscia kaj libera homa ago, kiu ne baziĝas sur devigo aŭ perforto.

 

345. Kio estas necesa, kiam unu el la geedzoj ne estas katoliko? (1633-1637)

Miksaj matrimonioj (geedzecoj inter katolikoj kaj baptitaj ne-katolikoj) bezonas la permeson de la eklezia aŭtoritato. En kazo de religia diverseco (geedzecoj inter katolikoj kaj ne-baptitoj) dispenso estas bezonata por atingi validecon. Ĉiu-kaze esencas, ke la geedzoj ne ekskludu la akcepton de la fundamentaj celoj kaj de la esencaj karakterizaĵoj de la matrimonio, kaj la katolika partnero konfirmu la sin-devigojn konservi la kredon kaj certigi la bapton kaj la kristanan edukadon de la infanoj. Tiuj sin-devigoj devas esti konataj ankaŭ al la alia partnero.

 

346. Kiuj estas la efikoj de la matrimonia sakramento? (1638-1642)

La matrimonia sakramento generas inter la geedzoj porĉiaman kaj ekskluzivan ligon. Dio mem sigelas la interkonsenton de la geedzoj. Tial matrimonio ligita kaj plenumita inter baptitoj neniam povas esti malligita. Krome tiu sakramento dotas la geedzojn per graco necesa por atingi la sanktecon de la geedza vivo kaj por response akcepti kaj eduki infanojn.

 

347. Kiuj pekoj grave kontraŭas la matrimonian sakramenton? (1645-1648, 1664)

Tiaj pekoj estas: la adulto; la poligamio, kiu kontraŭas kaj la egalan dignecon de viro kaj virino, kaj la unuecon kaj ekskluzivecon de la geedzeca amo; la rifuzo esti fekunda, kiu senigas la geedzecan vivon de la dono havi infanojn; la divorco, kiu kontraŭas la matrimonian ne-nuligecon.

 

 348. Kiam la eklezio permesas, ke la geedzoj laŭkorpe disiĝu? (1629, 1649)

Se la kunvivado jam fariĝis praktike ne-ebla pro gravaj kaŭzoj, la eklezio toleras la disiĝon de la geedzoj laŭkorpe, kvankam ĝi deziras, ke ili repaciĝu. Sed ĝis la vivo-fino de la partnero ili ne estas liberaj eniri novan geedziĝon, escepte se ilia antaŭa matrimonio estas ne-valida kaj estas deklarita ne-valida fare de la eklezia aŭtoritato.

 

349. Kia estas la eklezia sinteno rilate la civile regeedziĝintaj divorcintoj? (1650-1651, 1665)

Fidela al la Sinjoro, la eklezio ne povas agnoski la unuiĝon de civile regeedziĝintaj divorcintoj kiel matrimonio. “Kiu forsendos sian edzinon kaj edziĝos kun alia, tiu adultas kontraŭ ŝi; kaj se ŝi mem forsendos sian edzon kaj edziniĝos kun alia, ŝi adultas(Mar 10,11-12). La eklezio donas al tiaj homoj helpeman atenton kaj invitas ilin al vivo laŭ la kredo, al preĝado, al verkoj de la amo al proksimuloj, kaj al kristana edukado de la infanoj. Sed tiel longe, kiel daŭras ĉi tiu situacio kontraŭanta objektive al la Dia leĝo, ili povas nek ricevi la sakramentan absolvon nek aliri al la sankta komunio nek plenumi certajn ekleziajn taskojn.

 

350. Kial la kristana familio estas ankaŭ nomata hejma eklezio? (1655-1658, 1666)

Ĉar la familio esprimas kaj realigas la komunuecan kaj familian naturon de la eklezio kiel familio de Dio. Ĉiuj membroj de la familio, laŭ sia rolo, plenumas sian per la bapto akiritan sacerdotecon, kaj ili kontribuas, ke la familio iĝu komunumo de graco kaj preĝo, lernejo pri homaj kaj kristanaj virtoj, kaj loko de la unua anonco de la kredo al la infanoj.

 

 

KVARA ĈAPITRO

La ceteraj liturgiaj celebroj

 

LA SAKRAMENTALOJ

 

351. Kio estas la sakramentaloj? (1667-1672, 1677-1678)

Ili estas signoj establitaj de la eklezio, per kiuj oni sanktigas iujn vivo-cirkonstancojn. Ili enhavas preĝon akompanatan de la kruco-signo kaj aliaj gestoj. Inter la sakramentaloj havas gravan rolon la benoj. Ili estas laŭdoj al Dio kaj propetoj pri Liaj donoj, ordinacioj de personoj kaj konsekroj de aĵoj por la Dia kulto.

 

352. Kio estas ekzorco? (1673)

Okazas ekzorco, kiam la eklezio preĝas kun sia aŭtoritato en la nomo de Jesuo, ke personoj kaj aĵoj estu proktetataj kontraŭ influoj de la maliculo kaj forigitaj el ties regado. La ekzorco estas praktikata laŭ ordinara maniero en la bapto-rito. La solena ekzorco, nomata granda ekzorco, povas esti praktikata nur de presbitero rajtigita de la Episkopo.

 

353. Kiuj popolaj pieco-formoj akompanas la sakramentan vivon de la eklezio? (1674-1676, 1679)

La religia sento de la kristana popolo daŭre inventis diferencajn esprimojn en la diversaj pieco-formoj, kiuj akompanas la sakramentan vivon de la eklezio. Al tio apartenas ekzemple la venerado de relikvoj, la vizitoj al sanktejoj, la pilgrimoj, la procesioj, la kruco-vojoj kaj la rozario. La eklezio per la kredo-lumo klarigas kaj favoras la aŭtentikajn formojn de popola pieco.

 

 

 

PRI LA KRISTANAJ FUNEBRAĴOJ

 

354. Kiajn rilatojn ekzitas inter la sakramentoj kaj sia morto dd la kristano? (1680-1683)

La kristano, kiu mortas en Kristo, atingas ĉe la fino de sia tera ekzisto la plenumon de la nova vivo komenciĝinta kun la bapto, fortigita per la konfirmacio kaj nutrita per la eŭkaristio, la anticipo de la ĉiela bankedo. La senco de la morto de kristano riveliĝas en la lumo de la morto kaj resurekto de Kristo, nia unika espero: la kristano mortanta en Jesuo Kristo iras “ĉeesti kun la Sinjoro(2 Kor 5,8).

 

355. Kion esprimas la funebraĵoj? (1684-1685)

La funebraĵoj ja estas celebrataj laŭ diversaj ritoj kongruaj al malsamaj cirkonstancoj kaj tradicioj de unuopaj regionoj, sed ili ĉiam esprimas la paskan karakteron de la kristana morto en la espero al la resurekto, kaj ankaŭ la senton de komuneco kun la forpasinto aparte per la preĝo por la purigo de ties animo.

 

356. Kio estas la precipaj momentoj de la funebraĵoj? (1686-1690)

Kutime la funebraĵoj enhavas kvar elstarajn momentojn: la akcepton de la kadavro flanke de la komunumo kun konsolaj kaj esperaj vortoj, la liturgion de la Vorto, la eŭkaristian oferon, la adiaŭon, en kiu la animon de la forpasinto oni konfidas al Dio, la fonto de eterna vivo, dum la korpo estas entombigata atendanta la resurekton.

 

 


TRIA PARTO

 

LA VIVO EN KRISTO

 

 

 

UNUA SEKCIO

 

PRI LA HOMA VOKITECO:

LA VIVO EN LA SPIRITO

 

 

357. Kiamaniere la morala vivo de kristano estas ligata al la kredo kaj al la sakramentoj? (1691-1698)

Kion la kredo-simbolo konfesas, tion la sakramentoj komunikas. Per ili la fideluloj ricevas la gracon de Kristo kaj la donojn de la Sankta Spirito. Tiel ili estas kapabligataj, vivi la novan vivon kiel infanoj de Dio en Kristo, kiun ili en la kredo akceptis.

 

“Rekonu, ho kristano, vian dignecon” (Sankta Leono la Granda).

 

 

ĈAPITRO UNUA

 

Pri la digneco de la homo

 

LA HOMO: BILDO DE DIO

 

358. Kiu estas la radiko de la homa digno? (1699-1715)

La dignecon de la homo fontiĝas el ĝia kreiteco laŭ la bildo de Dio kaj kaj laŭ la simileco al Dio. La homo estas dotita kun spirita, senmorta animo, kun intelekto kaj libera volo, estas ordigita al Dio kaj kun la korpo kaj kun la animo alvokita al la eterna beateco.

 

 

NIA VOKIĜO AL LA BEATECO

 

359. Kiel la homo atingas la beatecon? (1716)

La homo atingas la beatecon helpe de la Krista graco, kiu lin partoprenigas en la Dia vivo. Kristo en la Evangelio indikas al la Siaj la vojon kondukantan al la senfina feliĉo: la feliĉ-anoncoj. La graco de Kristo efikas en ĉiu homo, kiu, sekvante sian ĝustan konsciencon, serĉas kaj amas la veron kaj evitas la malbonon.

 

360. Kial la feliĉ-anoncoj estas por ni gravaj? (1716-1717, 1725-1726)

La feliĉ-anoncoj okupas la centron de la Jesua predikado. Ili denove surprenas la promesojn de Dio faritajn al Abraham kaj perfektigas ilin. Ili dezegnas la vizaĝon de Kristo, karakterizas la veran kristanan vivon kaj senvualigas al la homo la finan celon de lia agado: la eternan beatecon.

 

361. En kiaj rilatoj estas de la feliĉ-anoncoj kun la homa deziro al feliĉo? (1718-1719, 1725)

Ili kongruas kun la natura feliĉo-deziro, kiun Dio metis en la koron de la homo por lin altiri al Si. Nur Dio mem kapablas kontentigi tiun deziron.

 

362. Kio estas la eterna beateco? (1720-1724, 1727-1729)

La eterna beateco estas la vizio de Dio en la eterna vivo, en kiu ni plene partoprenos “en Dia naturo” (2 Pt 1,4), en la gloro de Kristo kaj en la ĝojo de la Tri-unua vivo. Tia beateco transpasas la homajn kapablojn: ĝi estas supernatura kaj nemerita dono de Dio, same kiel la graco, kiu kondukas al ĝi. La promesita beateco starigas nin antaŭ gravaj moralaj decidoj rilate la teraj bonaĵoj kaj instigas nin ami Dion pli ol ion ajn.

 

LA HOMA LIBERECO

 

363. Kio estas la libereco? (1730-1733, 1743-1744)

La libereco estas la povo, donita de Dio al la homo, agadi aŭ ne agadi, plenumi tion aŭ alion, kaj tiel mem aŭtonome plenumi agadon deciditan. La libereco karakterizas la agojn propre homajn. Ju pli oni plenumas la bonon des pli oni fariĝas libera. La libereco atingas sian perfektecon kiam ĝi estas direktita al Dio, la Plejsupera Bono kaj nia Beatiganto. La libereco donas ankaŭ la eblon elekti inter la bono kaj la malbono. La elekto de la malbono estas misuzo de la libereco kaj gvidas sub la sklavecon de la peko.

 

364. Kia la rilato estas inter libereco kaj respondeco? (1734-1737, 1745-1746)

La libereco igas la homon respondeca pri siaj liber-volaj agoj. La atribu-ebleco de ago kaj la respondeco pri ĝi povas esti malpliigitaj kaj foje eĉ esti nuligitaj pro nescio, malatento, suferita perforto, timo, senkontrolaj afekcioj aŭ kutimoj.

 

365. Kial ĉiu homo rajtas ekzerci sian liberecon? (1738,1747)

La rajto libere elekti apartenas al ĉiu homo, ĉar ĝi ne-disigeblas el la digneco de la homa persono. Tial tia rajto ĉiam devas esti respektata, aparte en moralaj kaj religiaj kampoj. Ĝi devas esti civilleĝe agnoskita kaj protektata en la limoj de la komuna bono kaj de justa publika ordo.

 

366. Kian lokon havas la homa libereco en la sav-ordo? (1739-1742, 1748)

Nia libereco estas malfortigita per la unua peko. Tia malfortigo pli-intensiĝis per la sekvaj pekoj. Sed Kristo “nin liberigis por libereco” (Gal 5,1). Per sia graco la Sankta Spirito nin kondukas al spirita libereco por igi nin siaj liberaj kunlaborantoj en la eklezio kaj en la mondo.

 

367. Kiuj estas la fontoj de la moral-instruo pri la homaj agoj? (1749-1754, 1757-1758)

La moralo de la homaj agoj dependas de tri fontoj: de la elektita objekto, kiu povas esti vera aŭ ŝajne bona; de la intenco de la aganta persono, nome el la celo al kiu oni celas; kaj de la cirkonstancoj de la ago, inkluzive de la konsekvencoj.

 

368. Kiam homa ago estas morale bona? (1755-1756, 1759-1760)

La homa ago estas morale bona kiam samtempe bonas la objekto elektita, la celo intencita kaj la cirkonstancoj. La elektita objekto sola povas fari iun agadon malbona, ankaŭ se la agado en si mem estas bona. Malbona celo koruptigas agon ankaŭ kiam ties objekto estas honesta. Alie, honesta intenso ne bonigas konduton kiu pro sia objekto estas malbona, ĉar la celo ne pravigas la rimedojn. La cirkonstacoj povas malpliigi aŭ pliigi la respondecon de la aganto, sed ili ne povas modifi la moralan kvaliton de la ago mem; neniam ili bonigas agon, kiu el si mem estas malbonan.

 

369. Ĉu estas agoj kiuj ĉiam estas malbonaj? (1756, 1761)

Jes, estas agoj, kies elekto ĉiam malbonas pro sia propra morala naturo (ekzemple, blasfemo, hom-mortigo, adulto). Tia elekto el si mem rivelas malordon en la volo, nome morala malbono, kiu ne povas justiĝi per bonaĵoj kiuj eventule povus estiĝi.

 

 

LA MORALECO DE LA PASIOJ

 

370. Kio estas pasioj? (1762-1766, 1771-1772)

La pasioj estas sentoj, emocioj aŭ movoj de la sento-kapablo, kiuj estas la naturaj emocioj de la homa animo, kaj kiuj moviĝas al aktivado aŭ ne-aktivado vid-alvide de io, kio perceptatas kiel bonaĵo aŭ malbonaĵo. La bazaj pasioj estas amo kaj malamo, deziro kaj timo, ĝojo kaj malĝojo kaj kolero. La plej grava pasio estas la amo, kiu estas iniciata per la allogo de la bono. Oni amas nur iun bonon, ĉu ĝi estas vera aŭ ŝajna bono.

 

371. Ĉu la pasioj estas morale bonaj aŭ malbonaj? (1767-1770, 1773-1775)

La pasioj kiel movoj de la sento-kapablo estas el si mem nek bonaj nek malbonaj: ili bonas kiam ili favoras al bon-agado; ili malbonas kiam tio kontraŭas. Ili povas transformiĝi al virtoj aŭ pervertiĝi al malvirtoj.

 

 

LA MORALA KONSCIENCO

 

372. Kion estas la konscienco? (1776-1780, 1795-1797)

La konscienco, riveliĝanta en la interno de la persono, estas juĝo de la racio, kiu, en oportuna momento, ordonas al la homo plenumi la bonon kaj eviti la malbonon. Per sia konscienco la homa persono perceptas la moralan kvaliton de ago plenumota aŭ jam plenumita, kaj per ĝi li povas sin senti respondeca. Kiam li aŭskultas al sia morala konscienco, la prudenta homo povas aŭdi la voĉon de Dio, kiu parolas al li.

 

373. Kion postulas la homa digno rilate la konsciencon? (1780-1782, 1798)

La digno de la homa persono postulas, ke la konscienco decidas ĝuste (nome, ke ĝi kongruas kun tio, kio estas justa kaj bona laŭ la racio kaj la Dia leĝo). Kaŭze de tiu persona digneco, la homo rajtas esti ne devigata agadi kontraŭ sia konscienco, kaj oni ne rajtas - en la limoj de la komuna bono - lin malhelpi, agi laŭ sia konscienco, aparte koncerne la religian sferon.

 

374. Kiel formiĝas la morala konscienco por ke ĝi fariĝu laŭhonesteca kaj laŭvera? (1783-1788, 1799-1800)

La ĝusta kaj vera koncienco formiĝas per la edukado, per asimilado al la Dia Vorto kaj per la instruo de la eklezio. La konscienco subtenatas per la donoj de la Sankta Spirito kaj helpatas per la konsiloj de saĝaj personoj. Krome, abunde helpas, por la morala formiĝo, la preĝado kaj la konscienc-ekzamenado.

 

375. Kiujn normojn la konscienco devas ĉiam obei? (1789)

Estas tiuj ĝeneralaj reguloj: 1) Neniam estas permesate fari malbonon por atingi bonon. 2) La tiel-nomata Ora Regulo: “Ĉion ajn, kion vi deziras, ke la homoj faru al vi, vi anaŭ faru al ili” (Mat 7,12). 3) La kristana karitato ĉiam atentas al la proksimulo kaj ties konscienco; ankaŭ se tio ne povas signifi akcepti kiel bonon tion kio estas objektive malbono.

 

376. Ĉu la konscienco povas fari erarajn juĝojn? (1790-1794, 1891-1803)

Persono devas ĉiam obei al juĝo opiniata certa de sia konscienco. Sed por kaŭzoj, kiuj ne ĉiam estas liberaj de persona kulpo, la konscienco povas ankaŭ fari erarajn juĝojn. La malbono, kion faras persono en neŝuldita nescio, ne povas esti imputata al tiu persono, ankaŭ kiam tiu faro objektive restas malbona. Pro tio ni devas nepre klopodi, eviti erarojn de la konscienco.

 

 

LA VIRTOJ

 

377. Kio estas virto? (1803, 1833)

Virto estas daŭra, firma emo, fari la bonon.”Celo de virta vivo konsistas en tio, fariĝi simila al Dio” (Sankta Gregoro el Nyssa). Ekzistas homaj kaj Diaj virtoj.

 

378. En kio konsistas la homaj virtoj? (1804, 1810-1811, 1834, 1839)

La homaj virtoj estas kutimaj kaj solidaj perfektiĝoj de la inteligento kaj volo, kiuj regulas niajn agojn, disciplinas niajn pasiojn kaj direktas nian konduton laŭ la racio kaj la kredo. Ili estas akiritaj kaj fortigitaj pere de ripetaj agoj morale bonaj, ili estas purigataj kaj sanktigataj de la Dia graco.

 

379. Kiuj bazaj homaj virtoj ekzistas? (1805, 1834)

La bazaj homaj virtoj estas la tielnomataj kardinalaj virtoj. Ĉiuj aliaj arigas ĉirkaŭ tiuj kardinalaj virtoj, kiuj estas la anguloj de virta vivo. Tiuj estas: prudento, justeco, braveco kaj disciplina modereco.

380. Kio estas la prudento? (1806, 1835)

La prudento pretigas la racion, en ĉiu cirkonstanco kompreni nian veran bonon kaj elekti la taŭgajn rimedojn por tion atingi. Ĝi gvidas la aliajn virtojn donante al ili regulojn kaj mezuron.

381. Kio estas la justeco? (1807, 1836)

La justeco estas la konstanta, firma volo doni al la aliaj tion, kio konvenas al ili. La justecon rilate al Dio oni nomas “virto koncerne la Di-veneradon”.

 

382. Kio estas la braveco? (1808, 1837)

La braveco donas firmecon en malfacilaĵoj kaj konstantecon en la serĉado de la bono. Ĝi atingas eĉ la kapablecon oferi sian propran vivon por justa afero.

 

383. Kio estas la disciplina modereco? (1809, 1838)

La modereco moderas la altiron al la plezuroj, solidigas la regadon de la volo super la instinktoj kaj observigas la ĝustan mezuron en la uzado de la kreitaj bonaĵoj.

 

384. Kio estas la Diaj virtojn? (1812-1813, 1840)

La Diaj virtoj havas Dion kiel originon, motivon kaj senperan objekton. Ili estas enigitaj en la homon kun la sanktiga graco kaj igas lin kapabla vivi en ligiteco kun la Triunuo. Ili estas la bazo kaj la animo de la morala agado de la kristano kaj vivigas la homajn virtojn. Ili estas la garantiaĵo por la agado kaj ĉeestadoj de la Sankta Spirito en la homaj kapabloj.

 

385. Kiuj Diajn virtoj ekzistas? (1813, 1841)

La Diaj virtoj estas la kredo, la espero kaj la karitato.

 

386. Kio estas la kredo? (1814-1816, 1842)

La kredo estas tiu Dia virto, per kiu ni fidas je Dio kaj je ĉio, kion Li revelaciis al ni kaj kion la eklezio proponas al ni kredi. Ĉar Dio estas la vero mem. En la kredo la homo sin transdonas en libereco al Dio. Tial la kredanta homo celas ekkoni kaj plenumi la Dian volon, ĉar la kredo energias “per amo” (Gal 6,5).

 

387. Kio estas la espero? (1817-1821, 1843)

La espero estas tiu Dia virto, per kiu ni deziras kaj atendas de Dio la eternan vivon kiel nian feliĉon, fidante al la promesoj de Kristo kaj al la graco-helpo de la Sankta Spirito, por ke ni meritu la eternan vivon kaj persistu ĝis la fino de la tera vivo.

 

388. Kio estas la karitato? (1822-1829, 1844)

La karitato estas tiu Dia virto, per kiu ni amas Dion super ĉio, kaj pro amo al Dio ni amas nian proksimuloj kiel nin mem. Jesuo faras ĝin al la nova ordono, al la plenumo de la leĝo. La karitato estas “la ligilo de perfekteco” (Kol 3,14) kaj la fundamento de la ceteraj virtoj, kiujn ĝi animas, inspiras kaj ordigas: sen ĝi “mi estus nenio” kaj “mi neniom profitus” (1 Kol 13,1-3).

 

389. Kio estas la donoj de la Sankta Spirito? (1830-1831, 1845)

La donoj de la Sankta Spirito estas konstantaj dispozicioj, kiuj igas la homon preta obei la Diajn inspirojn. Ili estas sep: saĝeco, intelekto, konsilo, forto, sciado, pieco kaj Dio-timo.

 

390. Kio estas la fruktoj de la Sankta Spirito? (1832)

La fruktoj de la Sankta Spirito estas perfektecoj, kiujn estigas la Sankta Spirito en ni kiel unuajn fruktojn de la eterna gloro. La tradicio de la eklezio kalkulas dek-du: amo, ĝojo, paco, pacienco, komplezemo, bonkoreco, fideleco, mildeco, sin-regado (Gal 5, 22-23), modesteco, sin-deteno, ĉasteco.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LA PEKO

 

391. Kion implicas por ni la akcepto de la mizerikordo de Dio? (1846 - 1848, 1870) Fußnote

Ĝi implicas ke ni rekonu niajn kulpojn kaj pentu pri niaj pekoj. Dio mem per Sia Vorto kaj per Sia Spirito malkaŝas niajn pekojn, donacas al ni la veron de la konscienco kaj la esperon pri la pardono.

 

392. Kio estas la peko (1849-1851, 1871-1872)

La peko estas "vorto, faro aŭ deziro kontraŭ la eterna Leĝo" (s-ta Augusteno). Ĝi estas ofendo al Dio, ĉar ĝi malobeas al Lia amo. Ĝi vundas la naturon de la homo kaj atencas la homan solidaron. Kristo en Sia pasiono plene malkaŝas la gravecon de la peko kaj venkas ĝin per Sia mizerikordo.

 

393. Ĉu ekzistas diversece de pekoj? (1853-1853, 1873)

La vario de la pekoj estas granda. Ili povas esti distingataj laŭ ilia objekto, laŭ la virtoj aŭ laŭ la ordonoj kiujn ili kontraŭstaras. Ili povas koncerni senpere Dion aŭ la proksimularon aŭ nin mem. Eblas, krome, ilin distingi laŭ pekoj per penso, parolo, faro kaj neglekto.

 

394. Kiel distingiĝas la pekoj rilate gravecon? (1854)

Laŭ graveco ili distingiĝas en mortaj kaj venialaj pekoj..

 

395. Kiam oni faras mortan pekon? (1855-1861, 1874)

Oni faras mortan pekon, kiam samtempe kunekzistas grava objekto, plena konscio kaj intenca konsento. Tia peko detruas en ni la amon, senigas nin de la sanktiga graco kaj kondukas nin al la eterna morto de la infero, se ni ne pentos. Morta peko estas pardonata ordinare per la sakramentoj de bapto kaj de pento aŭ repaciĝo.

 

396. Kiam oni faras venialan pekon? (1862 - 1864, 1875)

Oni faras venialan pekon kiu esence diferencas de la morta peko, se temas pri ne-grava objekto, aŭ ankaŭ pri grava objekto sed sen plena konscio aŭ totala konsento. La veniala peko ne rompas la interligon kun Dio sed malfortigas la amon, montras senordan inklinon al kreitaj aĵoj kaj malhelpas progresojn de la animo en la ekzercado de la virtoj kaj en la praktikado de la morala bono. Ĝi meritas purigajn tempajn punojn.

 

397. Kiel disvastiĝas en ni la peko? (1865, 1876)

La peko trenas al peko, kaj ĝia ripetado generas la malvirton.

 

398. Kio estas la malvirtoj (1866 - 1867)

La malvirtoj, estante la kontraŭo de la virtoj, estas perversaj kutimoj, kiuj malklarigas la konsciencon kaj emigas al malbono. La malvirtoj povas esti ligataj kun la sep tielnomataj ĉefaj pekoj, kiuj estas: orgojlo, avaro, envio, kolero, malĉasto, frand-avido, pigro aŭ tedo.

 

399. Ĉu por ni ekzistas iu respondeco pro la pekoj plenumitaj de aliuloj? (1868)

Ekzistas tia respondeco, se ni kulpe kunagas en alies pekoj.

 

400. Kio estas la strukturoj de pekado? (1869)

Ili estas sociaj situacioj aŭ institucioj kontraŭaj al la Dia Leĝo, kiuj estas esprimo kaj efiko de personaj pekoj.

 

 

 

DUA ĈAPITRO

La homa komunumo

 

PERSONO KAJ SOCIO

 

 

401. En kio konsistas la socia dimensio de la homo? (1877-1880, 1890-1891)

Kune kun sia persona vokiĝo al beateco la homo havas ankaŭ socian dimension, kiu estas esenca elemento de lia naturo kaj vokiĝo. Ĉiuj homoj ja estas vokitaj al la sama celo: al Dio. Estas certa simileco inter la komuneco de la Diaj Personoj kaj la frateco, en kiu la homoj vere kaj ame vivu kune. La amo al la proksimulo estas ne-disigebla de la amo al Dio.

 

402. Kia rilato estas inter persono kaj socio? (1881-1882, 1892-1893)

Principo, subjekto kaj celo de ĉiuj sociaj institucioj estas kaj devas esti la persono. Kelkaj societoj, kiaj la familio kaj la ŝtato, estas necesaj por la homo. Utilas ankau aliaj societoj, tiom interne de la politikaj komunumoj kiom sur internacia nivelo, konsiderante la principon de la subsidiareco.

 

403. Kion eldiras la pincipo de subsidiareco? (1883-1885, 1894)

Tiu principo eldiras, ke supera societo ne rajtas surpreni la taskon de malsupera societo senigante ĝin de ĝiaj kompetentoj, sed kontraŭe la supera subtenu la malsuperan societon en kazo de neceso.

 

404. Kion kroman postulas aŭtentika homa kunvivado? (1886-1889, 1895-1896)

Ĝi potulas ke oni respektu la juston kaj la ĝustan ordon de la valoroj, kaj ke oni subordigu la materiajn kaj instinktajn dimensiojn al la internaj kaj spiritaj dimensioj. Precipe tie, kie la peko perversigas la socian etoson, nepras voki al la konvertiĝo de la koroj kaj al la Dia graco por atingi sociajn ŝanĝojn, kiuj estu reale je la servo al ĉiu homo kaj al la tuta persono. La amo, kiu postulas kaj ebligas justan agadon estas ankaŭ la plej granda socia ordono.

 

 

LA PARTOPRENO EN LA SOCIA VIVO

 

405. Kio estas la fundamento de la aŭtoritato en la socio? (1897-1902, 1918-1920)

Ĉiu homa socio bezonas rajtan aŭtoritaton, kiu garantias la ordon kaj celas la komunan bonon. Tiu aŭtoritato havas sian fundamenton en la homa naturo, ĉar ĝi riltas al la ordo establita de Dio.

 

406. Kiam la au(toritato estas praktikata en laŭleĝa maniero? (1901, 1903-1904, 1921-1922)

La auŭtoritato estas praktikata en laŭleĝa maniero, kiam ĝi agadas por la komuna bono kaj por ĝin atingi ĝi utiligas morale licajn rimedojn. Pro tio la politikaj reĝimoj devas esti determinataj de la libera decido de la civitanoj kaj devas respekti la principojn de la “laŭjura ŝtato”, en kiu regas la leĝo kaj ne la arbitra volo de la homoj. Maljustaj leĝoj kaj dispozicioj kontrauantaj al la etika ordo ne estas devigaj por la konsciencoj.

 

407. Kio estas la komuna bono? (1905-1906, 1924)

La komuna bono estas la tuto de tiuj kondiĉoj de socia vivo, kiuj ebligas al la grupoj kaj unuopuloj plenumi sian propran pefektiĝon.

 

408. Kion implicas la komuna bono? (1907-1909, 1925)

La komuna bono implicas la respekton kaj antaŭenigon de la fundamentaj rajtoj de la persono, la disvolviĝon de la spiritaj kaj surteraj bonaĵoj de la homoj kaj de la socio, la pacon kaj la sekurecon por ĉiuj.

 

409. Kie la komuna bono plej elstare estas realigata? (1910-1912, 1927)

Plej elstare la komuna bono estas realigata en tiuj politikaj societoj, kiuj protektas kaj subtenas la bonon de la civitanoj kaj de la pli malgrandaj komunoj sen forgesi la komunan bonon de la homara familio.

 

 

410. Kiel la homo partoprenas en la realigo de la komuna bono? (1913-1917, 1926) Fußnote

Laŭ la ofico kaj la rolo, kiun c^iu homo plenumas, li partoprenas en la antau(enigo de la komuna bono. Li respektu la justajn leg^ojn kaj prizorgu tiujn kampojn en kiuj li havas personan respondecon. Al tio apartenas ekzemple la zorgo por la propra familio kaj la engag^ig^o en la laboro. Krome la civitanoj partoprenu lau(eble plej aktive en la publika vivo.

 

 

LA SOCIALA JUSTO

 

411. Kiel la socio garantias la socialan juston? (1928-1933, 1943-1944)

La socio garantias la socialan juston, se ĝi atentas la dignon kaj la rajtojn de la persono; tio estas la vera celo de la socio. Krome la socio subtenas la socialan juston, kiu ligiĝas kun la komuna bono kaj kun la agado de la aŭtoritato, kiam tiu kreas la kondiĉojn, kiuj ebligas al la societoj kaj al la unuopuloj ricevi tion, kio apartenas al ili.

 

412. Sur kio baziĝas la egaleco inter la homoj? (1934-1935, 1945)

Ĉiuj homoj havas la saman dignon kaj la samajn fundamentajn rajtojn, ĉar ili estas kreitaj laŭ la bildo de la unusola Dio kaj ili estas dotitaj per la sama racia animo, havas la saman naturon kaj la saman originon, kaj en Kristo la unika savanto ili estas vokitaj al la sama Dia beateco.

 

413. Kiel taksendas la malegalecoj inter la homoj? (1936-1938, 1946-1947)

Ekzistas nejustaj ekonomiaj kaj sociaj malegalecoj rilatantaj milionojn da homoj. Ili staras en rekta kontraŭo al la evangelio kaj kontraŭas la juston, la dignon de la persono, kaj la pacon. Sed ekzistas inter la homoj ankaŭ diferencoj kaŭzitaj per diversaj faktoroj kiuj estas laŭ la plano de Dio. Dio ja volas, ke ĉiu homo ricevu de aliulo kion li bezonas. Kiu disponas pri apartaj “talentoj”, tiu dividu ilin kun aliaj. Tiaj diferencoj kuraĝigas kaj devigas la homojn al grand-animeco, al bonvolo kaj al dividado. Ili instigas la kulturojn riĉigi sin reciproke.

 

414. Kiel esprimiĝas la homa solidareco? (1930-1942, 1948)

La solidareco eliranta el la homa kaj kristanan gefrateco sin montras unue en la justa divido de la havaĵoj, en la adekvata pago de la laboro kaj en la engaĝiĝo por justa socia ordo. Ĉe la virto de la solidareco temas ankaŭ pri la divido de la spiritaj havaĵoj de la kredo, kiuj estas eĉ pli gravaj ol la materiaj.

 

 

ĈAPITRO TRIA

La Dia savo: la leĝo kaj la graco

 

LA MORALA LEĜO

 

415. Kio estas la morala leĝo? (1949-1953, 1975)

La morala leĝo estas verko de la Dia Saĝo. Ĝi preskribas al la homo la vojojn kaj la agajn regulojn, kiuj gvidas al la promesita beateco, kaj ĝi malpermesas la vojojn, kiuj gvidas for de Dio.

 

416. En kio konsistas la morala leĝo? (1954-1960, 1978-1979)

La natura morala leĝo, kiun skribis la Kreinto en la koron de ĉiu homo, partoprenigas en la saĝeco kaj boneco de Dio. En ĝi esprimiĝas la fundamenta morala scio, kio ebligas al la homo distingi per la racio inter bono kaj malbono. Ĝi estas ĝenerale valida kaj neŝanĝa, la fundamento de la bazaj rajtoj kaj personaj devoj, de la homa komuno kaj ankaŭ de la ŝtataj leĝoj.

 

417. Ĉu tiu morala leĝo estas ekkonata de ĉiuj? (1960)

Pro la peko la natura morala leĝo ne ĉiam kaj ne de ĉiuj estas ekkonata kun sama klaro kaj senpero.

 

 

Pro tio Dio “skribis sur la leĝajn tabulojn,

kion la homoj ne legis en siaj koroj.

(S-ta Augusteno)

 

418. Kia rilato estas inter la natura leĝo kaj la malnova leĝo? (1961-1962, 1980)

La malnova leĝo estas la unua ŝtupo de la revelaciita leĝo. Ĝi esprimas multajn verojn, kiuj nature ekkoneblas al la racio, kaj kiuj tiel trovas konfirmon kaj ateston en la savo-ligoj. La moralaj preskriboj kunigitaj en la dek ordonoj de la dekalogo bazas la fundamentojn por la vokiĝo de la homo. Ili malpermesas tion, kio kontraŭas la amon al Dio kaj al la proksimulo, kaj ili preskribas tion, kio estas esenca por la amo.

 

419. Kian rolon havas la antikva leĝo en la Dia Savo-plano? (1963-1964, 1981-982)

La malnova leĝo ebligas ekkoni multajn verojn, kiuj alireblas al la racio. Ĝi montras, kion oni faru kaj nefaru. Ĝi preparas kiel saĝa majstro al la konvertiĝo kaj al la akcepto de la evangelio. La malnova leĝo estas sankta, spirita kaj bona. Sed ĝi estas tamen nekompleta, ĉar ĝi ne donas el si mem la forton kaj la gracon de la spirito al ĝia plenumo.

 

420. Kio estas la nova leĝo, la leĝo de la evangelio? (1965-1972, 1977, 1983-1985)

La nova leĝo, la leĝo de la evangelio proklamita kaj realigista de Kristo, estas la pleno kaj la perfektigo de la natura kaj de la revelaciita leĝo. Ĝi resumiĝas en la leĝo ami Dion kaj la proksmulon, kaj ami sin reciproke kiel Kristo amis nin. Ĝi estas ankaŭ iu realo en la interno de la homo: la graco de la Sankta Spirito ebliganta tian amon; la “leĝo de la libereco” (Jak 1,25) gvidanta sub la impulso de la amo al spontana ago.

 

La nova leĝo estas precipe la graco

de la Sankta Spirito mem,

graco donita al la kredantoj je Kristo

(s-ta Tomaso de Akvino)

 

 

421 Kie troviĝas la nova leĝo? (1971-1974, 1986)

La nova leĝo troviĝas en la tuta vivo kaj en la prediko de Kristo kaj en la moralaj instrukcioj de la apostoloj. Ĝi precipe prezentiĝas en la monta prediko.

 

 

GRACO KAJ JUSTIGO

 

422. Kio estas la pravigo? (1987-1995, 2017-2020) Fußnote

La pravigo estas la plej elstara verko de la amo de Dio. Ĝi estas la mizerikorda kaj graca agado de Dio, kio nuligas niajn pekojn kaj nin pravigas kaj sanktigas en nia tuta esto. Tio okazas per la graco de la Sankta Spirito, kiu estas meritita por ni per la pasiono de Kristo kaj donita al ni en la bapto. Kun la pravigo komenciĝas la libera respondo de la homo, nome la kredo al Kristo kaj la kunagado kun la graco de la Sankta Spirito.

 

423. Kio estas la graco, kiu pravigas? (1996-1998, 2005, 2021)

La graco estas la nemeritita dono, kiun Dio donacas al ni por partoprenigi nin en Sia Trinitata Vivo, kaj por kapabligi nin agi pro amo al Li. Tiu graco nomiĝas graco konstanta, sanktigaDieciga, ĉar ĝi sanktigas kaj Diecigas nin. Ĝi estas supernatura, ĉar ĝi dependas tute de la nemeritita komplezo de Dio, kaj ĝi superas la raciajn kaj volajn fortojn de la homo. Tial ĝi ne estas spertebla.

 

424. Kiaj aliaj tipoj de graco ekzistas? (1999-2000, 2003-2004, 2023-2024)

Krom la sanktiga graco ekzistas: La aktuala aŭ helpa graco (donacoj donataj al certaj cirkonstancoj), la sakramenta graco (propra al ĉiu sakramento) kaj la apartaj gracoj aŭ karismoj (celantaj al la komuna bono de la eklezio), inter ili la oficaj gracoj, kiuj akompanas la laboron de la ekleziaj servoj kaj la devojn de la vivo.

 

425. Kia rilato estas inter la graco kaj homa libero? (2001-2002, 2022)

La graco antaŭeniras la liberan respondon de la homo, preparas kaj vekas ĝin. La graco eniras la plej profundan aspiron de la homa libero, invitas ĝin kunagi kaj perfektiĝi.

 

426. Kio estas la merito? (2006-2010, 2025-2026)

La merito donas pretendon al rekompenco por bona ago. Kontraŭ Dio la homo ja ne povas pretendi ion, ĉar li ricevis ĉion grace de Li. Tamen Dio donas al ni la eblecon akiri meritojn per unuiĝo kun la amo de Kristo, kiu estas la fonto de niaj meritoj. La meritoj de bonaj agoj pro tio devas esti atribuitaj unue al la Dia graco kaj nur poste al la libera homa volo.

 

427. Kiujn bonaĵojn ni povas meriti? (2010-2011, 2027)

Impulsitaj de la Sankta Spirito ni por ni kaj por la aliaj povas meriti la gracon, kiu kontribuas al nia sanktigo kaj al la atingo de la eterna vivo kaj ankaŭ al la tempaj bonaĵoj, kiuj laŭ la Dia plano estas favoraj por ni. Sed neniu povas meriti al unuan gracon el kiu estiĝas konvertiĝo kaj pravigo.

 

428. Ĉu ni ĉiuj estas alvokitaj al kristana sanktiĝo? (2012-2016, 2028-2029)

Ĉiuj kredantoj estas vokitaj al la kristana sankteco. La sankteco estas la pleno de kristana vivo, la pefekteco de la amo. Ĝi konsistas en la profunda unuiĝo kun Kristo kaj en Li kun la Plej-sankta Tri-unuo. La vojo de sanktigo de la kristano iras tra la kruco kaj perfektiĝas en la resurekto de la justuloj, en kio Dio estos ĉio por ĉiuj.

 

 

LA EKLEZIO - PATRINO KAJ MAJSTRINO

 

429. Kia-maniere la eklezio nutras la moralan vivon de la kristano? (2030-2031, 2074)

La eklezio estas la komuno, en kiu la kristano akceptas la Dian Vorton kaj la ordonojn de “la leĝo de Kristo”, ricevas la gracon de la sakramentoj kaj sin ligas kun la eŭkaristia sin-dono de Kristo, por ke lia morala vivo fariĝu spirita Di-servo. La eklezio donas al li la ekzemplon de la Sankta Virgulino Maria kaj de la Sanktuloj.

 

430. Kial esprimiĝas la instu-ofico de la klezio pri moralaj demandoj? (2032-2040, 2049-2051)

Tasko de la eklezia instru-ofico estas prediki la kredon kredendan kaj praktikendan en la vivo. Tiu tasko ampleksas ankaŭ la specifajn preskribojn de la natura leĝo, ĉar ilia observado estas necesa por la savo.

 

431. Kiun celon havas la ordonoj de la eklezio? (2041, 2048)

La kvin ordonoj de la eklezio havas la celon, sekurigi al la kredantoj la necesan minimumon de preĝo-spirito, de sakramenta vivo, de morala strebo kaj de kreskado en la amo al Dio kaj al la proksimulo.

 

432. Kiel tekstas la kvin ordonoj de la eklezio? (2042-2043)

La kvin ordonoj de la eklezio estas: 1) dimanĉe kaj en la ordonitaj festo-tagoj partopreni en la Sankta Meso kaj ne fari laborojn kaj agojn, kiuj damaĝas la sanktigon de tiuj tagoj; 2) minimume unu-foje jare konfesi siajn pekojn kaj ricevi la saramenton de la repaciĝo; 3) minumume paske ricevi la sakramenton de la eŭkaristio; 4) respekti la fasto-tagojn ordoniatajn de la eklezio; 5) en la kadro de la propraj eblecoj asisiti la eklezion en ties materiaj necesaĵoj.

 

433. Kial la morala vivo de la kristanoj estas necesa por la proklamo de la evangelio? (2044-2046)

La vivo de la kristanoj estas necesa por la proklamo de la evangelio, ĉar per ilia vivo estanta konforma al Jesuo Kristo ili gvidas la homojn al la kredo je la vera Dio, konstruas la eklezion, trapenetras la mondon kun la spirito de la evangelio kaj rapidigas la venon de la Regno de Dio.

 

 

 

 

 

 

 

 

SEKCIO DUA

 

LA DEK ORDONOJ

 

Readmono 5,6-21

 

6 Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu elkondukis vin el la lando Egipta, el la domo de sklaveco.

7 Ne ekzistu ĉe vi aliaj dioj antaŭ Mi.

8 Ne faru al vi idolon, nek bildon de io, kio estas en la ĉielo supre aŭ sur la tero malsupre aŭ en la akvo sub la tero; 9 ne kliniĝu antaŭ ili kaj ne servu ilin; ĉar Mi, la Eternulo, via Dio, estas Dio severa, kiu la malbonagon de la patroj punas sur la idoj en la tria kaj kvara generacioj ĉe Miaj malamantoj, 10 kaj kiu faras favorkoraĵon por miloj al Miaj amantoj kaj al la plenumantoj de Miaj ordonoj.

11 Ne malbonuzu la nomon de la Eternulo, via Dio; ĉar la Eternulo ne lasos senpuna tiun, kiu malbonuzas Lian nomon.

12 Observu la tagon sabatan, ke vi tenu ĝin sankta, kiel ordonis al vi la Eternulo, via Dio. 13 Dum ses tagoj laboru kaj faru ĉiujn viajn aferojn; 14 sed la sepa tago estas sabato de la Eternulo, via Dio; faru nenian laboron, nek vi, nek via filo, nek via filino, nek via sklavo, nek via sklavino, nek via bovo, nek via azeno, nek ia via bruto, nek via fremdulo, kiu estas inter viaj pordegoj; por ke ripozu via sklavo kaj via sklavino, kiel vi. 15 Kaj memoru, ke vi estis sklavo en la lando Egipta, kaj la Eternulo, via Dio, elkondukis vin el tie per mano forta kaj per brako etendita; pro tio ordonis al vi la Eternulo, via Dio, observi la tagon sabatan.

16 Respektu vian patron kaj vian patrinon, kiel ordonis al vi la Eternulo, via Dio; por ke longe daŭru via vivo, kaj por ke estu al vi bone sur la tero, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi.

17 Ne mortigu.

18 Kaj ne adultu.

19 Kaj ne ŝtelu.

20 Kaj ne parolu kontraŭ via proksimulo malveran ateston.

21 Kaj ne deziru la edzinon de via proksimulo; kaj ne deziru la domon de via proksimulo, nek lian kampon, nek lian sklavon, nek lian sklavinon, nek lian bovon, nek lian azenon, nek ion, kio apartenas al via proksimulo.

Eliro 20, 2-17

 

Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu elkondukis vin el la lando Egipta, el la domo de sklaveco.

3 Ne ekzistu ĉe vi aliaj dioj antaŭ Mi.

4 Ne faru al vi idolon, nek bildon de io, kio estas en la ĉielo supre aŭ sur la tero malsupre aŭ en la akvo sub la tero; 5 ne kliniĝu antaŭ ili kaj ne servu ilin; ĉar Mi, la Eternulo, via Dio, estas Dio severa, kiu la malbonagon de la patroj punas sur la idoj en la tria kaj kvara generacioj ĉe Miaj malamantoj, 6 kaj kiu faras favorkoraĵon por miloj al Miaj amantoj kaj al la plenumantoj de Miaj ordonoj.

 7 Ne malbonuzu la nomon de la Eternulo, via Dio; ĉar la Eternulo ne lasos senpuna tiun, kiu malbonuzas Lian nomon.

8 Memoru pri la tago sabata, ke vi tenu ĝin sankta. 9 Dum ses tagoj laboru kaj faru ĉiujn viajn aferojn; 10 sed la sepa tago estas sabato de la Eternulo, via Dio; faru nenian laboron, nek vi, nek via filo, nek via filino, nek via sklavo, nek via sklavino, nek via bruto, nek via fremdulo, kiu estas inter viaj pordegoj; 11 ĉar dum ses tagoj la Eternulo kreis la ĉielon kaj la teron, la maron, kaj ĉion, kio estas en ili, sed en la sepa tago Li ripozis. Tial la Eternulo benis la tagon sabatan kaj sanktigis ĝin.

 

 

 

12 Respektu vian patron kaj vian patrinon, por ke longe daŭru via vivo sur la tero, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi.

 

 

13 Ne mortigu.

14 Ne adultu.

15 Ne ŝtelu.

16 Ne parolu kontraŭ via proksimulo malveran ateston.

17 Ne deziru la domon de via proksimulo; ne deziru la edzinon de via proksimulo, nek lian sklavon, nek lian sklavinon, nek lian bovon, nek lian azenon, nek ion, kio apartenas al via proksimulo.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

434. “Majstro, kian bonon mi devas fari por ke mi ricevu eternan vivon? (Mat 19, 16)  (2052-2054, 2075-2076)

Al la junulo demandanta tiel Jesuo respondas: “Se vi deziras ricevi la vivon, observu la ordonojn!”, kaj li aldonis, “venu, sekvu min!” (Mat 19,16.21). Al postsekvo de Kristo apartenas la observado de la ordonoj. La leĝo ne estas nuligata. La homo estas postulata ĝin retrovi en la persono de la Dia majstro, kiu perfekte realigas ĝin en Si mem, tute revelacias ĝian signifon kaj atestas ĝian daŭran validon.

 

435. Kiel Jesuo interpretas la leĝon? (2055)

Jesuo interpretas la leĝon en la lumo de la duobla ordono de la amo, kio estas nur unu-sola ordono kaj prezentas la plenumon de la leĝo: “Amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta menso. 38 Ĉi tiu estas la granda kaj la unua ordono. 39 Kaj dua estas simila al ĝi: Amu vian proksimulon kiel vin mem. 40 De ĉi tiuj du ordonoj dependas la tuta leĝo kaj la profetoj.” (Mat 22, 37-40)

 

436. Kion signifas “dekalogo”? (2056-2057)

“Dekalogo” signifas “dek ordonojn” (Eli 34,28). Tiuj ordonoj resumas la leĝon, kiun Dio donis per Moseo kun la interligo al la popolo Izrael. La dekalogo enhavas la ordonojn de la amo al Dio (la unuaj tri) kaj al la proksimulo (la aliaj sep) kaj montras por la elektita popolo kaj por ĉiun unuopulon la vojon de vivo liberigita de la sklaveco de la peko.

 

437. Kiuj ligoj estas inter dekalogo kaj interligo? (2058-2063, 2077)

La dekalogo estas komprenata en la lumo de la interligo, en kiu Dio Sin revelacias, kaj proklamas Sian volon. Per la obeo al la ordonoj la popolo esprimas sian apartenecon al Dio kaj respondas en dankeco al Lia ama agado.

 

438. Kian signofon donas la eklezio al la dekalogo? (2064-2068, 2078)

Fidele al la skribo kaj al la ekzemplo de Jesuo la eklezio atribuas al la dekalogo gravan, fundamentan signifon. La kristanoj etas devigataj obei la dekalogon.

 

439. Kial la dekalogo formas organan unuon? (2069, 2079)

La dek ordonoj formas organan ne-divid-eblan tuton, ĉar ĉiu ordono atentigas al la aliaj ordonoj kaj al la tuta dekalogo. Pro tio ĉiu malobeo de unu ordono kontraŭas al la tuta leĝo.

 

440. Kial la dek ordonoj estas gravaj devigoj? (2070-2073, 2080-2081)

Ĉar ili esprimas la bazajn devojn de la homo kontraŭ Dio kaj la proksimulo.

 

441. Ĉu eblas obei la dekalogon? (2074, 2082)

Jes, ĉar Kristo, sen kiu ni povas plenumi nenion, kapabligas nin per la donaco de Lia Spirito kaj per Lia graco obei la dekalogon.

 

ĈAPITRO UNUA

“Amu la Sinjoron, vian Dio,

per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj pe via tuta menso”

 

LA UNUA ORDONO:

MI ESTAS LA SINJORO, VIA DIO.

VI NE HAVU ALIAN DION APUD MI.

 

442. Kion enhavas la Dia eldiro “Mi estas la Sinjoro, via Dio” (Eli 20, 2)? (2083-2094, 2133-2134)

Ĝi enhavas por la kredanto konservi kaj evoluigi la tri Diajn virtojn, kaj eviti la pekojn, kiuj ilin kontraŭas. La kredo tenas sin ĉe Dio kaj forigas ĉion, kio Lin kontraŭas, kiel ekzemple la libervolan kredo-dubon, la malkredon, la herezon, la apostatecon kaj la skismon. La espero atendas fide la beatigan vidon de Dio kaj Lian helpon, kaj ĝi evitas malesperon kaj arogon. La amo amas Dion pli ol ĉion: pro tio devas esti evitataj indiferenteco, maldanko, malfervoro, tedo aŭ spirita pigro kaj la malamo kontraŭ Dio, kiu fontas el la orgojlo.

 

443. Kion postulas la Sinjora Vorto “vi ador-kliniĝu al la Eternulo, via Dio, kaj al Li sola vi servu” (Mat 4, 10)? (2095-2105, 2135-2136)

Ĝi postulas: kulti Dion kiel Sinjoron de ĉiuj aĵoj; unuope kaj komune adori Lin dece; preĝi al Li en laŭdo, danko kaj peto; oferti al li oferojn, precipe la spiritan oferon de nia vivo kune kun la perfekta ofero de Kristo; plenumi la faritajn promesojn kaj votojn.

 

444. Kiel la homo utiligas sian rajton honori Dion en vero kaj libero? (2104-2109, 2137)

Ĉiu homo havas la rajton kaj la moralan devon serĉi la veron precipe en tio, kio koncernas Dion kaj Lian eklezion, kaj akcepti la ekkonitan veron ĝin fide konservante, ofertante al Dio veran adoron. Sam-tempe la digno de la homa persono postulas, ke en la religia kampo neniu estu devigata agi kontraŭ sian konsciencon nek esti malhelpata private kaj publike, unuope aŭ kun aliaj agi laŭ sia konscienco ene de la justaj limoj de la publika ordo.

 

445. Kion malpermesas la Dia ordono: “Ne ekzistu ĉe vi aliaj Dioj antaŭ Mi” (Eli 20, 3)? (2110-2128, 2138-2140)

Tiu ordono malpermesas:

   la politeismon kaj la idolokulton, kiuj adoras anstataŭ Dion iun kreaĵon, la potencon, la monon aŭ eĉ la diablon;

   la superstiĉon, kiu estas dereliĝo de la adorado apartenanta al la vera Dio, kaj kiu ankaŭ esprimiĝas en la diversaj formoj de la aŭguro, la magio, la sorĉado kaj de la spiritismo;

   la deliktojn kontraŭ la Di-adorado: Dion tenti en vortoj kaj agoj; la sakrilegio malsanktigi sanktigitajn personojn aŭ aĵojn, precipe la eŭkaristion; la simonio, tio estas la intenco vendi aŭ aĉeti spiritajn aĵojn;

   la ateismon, kiu malkonfesas la ekziston de Dio kaj kiu ofte bazas sur malĝusta koncepto de la homa aŭtonomeco;

   la agnostikismo, laŭ kio oni ne povas ion scii pri Dio, kaj kiu enkludas ankaŭ la indiferentecon kaj la praktikan ateismon.

 

446. Ĉu la Dia ordono: “Ne faru al vi bildon …” (Eli 20, 4) malpermesas la adoradon de bildoj? (2129-2132, 2141)

En la Malnova Testamento tiu ordono malpermesas prezenti la absolute transcendan Dion. Sed elirante de la homiĝo de la Dia Filo praviĝas la kristana adorado de la sanktaj bildoj (kiel tion pravigis la dua koncilio de Nicäa en la jaro 787), ĉar ĝi baziĝas sur la mistero de la homiĝinta Filo de Dio, en kiu vidiĝis la transcenda Dio. En tio ne temas pri adorado de bildo, sed pri adorado de persono prezentita sur la bildo: Kristo, la Virgulino, la anĝeloj aŭ la sanktuloj.

 

 

 

LA DUA ORDONO:

VI NE MALBONUZU LA NOMON DE DIO

 

447. Kiel oni atentas la sanktecon de la nomo de Dio? (2142-2149, 2160-2162)

Oni atentas la sanktan nomon de Dio, se oni Lin alvokas, benas, laŭdas kaj gloras. Pro tio evitendas: misuzo alvoki la nomon de Dio por pravigi krimon, same kiel ĉiu ne-deca uzo de Lia nomo; la blasfemo estanta laŭnature grava peko; la malbenoj kaj la malfidelo kontraŭ la promesojn faritaj en la nomo de Dio.

 

448. Kial estas malpermesate false ĵuri? (2150-2151, 2163-2164)

Ĉar tiel oni prenas Dion, kiu estas la vero mem, kiel atestanto de mensogo.

 

Ne ĵuru, nek ĉe la Kreinto nek ĉe iu kreaĵo,

krom en vero, pro neceso kaj kun respekto”

 (s-ta Ignaco de Loyola)

 

 

449. Kio estas la ĵur-rompo? (2152-2155)

Ĵur-rompo signifas, ke oni faras promeson sub ĵuro, kion oni ne intencas plenumi aŭ kion oni poste rompas. La ĵur-rompo estas grava peko kontraŭ Dio, kiu ĉiam fide plenumas Siajn promesojn.

 

 

 

LA TRIA ORDONO:

SANKTIGU LA TAGON DE LA SINJORO

 

 

450. Kial Dio “benis la tagon sabatan kaj sanktigis ĝin” (Eli 20, 11)? (2168-2172, 2189)

Ĉar sabate oni memorigas la ripozon de Dio je la sepa tago de la kreado, kiel ankaŭ la liberigon de Izraelo el la Egipta sklaveco, kaj la interligon, kion Dio faris kun Sia popolo.

 

451. Kiel Jesuo kondutas rilate la sabaton? (2173)

Jesuo respektas la sanktecon de la sabato kaj montras kun Dia aŭtoritato ties veran sencon: “La sabato estiĝis por la homo, kaj ne la homo por la sabato” (Mar 2,27).

 

452. Kial la sabato estis anstataŭita por kristanoj per la dimanĉo? (2174-2176, 2190-2191)

Ĉar la dimanĉo estas la tago de la releviĝo de Kristo. Estante la “unua tago de la semajno” (Mar 16,2) ĝi memorigas la unuan kreadon; kiel “oka tago”sekvanta la sabaton, ĝi montras al la nova kreaĵo komenciĝinta per la releviĝo de Kristo. Tiel por la kristanoj la dimanĉo fariĝis la unua de ĉiuj tagoj kaj de ĉiuj festoj: la tago de la Sinjoro, en kiu Kristo per sia paŝao plenumis la spiritan sencon de la hebrea sabato kaj anoncis la eternan ripozon de la homo en Dio.

 

453. Kiel oni sanktigas la dimanĉon? (2177-2185, 2192-2193)

La kristanoj sanktigas la dimanĉon kaj la aliajn ordonitajn festo-tagojn partoprenante en la eŭkaristio de la Sinjoro kaj ne farante tion, kio malhelpas la Dian kultadon, aŭ kio ĝenas la ĝojon aŭ la spiritan kaj korpan ripozon apartenantajn al la Sinjora tago. Permesataj estas faroj ligitaj kun familiaj devoj aŭ gravaj sociaj taskoj, kondiĉe ke ili ne gvidas al kutimoj malfavoraj al la sanktigo de la dimanĉo, al la familia vivo kaj al la sano.

 

454. Kial gravas, ke la dimanĉo estu agnoskita kiel leĝa festo-tago? (2186-2188, 2194-2195)

Por ke ĉiuj homoj vere havu la eblecon disponi pri sufiĉa ripozo kaj trankvilo, por tiel povi flegi la religian, familian, kulturan kaj socian vivon; por trovi sufiĉan tempon por meditado, kontemplado, trankvilo kaj klerigo; por povi dediĉi sin al bonaj agoj, precipe al la servo por malsanaj kaj maljunaj homoj.

 

 

ĈAPITRO DUA

“Vi amu vian proksimulon kiel vin mem”

 

LA KVARA ORDONO:

HONORU VIAN PATRON KAJ VIAN PATRINON

 

455. Kion ordonas la kvara ordono? (2196-2200, 2247-2248)

Ĝi ordonas, ke ni respektu kaj honoru niajn gepatrojn kaj tiujn, kiujn Dio provizis per Sia aŭtoritato al nia bono.

 

456. Kia estas la naturo de la familio laŭ la Dia plano? (2201-2206, 2249)

Viro kaj ino kune geedziĝintaj estas kun siaj gefiloj unu familio. Dio fondis la familion kaj donis al ĝi fundamentan konstitucion. La matrimonio kaj la familio estas ordigitaj al la bono de la geedzoj kaj al la generado kaj edukado de infanoj. Inter la membroj de familio estiĝas personaj rilatoj kaj fundamentaj respondecoj. En Kristo la familio fariĝas hejma eklezio, ĉar ĝi estas komuno de fido, espero kaj amo.

 

457. Kiun posicion havas la familio en la socio? (2207-2208)

La familio estas la praĉelo de la homa socio. Ĝi antaŭas ĉiun agnoskon de la publika aŭtoritato. La familiaj principoj kaj valoroj estas la bazo de la socia vivo. La familia vivo estas ekzerco por la socia vivo.

 

458. Kiajn devojn havas la socio rilate la familion? (2209-2213, 2250)

La socio havas la devon, subteni kaj fortikigi geedzecon kaj familion laŭ la subsidiara principo. La ŝtataj potencoj devas agnoski, gardi kaj subteni la veran karakterizaĵon de gedzeco kaj familio, la publikan moralon, la rajtojn de la gepatroj kaj la hejman prosperon.

 

459. Kiajn devojn havas la infanoj rilate al siaj gepatrojn? (2214-2220, 2251)

La infanoj ŝuldas al siaj gepatroj respekton, dankon, obeemon kaj obeon. Tiamaniere, kaj ankaŭ per bonaj rilatoj inter la gefratoj, ili kontribuas al kreskanta harmonio kaj sankteco de la tuta familia vivo. En mizero, malsano, soleco kaj en alta aĝo de la gepatroj la plen-kreskaj infanoj helpu al ili morale kaj materie.

 

460. Kiajn devojn havas la gepatroj rilate al sia gefiloj? (2221-2231)

La gepatroj partoprenantaj en la Dia patreco estas por la infanoj la unuaj respondeculoj en la edukado kaj la unuaj kredo-komisiitoj. Ili havas la devon ami kaj estimi siajn infanojn kiel personoj kaj kiel infanoj de Dio kaj zorgi laŭeble por iliaj korpaj kaj animaj bezonoj. Ili elektu por siaj infanoj taŭgan lernejon kaj ili asistu ilin kun prudentaj konsiloj en la elekto de profesio kaj de vivo-stato. Precipe la gepatroj havas la taskon eduki siajn infanojn en la kristana kredo.

 

461. Kiel la gepatroj ekukas siajn infanojn en la kristana kredo? (2225-2226, 2252-2253)

Precipe per la ekzemplo, la preĝo, la familia kateĥizado kaj la partopreno en la eklezia vivo.

 

462. Ĉu la familiaj ligoj estas valoro absoluta? (2232-2233)

La familiaj ligoj ja estas gravaj, sed ne absolutaj. Ĉar la unua vokiĝo de la kristano estas sekvi Kriston kaj ami Lin: “Kiu amas la patron aŭ la patrinon pli ol mi, tio ne estas inda je mi; kaj kiu amas filon aŭ filinon pli ol min, tiu ne estas inda je mi.” (Mat 10,37). Ĝoje la gepatroj helpu al siaj infanoj sekvi Jesuon en ĉiu vivo-stato, ankaŭ en la Di-benita vivo aŭ en la sacerdota servo.

 

463. Kiel praktikendas la aŭtoritata tasko en la diversaj kampoj de la civila socio? (2234-2237, 2254)

Ĝi praktikendas ĉiam kiel servo. En tio devas esti respektataj la bazaj hom-rajtoj, justa rang-ordo de la valoroj, la leĝoj, la disdona justo kaj la subsidiara principo. Praktikante la aŭtoritaton ĉiu devas serĉi la intereson de la socio kaj ne la personan avantaĝon, kaj oni devas fari siajn decidojn laŭ la veroj pri Dio, la homo kaj la mondo.

 

464. Kiajn devojn havas la civitanoj rilate al la ŝtataj aŭtoritatoj? (2238-2241, 2255)

Tiuj, kiuj estas submetitaj al aŭtoritato, vidu siajn superulojn kiel servantojn de Dio, kaj lojale laboru kun ili, por ke la publika kaj socia vivo bone funkciu. Tio enhavas amon al la hejm-lando kaj engaĝiĝon por la patrujo, rajton kaj devon partopreni elektojn, pagon de la impoŝtoj, defendon de la lando, kaj rajton al pliboniga kritiko.

 

465. Kiam la civitano ne rajtas obei al la civilaj aŭtoritatoj? (2242-2246, 2256-2257)

La civitano havas la konsciencan devon ne obei, se ŝtataj oficoj kontraŭas al la postuloj de la morala ordo: “Oni devas obei Dion prefere ol homojn” (Ago 5,29)

 

 

LA KVINA ORDONO:

NE MORTIGU

 

466. Kial la homa vivo devas esti respektata? (2258-2262, 2318-2320)

Ĉar la homa vivo estas sankta. Ekde sia komenco ĝi bezonas la krean potencon de Dio kaj ĉiam ĝi restas en aparta rilato kun sia Kreinto, kiu estas ĝia unu-sola celo. Al neniu estas permesate rekte detrui ne-kulpan homan estaĵon, ĉar tio grave ofendas la homan dignon kaj la sanktecon de la Kreinto. “Senkulpulon kaj virtulon ne mortigu” (Eli 23,7).

 

467. Kial la legitima defendo de homoj kaj societoj ne kontraŭas tiun normon? (2263-2265, 2321)

Ĉar en la sin-defendo temas pri decido al sin-savado kaj pri insisto por la vivo-rajto de si mem aŭ de aliaj, sed ne pri decido mortigi. La defendo de la vivo povas esti grava devo por tiu, kiu respondecas pri la vivo de aliuloj. La investita forto tamen ne rajtas superi la necesan mezuron.

 

468. Al kio utilas puno? (2266)

Puno aljuĝita de legitima publika aŭtoritato havas la celon rebonigi la malordon kreitan per delikto, defendi la publikan ordon kaj la sekurecon de personoj kaj kontribui al la pliboniĝo de kulpulo.

 

469. Kia puno rajtas esti aljuĝata? (2267-2267)

La aljuĝata puno devas esti proporcia al la graveco de la krimo. Pro la eblecoj disponigitaj al la ŝtato por subpremi la krimojn kaj por sennocigi la krimulon, hodiaŭ la kazoj necesaj por mort-puno “jam ege maloftas aŭ praktike tute ne plu ekzistas” (encikliko Evangelium vitae). Se ne-sangaj rimedoj sufiĉas, la aŭtoritato devas uzi ilin, ĉar ili pli bone respondas al la konkretaj kondiĉoj de la komuna bono, estas konformaj al la digno de persono kaj ne forigas de la kulpulo definitive la eblecon pliboniĝi.

 

470. Kion malpermesas la kvina ordono? (2268-2283, 2322-2325)

La kvina ordono malpermesas kiel gravajn krimojn kontraŭ la morala leĝo:

   la rektan kaj volatan murdon kaj la helpon al tio; la rektan aborton volatan kiel celo aŭ rimedo kaj la helpon al tio; tiuj krimoj estas punataj per la ekskomuniko, ĉar la homa estaĵo estas en sia ne-leziteco absolute estimenda kaj protektenda ekde la koncipiĝo;

   la rektan eŭtanazion konsistantan en tio ke oni per ago, aŭ ne-faro de devigata ago, metas finon al la vivo de handikapita, malsana aŭ mortanta homo;

   la sin-mortigon kaj la volontan helpon al tio, ĉar ĝi estas grava kulpo kontraŭ la ĝusta amo al Dio, al si mem kaj al la proksimulo. La respondeco al tio povas esti pliigata pro skandalo aŭ malpliigata pro psika ĝeno aŭ grava timo.

 

471. Kiuj kuracaj proceduroj estas permesataj kiam la morto estas proksima? (2278-2279)

La flego, kutime ŝuldata al malsanulo, ne rajtas esti interrompata. Sed permesataj estas la uzo de analgezikaj medikamentoj, kiuj ne celas la morton, kaj la rezigno pri la uzo de medicinaj metodoj, kiuj ne donas iun esperon kaj kiuj staras en neniu rilato al ebla positiva fino.

 

472. Kial la socio devigas protekti ĉiun embrion? (2273, 2323)

La ne-cedebla vivo-rajto de ĉiu persono ekde la koncipiĝo esta baza principo de la civila socio kaj ties leĝ-donado. Se la ŝtata potenco ne disponigas la servon de la juro por ĉiuj - kaj precipe por la plej-malfortaj, al kiuj apartenas la ne-naskitoj - la fundamentaj muroj de la jur-ŝtato estas subfosataj.

 

473. Kiel oni evitas skandalon? (2284-2287, 2326)

Skandalo konsistas en delogo de aliaj al malbono. Oni evitas tian skandalon, se oni estimas la animon kaj la korpon de persono. Se oni volonte delogas iun al granda malbono, oni faras gravan pekon.

 

474. Kiujn devojn ni havas rilate la korpon? (2288-2291)

Ni zorgu racie por la propra korpa saneco kaj por la saneco de aliaj, sed en tio ni evitu la korpan kulton kaj ĉiun formon de troigo. Krome estu evitata la ĝuo de drogoj gvidantaj al plej gravaj damaĝoj de la sano kaj de la homa vivo, kaj la troigo pri manĝaĵoj, alkoholo, tabako kaj medikamentoj.

 

475. Kiam sciencaj, kuracaj aŭ psikaj eksperimentoj sur personoj aŭ homaj grupoj estas morale permesataj ? (2292-2295)

Tiaj eksperimentoj estas morale permesataj, se ili staras en la servo de la tuteca bono de la persono kaj de la socio, kaj ne alportas troajn danĝerojn por la vivo kaj por la fizika kaj psika ne-leziteco de la koncerna persono; ili devas esti informataj kaj ili devas deklari sian konsenton.

 

476. Ĉu la transplantado kaj donaco de orgnoj antaŭ kaj post la morto estas permesataj? (2296)

La transplantado estas morale akcept-ebla, se la donanto antaŭe donis sian permeson kaj ne ekzistas por li tro granda danĝero. Por la nobla ago de organ-donaco la fakta morto de la donacanto devas esti certa.

 

477. Kiuj agoj kontraŭas al la respekto pri korpa integreco de la homa persono? (2297-2298)

Tiaj agoj estas: kidnapo kaj ostaĝ-prenado, terorismo, torturo, perfortado, rekta sterilizado. Nur pro severe terapeŭtiakaj bezonoj de persono estas morale permesataj amputacioj kaj mutiladoj.

 

478. Kian zorgon oni ŝuldas al mortantoj? (2299)

Mortantoj havas rajton vivi en digno la lastajn momentojn de sia surtera vivo. Ni asistu ilin precipe per la preĝado kaj la sakramentoj, kiuj preparas ilin al renkontiĝo kun la viva Dio.

 

479. Kiel prizorgi la korpojn de la mortintoj? (2300-2301)

La korpojn de mortintoj oni pritraktu respekte kaj ame. La cindrigo estas permesata se ĝi ne volas pridubi la resurekton de la karno.

 

480. Kion la Sinjoro postulas de ĉiu persono koncerne la pacon? (2302-2303, 2330)

La Sinjoro, kiu beatigas “la pacigantojn” (Mat 5,9), postulas la pacon de la koro. Kiel malmorala Li kondamnas la koleron, kiu estas la deziro al venĝo pro spertita malbono, kaj la malamon, kiu intence deziras al la proksimulo malbonon. Se oni volonte kaj en aferoj kun granda signifo konsentas al tiaj sin-tenoj, tiam ili estas gravaj pekoj kontraŭ la amo.

 

481. Kio estas la paco en la mondo? (2304-2305)

La monda paco, necesa por la respekto kaj evoluo de la homa vivo, ne konsistas nur en la manko de milito aŭ en la ekvilibro de fortoj reciproke kontraŭantaj. La pace estas la “trankvilo de la ordo” (s-ta Agŭsteno), la “produkto de justeco” (Jes 32,17) kaj la efiko de amo. La tera paco estas bildo kaj frukto de la paco de Kristo.

 

482. Kio necesas por la paco en la mondo? (2304-2306)

Por la paco en la mondo necesas, ke la personaj havaĵoj estu adekvate distribuitaj kaj sekurigitaj, ke la homoj povas libere interrilati, ke la digno de la personoj kaj de la popoloj estu respektata kaj ke justeco kaj frateco inter la homoj estu flegataj.

 

483. Kiam interveno de milita forto estas morale permesata? (2307-2309)

La interveno de milita forto estas morale pravigita, se sam-tempe estas donitaj la sekvaj kondiĉoj: certeco, ke la suferita damaĝo estas daŭra kaj grava; senefikeco de ĉiuj pacaj alternativoj; severa ŝanco al sukceso; evito de pli grandaj damaĝoj konsiderante ankaŭ la detru-povo de modernaj armiloj.

 

484. En kazo de milita minaco, kiu havas la taskon de rigora pritakso de tiaj cirkonstancoj? (2309-2311)

Tio estas la tasko de la prudenta juĝo de la regantoj. Ili havas ankaŭ la rajton surmeti al la civitanoj la devon al nacia defendo. Ili devas en tio respekti la personan rajton de tiuj, kiuj pro konsciencaj kaŭzoj rifuzas la utiligadon de armiloj, sed tiuj havas la devon servi en alia formo al la komunumo.

 

485. En kazo de milito, al kio devigas la morala leĝo? (2312-2314, 2328)

La morala leĝo ĉiam validas, ankaŭ en kazo de milito. Ĝi postulas homan trakdadon de la civila enloĝantaro, de la vunditaj soldatoj kaj de la milit-kaptitoj. Intencaj agoj kontraŭ la interpopola juro kaj ordonoj plenumi tiajn agojn estas krimoj, por kiuj blinda obeo ne estas senkulpiga kaŭzo. Detruo de amasoj kaj la neniigo de popolo aŭ de etna minoritato estas kondamnendaj kiel plej gravaj pekoj. Oni estas morale devigata kontraŭi ordonojn, kiuj postulas tiajn krimojn.

 

486. Kion oni faru por eviti la militon? (2315-2317, 2327-2330)

Pro la malbonoj kaj maljustaĵoj alportataj de ĉiu milito oni devas fari ĉion racie eblan por ĝin eviti. Precipe oni devas eviti: Amasigon kaj negocadon de armiloj ekster la leĝa regulado de legitimaj potencoj; maljustaĵojn precipe en ekonomia kaj socila rilato; etnan kaj religian diskriminacion; envion, malfidon, orgojlon kaj la venĝan spiriton. Ĉio kio estas farata por forigi tiujn kaj aliajn malbonojn, kontribuas al la konstruo de paco kaj al evito de milito.

 

 

LA SESA ORDONO:

NE ADULTU

 

487. Kiun taskon havas la homo rilate al sia seksa identeco? (2331-2336, 2392-2393)

Dio kreis la homon kiel viron kaj virinon kun la sama persona digno, kaj Li enskribis en lin la vokiĝon al amo kaj kuneco. Ĉiu homo devas akcepti sian seksan identecon kaj rekoni ties signifon por la tuta persono, por la specifa vira kaj virina aparteco kaj ties reciproka kompletigo.

 

488. Kio estas ĉasteco? (2337-2338, 2395)

Ĉasteco estas sukcesplena integriĝo de la sekseco en la persono. La sekseco fariĝas vere homa, se ĝi estas ĝuste integrita en la rilaton inter persono kaj persono. La ĉasteco estas morala virto, donaco de Dio, graco, frukto de la spirito.

 

489. Kion implicas la virto de ĉasteco? (2339-2343, 2346)

Ĝi implicas la lernadon de mem-regado kiel esprimo de homa libero orientita al la sin-dono. Al tio necesas integra kaj konstanta edukado aktualiĝanta en gradaj kresko-ŝtupoj.

 

490. Kiuj rimedoj helpas vivi ĉaste? (2340-2347)

Multaj rimedoj estas je dispono: la Dia graco, la helpo de la sakramentoj, la preĝo, la mem-ekkono, la praktiko de askezo adaptita al la respektivaj situacioj, la ekzerco de la moralaj virtoj, precipe de la virto de modero, kies celo estas, ke la pasioj estu gvidataj de la racio.

 

491. Kia-maniere ĉiuj estas vokataj vivi ĉaste? (2348-2350, 2394)

En la postsekvo de Kristo, kiu estas la modelo de la ĉasteco, ĉiuj estas vokataj vivi ĉaste laŭ sia vivo-stato: iuj en virguleco aŭ en Di-benita senedzeco, kiu estas elstara maniero pli facile sin doni al Dio kun ne-dividita koro; la aliaj geedze vivu la geedzan ĉastecon; kaj la ne-geedziĝintaj vivu sin-detene.

 

492. La precipaj pekoj kontraŭ la ĉasteco? (2351-2359, 2396)

Pekoj, kiuj grave kontraŭas la ĉastecon laŭ la respektiva naturo de sia objekto, estas: adulto, mem-masturbo, ne-leĝa geedzeco, pornografio, prostituo, seks-perforto, sam-seks-emaj agoj. Tiuj pekoj estas esprimoj de la malĉasta malvirto. Se ili estas farataj kontraŭ ne-plen-aĝuloj, ili estas des pli gravaj, ĉar ili kontraŭas la fizikan kaj moralan ne-lezitecon.

 

493. Kial la sesa ordono malpermesas ĉiujn pekojn kontraŭ la ĉasteco, kvankam ĝi nur diras: “ne adultu”(2336)

Ankaŭ se en la biblia teksto de la dekalogo estas dirite: “ne adultu” (Eli 20,14), la tradicio de la eklezio sekvas ĝenerale la moralajn ordonojn de la Malnova kaj Nova Testamentoj, kaj rilatigas la sesan ordonon al ĉiuj pekoj kontraŭ la ĉasteco.

 

494. Kiujn taskojn havas la civilaj aŭtoritatoj rilate la ĉastecon? (2354)

Ĉar la ŝtataj oficoj devas subteni la estimon de la homa digno, ili kontribuu krei favoran klimaton por la ĉasteco. Per konvenaj leĝoj ili devas malhelpi la disvastigon de kelkaj supre nomitaj gravaj deliktoj kontraŭ la ĉasteco, precipe por protekti la ne-plen-aĝulojn kaj la plej-malfortulojn.

 

495. Kiuj estas la bonoj de la geedza amo, al kiuj estas orientita la sekseco? (2360-2361, 2397-2398)

La bonoj de la geedza amo sanktigita por baptitoj per la sakramento de geedziĝo estas: unueco, fideleco, ne-solv-ebleco kaj preteco al fekundo.

 

496. Kian signifon havas de la geedza koito? (2362-2367)

La gedza koito hava duoblan signifon: La kuniĝo (la reciproka sin-dono de la geedzoj) kaj la generado (la preteco al transdono de la vivo). Neniu rajtas detrui la ne-disig-eblan kunligon, kiun Dio volis inter ambaŭ signifoj de la geedza koito, ekskludante unun aŭ la alian.

 

497. Kiam la naskiĝ-regulado estas konforma al la moralo? (2368-2369, 2399)

La naskiĝ-regulado, estante aspekto de la respondeca patreco kaj patrineco, estas konforma al la morala ordo, se ĝi estas farata de la geedzoj sen ekstera devigo kaj ne pro egoismo, sed pro seriozaj kaŭzoj kaj per metodoj, kiuj rilatas al la objektivaj kriterioj de la moralo, nome per dum-tempa sin-deteno kaj elekto de ne-fekundaj periodoj.

 

498. Kiuj metodoj en la naskiĝ-regulado estas malmoralaj? (2370-2372, 2399)

Ĉiu ago estas en si malmorala, kiu, aŭ en antaŭvido aŭ en la plenumo de la geedza koito aŭ post ĝi, dum la naturaj sekvoj intencas ne-ebligi la koncipon, ĉu kiel celo, ĉu kiel rimedo al celo. Tiaj agoj estas ekzemple la rekta sterilizo aŭ la kontraŭkoncipa ago.

 

499. Kial arte-faritaj ensemado kaj fekundigo estas malmoralaj? (2373-2377)

Ili estas malmoralaj, ĉar ili disigas la generon kaj la koiton, en kiu la geedzoj sin reciproke donas, kaj tiel ili starigas la teknikon super la originon kaj destinon de la homa persono. La teknikoj de fremd-sema arta ensemado kaj fekundigo, en kio krom la geedza paro tria persono estas involvita, lezas plie la rajton de la infano deveni de patro kaj patrino, kiujn ĝi konas, kaj kiuj estas ligitaj inter si per geedzeco kaj havas la ekskluzian rajton, ke unu per la alia fariĝu patro aŭ patrino.

 

500. Kiel konsideri la infanon? (2378, 2398)

La infano estas donaco de Dio, la plej elstara donaco de la geedzo. Ne ekzistas rajto pri infanoj (“la infano, kiun oni nepre rajtas havi”). Sed la infano havas la rajton esti frukto de geedza koito de siaj gepatroj; ĝi havas ankaŭ la rajton esti estimata kiel persono ekde la momento de sia koncipiĝo.

 

501. Kion povas fari la geedzoj kiam ili ne ricevas infanojn? (2379)

Se al geedzoj, eluzintaj ĉiujn legitimajn medicinajn rimedojn, la donaco de infano restas ne-donita, ili povas montri sian grand-animecon akceptante fleg- aŭ adopt-infanojn aŭ plenumante gravajn servojn favore al proksimuloj. En tiu maniero ili grand-mezure fariĝas fekundaj.

 

502. Kiuj pekoj ekzistas kontraŭ la digno de la geedzeco? (2380-2391, 2400)

Tiaj pekoj estas: adulto, divorĉo, poligamio, incesto, libera seks-rilato (kunvivado, konkubeco), antaŭ- kaj ekster-geedza seks-ago.

 

 

LA SEPA ORDONO:

NE ŜTELU

 

503. Pri kio temas en la sepa ordono? (2401-2402)

Temas pri la ĝenerala destino kaj distribuo de la havaĵoj, pri la privata posedaĵo kaj pri respekto al la personoj, ties havaĵoj kaj pri ne-leziteco de la kreaĵo. La eklezio vidas en ĉi tiu ordono ankaŭ la fundamenton de sia socia instruo, kiu ampleksas la ĝustan konduton en la ekonomia, sociala kaj politika vivo, la rajton kaj devon de homa laboro, la justecon kaj solidarecon inter nacioj, kaj la amon al malriĉuloj.

 

504. Sub kiu kondiĉo ekzistas la rajto al privata havaĵo? (2403, 2452)

La rajto al privata havaĵo ekzistas sub la kondiĉo, ke oni laŭjure akiris aŭ ricevis la havaĵon, kaj ke estu primara la ĝenerala destino de la havaĵoj kontentigi la fundamentajn bezonojn de ĉiuj homoj.

 

505. Kiun celon havas la privata havaĵo? (2404-2406)

La privata havaĵo havas la celon garantii liberecon kaj dignon de la unuopaj personoj. Ĝi krome helpu al ili fundamente prizorgi tiujn, por kiuj ili respondecas, kaj asisti ankaŭ aliajn, kiuj en mizero vivas.

 

506. Kion preskribas la sepa ordono? (2407-2415, 2450-2451)

La sepa ordono preskribas la respekton pri fremda havaĵo per praktikado de justeco kaj amo, de modero kaj solidaro. Tiu ordono precipe postulas plenumi donitajn promesojn kaj interkonsentitajn kontraktojn, rebonigi faritan maljustecon kaj redoni maljuste akiritan bonaĵon, respekti la ne-leziton de la kreaĵo uzante prudente kaj modere ter-trezorojn, plantojn kaj bestojn en la tuta mondo - precipe respektante la speciojn minacataj de pereo.

 

507. Kiel la homo rilatu al la bestoj? (2416-2418, 2456-2457)

Bestoj estas kreaĵoj de Dio. La homo traktu ilin bon-vole. Troa amo al bestoj same evitendas kiel ties senpripensa uzo, precipe por sciencaj eksperimentoj, kiuj transiras racian limon kaj kiuj superflue suferigas bestojn.

 

508. Kion malpermesas la sepa ordono? (2408-2414, 2453-2455)

La sepa ordono malpermeas antaŭ ĉio la ŝtelon, do la ne-rajtan uzurpon de fremda bonaĵo kontraŭ racia volo de la posedanto. Tio okazas ankaŭ en pagado de ne-justaj salajroj, en spekulado kun la valoro de bonaĵoj tirante el ili profiton malfavoran por aliaj, kaj en falsado de ĉekoj kaj fakturoj. La sepa ordono krome malpermesas impostan frandon, komercan trompon kaj intencan lezon de privata kaj publika havaĵoj. Ĝi malpermesas ankaŭ uzuron, subaĉeton, privatan misuzon de societa havaĵo, kulpe ne-bonan faradon de laboroj, kaj malŝparon.

 

509. Kion enhavas la socia instruo de la eklezio? (2419-2423)

La socia instruo de la eklezio estas organa evoluo de la evangelio pri la digno de la homa persono kaj ĝia socia dimensio. Ĝi enhavas principojn por reflektado, formulas mezurojn por kriterioj, kaj donas normojn kaj orientadon por agado.

 

510. Kiam la eklezio intervenas en socialaj objektoj? (2420, 2458)

La eklezio intervenas kaj donas moralan juĝon sur ekonomia kaj sociala kampoj, se postulas tion la fundamentaj rajtoj de la persono, la komuna bono aŭ la savo de la animoj.

 

511. Kiel oni devas formi la socian kaj ekonomian vivon? (2426, 2459)

Laŭ ĝiaj propraj metodoj, kadre de la morala ordo kaj de la sociala justeco, ĝi estas formenda tiel, ke ĝi staras en la servo de la tuta homo kaj de la tuta homa socio. La homo devas esti aŭtoro, rimedo kaj celo de la ekonomia kaj sociala vivo.

 

512. Kio kontraŭas la socian instruon de la eklezio? (2424-2425)

En kontraŭo al la socia instruo de la eklezio staras ekonomiaj kaj sociaj sistemoj, kiuj metas malantaŭen la fundamentajn rajtojn de la persono, aŭ kiuj levas la profiton al sia ekskluziva mezuro aŭ al sia lasta celo. Pro tio la eklezio rifuzas la ideologiojn, kiuj en plej nova tempo asociiĝis al la “komunismo” aŭ al ateismaj kaj totalismaj formoj de la “socialismo”. Krome ĝi rifuzas la individualismon kaj la absolutan prioritaton de merkato-leĝoj en la praktiko de la “kapitalismo”.

 

513. Kian signifon havas la laboro por la homo? (2427-2428, 2460-2461)

Laboro por la homo estas devo kaj rajto. Per laboro li agas kun sia Dio-Kreinto. Se la homo laboras kun investo kaj kompetenteco, li evoluigas sian naturajn kapablojn, honoras la donacojn de la Kreinto kaj la ricevitajn talentojn, zorgas por si kaj por la siaj, kaj servas la homan socion. Krom tio la laboro kun la graco de Dio povas esti rimedo de sanktigo kaj de kunlaboro kun Kristo por la savo de aliaj.

 

514. Pri kia laboro ĉiu persono havas rajton? (2429-2430, 2433-2434)

Aliro al sekura, honora laboro estu malferma al ĉiu homo sen maljusta diskriminacio. Sam-tempe estas respektendaj la entreprena libero kaj la justa salajroj.

 

515. Kiun respondecon havas de la ŝtato rilate al laboro? (2431, 2433)

Al la ŝtato apartenas zorgi por la sekureco de la individua libereco kaj de la posedaĵo, same por stabila mon-sistemo kaj por efikaj publikaj servoj. La ŝtato devas gardi kaj gvidi la praktikadon de la homaj rajtoj en la ekonomia sektoro. Laŭ cirkonstancoj la socio helpu al civitanoj trovi laboron.

 

516. Kiujn taskojn havas la manaĝeroj? (2432)

La manaĝeroj estas respondecaj por la ekonomiaj kaj ekologiaj sekvoj de siaj laboroj. Ili atentu la bonon de la homoj kaj ne nur la pliigon de la gajnoj. Sed gajnoj estas necesaj por sekurigi investojn, la futuron de la entrepreno, la labor-lokojn kaj la positivan evoluon de la ekonomia vivo.

 

517. Kiujn devojn havas la laboristoj? (2435-2436)

Ili devas plenumi sian laboron konscience, kun kompetenteco kaj sin-dono, kaj ili klopodu solvi eventualajn disputajn demandojn per dialogo. Senperforta striko morale licas, se ĝi estas necesa rimedo al adekvata utilo, kaj konsideras al la komuna bono.

 

518. Kiel oni realigas justecon kaj solidarecon inter la nacioj? (2437-2441)

Internacie ĉiuj nacioj kaj institucioj devas agi en solidareco kaj subsidiareco, ke estu forigataj aŭ almenaŭ malpliigataj: mizero, ne-egaleco de la resursoj kaj de la ekonomiaj rimedoj, ekonomiaj kaj socialaj maljustecoj, ekspluato de homoj, amasigo de ŝuldoj en malriĉaj landoj, kaj ne-moralaj mekanismoj malhelpantaj la evoluon de ekonomie malfortaj landoj.

 

519. Kiel kristanoj partoprenas en la politika kaj socia vivo? (2442)

La kredantaj laikoj rekte intervenas en la politikan kaj socian vivon traigantaj la terajn sferojn kun kristana vivo kaj kunlaborantaj kun ĉiuj kiel veraj atestantoj de la evangelio kaj kiel servantoj de paco kaj justeco.

 

520. Pri kio orientiĝas la amo al malriĉuloj? (2443-2449, 2462-2463)

La amo al malriĉuloj orientiĝas en la evangelio de la beatigoj kaj ĉe la ekzemplo de Jesuo, kiu sin ĉiam turnis al malriĉuloj. Jesuo diris: “Kiom vi faris al unu el ĉi tiuj miaj fratoj la plej malgrandaj, tiom vi faris al mi. (Mat 25,40). La amo rilate al la malriĉuloj montriĝas en la engaĝiĝo kontraŭ la materia malriĉeco, sed ankaŭ kontraŭ la multaj formoj de kultura, morala kaj religia povreco. La spiritaj kaj materiaj verkoj de la mizerikordo, kaj la multaj bon-faraj institucioj, kiuj estiĝis en la paso de la jar-centoj, donas konkretan ateston pri la prioritata amo al malriĉuloj, kiu karakterizas la diĉiplojn de Jesuo.

 

 

LA OKA ORDONO:NE DIRU MENSOGAN ATESTON KONTRAŬ VIA PROKSIUMULO

 

521. Kiajn devojn havas la homo rilate la veron? (2464-2470, 2505)

Ĉiu homo estas vokita al sincereco kaj vereco en siaj agoj kaj vortoj. Ĉiu havas la devon serĉi la veron, uzi la veron kaj orienti sian tutan vivon laŭ postuloj de la vero. En Jesuo Kristo montris sin tute kaj plene la vereco de Dio: Li estas la vero. Kiu sekvas lin, tiu vivas en la spirito de la vero kaj gardas sin kontraŭ fals-langeco, malvero kaj hipokrito.

 

522. Kiel oni atestas por la vero? (2471-2474, 2505-2506)

La kristano devas atesti la veron de la evangelio en ĉiuj kampoj de la publika kaj privata vivo, se necese eĉ per la ofero de sia propra vivo. Martiriĝo estas la plej elstara atesto, kion oni povas doni por la vero de la kredo.

 

523. Kion malpermesas la oka ordono? (2475-2487, 2507-2509)

La oka ordono malpermesas:

   la falsan ateston, falsan ĵuron kaj mensogon, kies graveco estas mezurata per la la naturo de la vero, kiun ĝi misprezentas, per la intenco de la mensoganto kaj per la malavantaĝoj, kiuj el ĝi kreskas al la mensogito;

   la arogantan juĝon, malbonan klaĉon, misfamigon, kaj kalumnion, kiuj detruas aŭ malpliigas la bonan famon kaj la honoron, al kiuj ĉiu homa havas rajton;

   la malsinceran flatadon, servilan fladaĉonmalsinceran komplezon, precipe se ili celas al grava peko aŭ al ricevo de ne-justaj avantaĝoj.

Delikto kontraŭ la vero postulas rebonigon, se ĝi faris malbonon al aliaj.

 

524. Kion postulas la oka ordono? (2488-2492, 2510-2511)

La oka ordono postulas respekton pri la vero ligita kun ama takto:

       ĉe komunikado kaj informado, kiuj ĉiam devas respekti personan kaj komunan bonon, protekton de privata vivo kaj danĝeron de skandalo;

       ĉe gardado de profesiaj sekretoj, kiuj estas observendaj ĉiam krom en specialaj kazoj pro sufiĉe gravaj motivoj;

       kaj ĉe konfidencaj informoj faritaj sub sigelo de diskreteco.

 

525. Kiel la sociaj amaskomunikiloj estas uzendaj? (2493-2499, 2512)

La informado per amas-komunikiloj devas okazi en servo de la komuna bono, konformi enhave ĉiam al la vero, kaj esti kompleta respektante la limojn de la leĝo kaj de homa konsidero. Krome ĝi devas esti sincera kaj adekvata kaj respektanta la moralajn principojn, la legitimajn rajtojn kaj la dignon de la persono.

 

526. Kia rilato estas inter vero, belo kaj sakrala arto? (2500-2503, 2513)

La vero belas el si mem. Ĝi kunportas la brilon de spirita belo. Krom la parolo ekzistas multaj esprimoj de la vero, precipe la artaĵoj. Ili estas la frukto de Di-donita talento kaj de homa man-laboro. Por esti vera kaj bela, la sakrala arto devas divenigi kaj honori la misteron aperintan en Kristo, kaj ĝi devas elvoki kulton kaj amon al Dio la Kreinto kaj Savanto, kiu estas la elstara belo kaj vero.

 

 

LA NAŬA ORDONO:

NE DEZIRU ALIES VIRINON

 

527. Kion postulas la naŭa ordono? (2514-2517, 2528-2530)

La naŭa ordono postulas venki en pensoj kaj deziroj la karnajn avidojn. En batalo kontraŭ tiu avido necesas purigo de la animo, kaj la virto de modero.

 

528. Kion malpermesas la naŭa ordono? (2518-2519, 2531)

Ĝi malpermesas bon-teni pensojn kaj dezirojn rilate al agoj, kiuj estas malpermesataj de la sesa ordono.

 

529. Kiel atingi pureco de la koro? (2520, 2532)

La baptitoj atingas, kun la Dia graco kaj en la lukto kontaŭ la ne-ordigitaj avidoj, purecon de la koro per la virto kaj donaco de ĉasteco, per sincera intenco, regado super sentoj kaj fantazio, kaj per preĝo.

 

530. Kio necesas aldone por konservi la purecon? (2521-2527, 2533)

Pureco bezonas pudoron. Tiu gardas la intiman parton de la homo, esprimas takton de la ĉasteco kaj direktas rigardojn kaj gestojn laŭ la digno de la persono kaj ties komunumo. La pudoro liberigas de difuza erotiko kaj detenas de ĉio, kio stimulas malsanan sci-volon. Ĝi postulas ankaŭ purigadon de la socia ĉirkaŭaĵo per daŭra lukto kontraŭ degeneriteco de la moroj, kiuj baziĝas sur erara kompreno de la homa libereco.

 

 

LA DEKA ORDONO:

NE DEZIRU ALIES HAVAĴON

 

531. Kion postulas kaj kion malpermesas la deka ordono? (2534-2543, 2551-2554)

Ĉi tiu ordono kompletigas la antaŭan ordonon kaj postulas internan sin-tenon de respekto rilate al alies havaĵo. Ĝi malpermesas avidon, senbridan posedemon pri alies havaĵoj, kaj envion, kiu konsistas en malĝojo pri la bon-farto de aliulo, kaj kiu malmodere deziras proprietigi al si ties havaĵo.

 

532. Kion postulas Jesuo kun la povreco de la koro? (2544-2547, 2555-2556)

Jesuo devigas siajn disĉiplojn Lin preferi inter ĉiuj kaj en ĉio. La liberiĝo el riĉo en la spirito de la evangelia malriĉo, kaj la fido al la providenco de Dio, kiu liberigas nin de timema zorgo pri la futuro, estas preparoj al la beateco de la malriĉuloj en la spirito, “ĉar ilia estas la regno de la ĉielo(Mat 5,3).

 

533. Kio estas la plej granda sopiro de la homo? (2548-2550, 2557)

La plej granda sopiro de la homo estas vidi Dion. Tio estas la krio de lia tuta esto: “Mi volas vidi Dion!” La homo atingas sian veran kaj plenan feliĉon en la vidado kaj en la beato de tiu, kiu lin kreis pro amo, kaj kiu lin tiras al Si en Sia senlima amo.

 

“Kiu vidas Dion, atingis ĉiujn bonojn,

kiujn ajn oni povas pensi” (s-ta Gregoro el Nyssa)

 

 

 

PARTO KVARA

 

LA KRISTANA PREĜO

 

 

SEKCIO UNUA

 

LA PREĜO EN LA KRISTANA VIVO

 

 

534. Kio estas la preĝo? (2558-2565, 2590)

La preĝo estas leviĝo de la animo al Dio, aŭ peto al Dio pro bonoj rilatantaj al Lia volo. Ĝi estas ĉiam donaco de Dio kiu venas por renkonti la homon. La kristana preĝo estas la viva persona rilato de la Diaj infanoj al sia senfine bona Patro, al Lia Filo Jesuo Kristo, kaj al la Sankta Spirito loĝanta en iliaj koroj.

 

 

ĈAPITRO UNUA

La revelacio pri la preĝo

 

535. Kial ekzistas ĝenerala vokiĝo al preĝado? (2566-2567, 2591)

Ĉar Dio per la kreo vokas ĉiun estaĵon el nenio en eston, kaj ĉar la homo ankaŭ post la peko-falo restas kapabla ekkoni sian Kreinton, kaj konservas la emon al tiu, kiu lin vokis en la eston. Ĉiuj religioj - precipe ankaŭ la tuta sav-historio - atestas de tiu emo de la homo al Dio. Sed unue estas Dio, kiu senlace tiras ĉiun homon al mistera renkontiĝo kun Si en la preĝo.

 

 

 

LA REVELACIO PRI LA PREĜO

EN LA MALNOVA TESTAMENTO

 

536. En kio Abrahamo estas modelo de la preĝo? (2568-2573, 2592)

Abrahamo estas modelo de la preĝo, ĉar li iras sian vojon en la ĉeesto de Dio, li aŭdas Lin kaj obeas Lin. Lia preĝo estas lukto de la kredo, ĉar ankaŭ en momentoj de provo li konservas la kredon al la fido de Dio. Post kiam Abrahamo akceptis la Sinjoron en sia tendo, kaj post kiam tiu al li konfidis Sian planon, li aŭdacis en kuraĝa konfido pledi por la pekuloj.

 

537. Kiel Moseo preĝis? (2574-2577, 2593)

La preĝo de Moseo estas la modelo de kontempla preĝo: Dio vokas Moseon el la brula arbetaĵo kaj parolas kun li ofte kaj longe “vizaĝon kontraŭ vizaĝo, kiel parolas homo kun sia amiko(Eli 33,11). El tiu konfida interrilato kun Dio, Moseo ĉerpis la forton obstine pledi por la popolo: Tiel lia preĝo estas modelo por la propeto de la unika peranto Jesuo Kristo.

 

538. Kiujn rilatojn havas la templo kaj la reĝo kun la preĝo en la Malnova Testamento? (2578-2580, 2594)

Sub la ombro de la Dia loĝ-loko, la Kesto de Inter-ligo kaj poste la templo, disvolviĝis la preĝo de la Dia popolo sub la gvidado de siaj paŝtistoj. Inter ili Davido estas la reĝo “laŭ la koro de Dio”, la paŝtisto kiu preĝas por sia popolo. Lia preĝo estas modelo por la preĝado de la popolo, ĉar ĝi estas firma persistado en la Diaj promesoj, kaj ama konfidado al Tiu, kiu estas la sola Reĝo kaj Sinjoro.

 

539. Kiel rolas la preĝo en la misio de la profetoj? (2581-2584, 2595)

La profetoj ĉerpas lumon kaj forton el la preĝo, por alvoki la popolon al kredo kaj konvertiĝo de la koroj. Ili vivas en granda intimo kun Dio kaj propetas por la gefratoj, al kiuj ili proklamas, kion ili vidis kaj aŭdis ĉe la Sinjoro. Elija estas la patro de la profetoj, do de la homoj serĉantaj la vizaĝon de Dio. Sur la monto Karmel li akirigas konvertiĝon de la popolo al la kredo, ĉar Dio intervenas, kiun li petis per la vortoj: “Aŭskultu min, Sinjoro, aŭskultu min!(1 Reĝ 18,37).

 

540. Kiun signifon havas la psalmoj en la preĝo? (2585-2589, 2596-2597)

La psalmoj estas la pinto de la preĝo en la Malnova Testamento. En la psalmoj la Dia Vorto fariĝas homa preĝo. Tiu preĝo havas personan kaj komunan dimensiojn, kiuj ne povas esti disigitaj. Ĝi estas inspirita de la Sankta Spirito kaj kantas pri la grandaj faroj de Dio en la kreo kaj en la savo-historio. Kristo preĝis la psalmojn kaj kompletigis ilin. Pro tio ili apartenas esence kaj daŭre al la preĝo de la eklezio. Ili konvenas al homoj de ĉiuj niveloj kaj tempoj.

 

 

EN JESUO

LA PREĜO ESTAS PERFEKTE REVELACIITA KAJ REALIGITA

 

541. De kiu Jesuo lernis preĝi? (2598-2599)

En Sia homa koro Jesuo lernis preĝi de Sia patrino kaj de la juda tradicio. Sed Lia preĝo originas ankaŭ el alia kaŝa fonto: Li estas la eterna Filo de Dio, kiu en Sia sankta homeco direktas al la Patro perfektan Filan preĝon.

 

542. Kiam Jesuo preĝis? (2600-2604, 2620)

La evangelio montras Jesuon ofte preĝanta. Ni vidas Lin kiel Li retiriĝas en la solecon, ankaŭ nokte. Li preĝas antaŭ la decidaj paŝoj de Sia sendo kaj antaŭ la sendo de la apostoloj. Lia tuta vivo estas preĝo, ĉar Li estas en daŭra am-rilato kun la Patro.

 

543. Kiel Jesuo preĝis en Sia pasio? (2605-2606, 2620)

La preĝo de Jesuo okaze de Lia morto-angoro en la ĝardeno de Getsemane kaj Liaj lastaj vortoj sur la kruco malkaŝas la profundon de Lia Fila preĝado: Jesuo plenumas la decidon de la Patra amo kaj prenas sur Sin ĉiujn angorojn de la homoj, ĉiujn propetojn kaj petegojn de la savo-historio. Li portas ilin al la Patro, kiu ilin akceptas kaj elaŭdas super ĉiuj homaj esperoj vekanta Lin el la mortintoj.

 

544. Kiel Jesuo nin instruas preĝi? (2607-2614, 2621)

Jesuo nin instruas preĝi ne nur per la preĝo Patronia, sed ankaŭ per Sia propra preĝado. Tia-maniere Li montras al ni krom la enhavo ankaŭ la sin-tenon, kiu estas necesa por la vera preĝo: pura koro serĉanta la Dian regnon kaj pardonanta al la malamiko; aŭdaca infana konfido transiranta niajn senton kaj komprenon; la atentemo gardanta la disĉiplon kontraŭ la tento.

 

545. Kial nia preĝo estas efika? (2615-2616, 2621)

Nia preĝo estas efika, ĉar en la kredo ĝi unuiĝas kun la preĝo de Jesuo. En Li la kristana preĝo fariĝas komuneco de la amo kun la Patro. Tiel ni povas porti niajn petojn al Dio kaj ni estas elaŭdataj: “Petu, kaj vi ricevos, por ke via ĝojo estu plena(Joh 16,24)

 

546. Kiel preĝis la Virgulino Maria? (2617-2618, 2622, 2674)

La preĝo de Maria karakteriziĝas per ŝia kredo kaj per la grand-anima sin-dono de sia tuta esto al Dio. La patrino de Jesuo estas ankaŭ la nova Eva, la “patrino de la vivantoj”: ŝi petas Jesuon, sian Filon, por la bezonoj de la homoj.

 

547. Ĉu en la Evangelio troviĝas preĝo de Maria? (2619, 2622)

Krom la porpeto de Maria en Kana en Galileo, la evangelio tradicias al ni la Magnificat (Luk 1,46-55), la laŭdo-kanton de la Dipatrino kaj de la eklezio. La Magnifika estas ĝoja danko venanta el la koro de povruloj, ĉar ilia espero realiĝas kaj la Diaj promesoj plenumiĝas.

 

 

 

LA PREĜO EN LA EPOKO DE LA EKLEZIO

 

548. Kiel preĝis la unua kristana komunumo de Jerusalemo? (2623-2624)

Komence de la Agoj estas skribite pri la kredantoj de la unua Jerusalema komunumo edukita de la Sankta Spirito al vivo en preĝo: ili “persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la kunuleco, en la dispecigo de pano kaj en la preĝoj(Agoj 2,42)

 

549. Kiel intervenas la Sankta Spirito en la preĝon de la eklezio? (2623, 2625)

La Sankta Spirito, la interna Majstro de la kristana preĝo, edukas la eklezion al vivo de preĝo kaj ĝin igas enpenetri ĉiam pli profunden en kontempladon kaj kunulecon de la senfunda mistero de Kristo. La preĝ-formoj, kiuj esprimiĝas en la apostolaj kanonaj skriboj, restas normoj por la kristana preĝado.

 

550. Kiaj esencaj kristanaj preĝ-formoj troviĝas? (2644)

La esencaj preĝ-formoj estas gloro kaj adoro, peto kaj propeto, danko kaj laŭdo. La eŭkaristio enhavas kaj esprimas ĉiujn tiujn formojn de preĝado.

 

551. Kio estas la glor-preĝo? (2626-2627, 2645)

La glor-preĝo estas la respondo de la homo al la donoj de Dio: ni gloras la Ĉio-povan, kiu nin antaŭe benas kaj plenigas per Siaj donoj.

 

552. Kiel oni povas priskribi la adoradon? (2628)

En adorado la homo kliniĝas antaŭ sia tri-foje sankta Kreinto, antaŭ kiu li ekkonas sin kiel kreito.

 

553. Kiaj diversaj formoj de pet-preĝo troviĝas? (2629-2633, 2646)

Troviĝas peto pri pardono, kaj ankaŭ humila fido-plena peto pri ĉiuj niaj spiritaj kaj materiaj bezonoj. Sed nia unua deziro estu, ke venu la Dia regno.

 

554. El kio konsistas la propeto? (2634-2636, 2647)

La propeto konsistas el petado por aliaj. Ĝi asimiligas nin al la preĝo de Jesuo kaj kunigas nin kun Li, kiu ĉe la Patro propetas por ĉiuj homoj, precipe por la pekuloj. Ni preĝu ankaŭ por la malamikoj.

 

555. Kiam oni dankante stariĝas antaŭ Dio? (2637-2638, 2648)

La eklezio dankas al Dio senĉese precipe en la celebro de la eŭkaristio, en kiu Kristo ĝin partoprenigas en Sia dankado antaŭ la Patro. Por kristano ĉiu okazaĵo fariĝas kaŭzo de danko.

 

556. Kio estas la laŭdo-preĝo? (2639-2643, 2649)

La laŭdo estas la preĝ-formo, kiu Dion agnoskas plej rekte kiel Dio. Ĝi estas tute malegoista: ĝi himnas Dion pro Li mem kaj honoras Lin, ĉar Li estas.

 

 

 

ĈAPITRO DUA

La tradicio de la preĝo

 

 

557. Kian signifon havas la tradicio rilate al la preĝo? (2650-2651, 2661)

En la eklezio la Sankta Spirito instruas la infanojn de Dio preĝi per vivanta tradicio. La preĝo ja ne nur limiĝas al spontana eksplodo de interna impulso. Ĝi ampleksas ankaŭ la meditadon, la studadon kaj la komprenon de spiritaj faktoj, kiujn oni spertas.

 

 

ĈE LA FONTOJ DE LA PREĜO

 

558. Kiuj estas la fontoj de kristana preĝo? (2652-2660, 2662)

Fontoj de kristana preĝo estas : La Dia Vorto, kiu donacas al ni “la supercon de la scio de Kristo Jesuo (Flp 3,8); la liturgio de la eklezio, kiu la sav-misteron proklamas, aktualigas kaj peras; la teologiaj virtoj; la ĉiu-tagaj situacioj, ĉar en ili ni povas renkonti Dion.

 

“Mi amas Vin, Sinjoro,

kaj la unu-sola graco, pri kio mi petas Vin, estas tiu, povi ami Vin poreterne.

Mia Dio, kiam mia lango ne povas diri al Vi en ĉiu momento, ke mi amas Vin,

tiam mi volas, ke mia koro tion ripetu al Vi tiom, kiom mi spiras”

(s-ta Johano Maria Vianney).

 

 

LA VOJO DE LA PREĜO

559. Ĉu en la eklezio ekzistas diversaj vojoj de la preĝo? (2663)

En la eklezio ekzistas diversaj vojoj de la preĝo, kiuj estas ligitaj kun diversaj historiaj, sociaj kaj kulturaj fonoj. La instru-ofico juĝu pri la fidela konformeco de tiuj vojoj kun la tradiciita apostola kredo, kaj la anim-zorgantoj kaj kateĥistoj klarigu ties sencon, kiu ĉiam rilatas al Jesuo Kristo.

 

560. Kiu estas la vojo de nia preĝo? (2664-2669, 2680-2681)

La vojo de nia preĝo estas Kristo. Nia preĝo direktiĝas al Dio, nia Patro. Sed al Li ni havas aliron nur, se ni - almenaŭ implicite - preĝas en la nomo de Jesuo. Lia homeco estas la unika vojo, sur kiu la Sankta Spirito instruas nin preĝi al nia Patro. Pro tio finiĝas la liturgiaj preĝoj per la formulo: “Per Jesuo Kristo, nia Sinjoro.”

 

561. Kian rolon havas la Sankta Spirito en la preĝo? (2670-2672, 2680-2681)

Ĉar la Sankta Spirito estas la interna Majstro de la kristana preĝo, kaj “ni ne scias, kiel preĝi dece(Rom 8,26), la eklezio nin kuraĝigas Lin alvoki kaj petegi: “Venu, Sankta Spirito!”

 

562. En kio la kristana preĝo estas laŭ Maria? (2673-2679, 2682)

La eklezio, pro sia unika kunlaboro en la agado de la Sankta Spirito, volonte preĝas al Maria kaj kun Maria, la perfekta preĝantino, por glori kaj alvoki la Sinjoron. Maria montras al ni la vojon: Lian Filon, la unika Peranto.

 

563. Kiel la eklezio preĝas al Maria? (2676-2678, 2682)

Precipe per la preĝo ‘Saluton, Maria’, en kiu la eklezio petas pri la propeto de la virgulino. Aliaj preĝoj pri Maria estas la rozario, la himno Akáthistos kaj la preĝo Paráklisis, Fußnote kaj la himnoj kaj kantoj de diversaj kristanaj tradicioj.

 

 

GVIDOJ AL LA PREĜO

 

564. Kiel la sanktuloj estas gvidantoj al la preĝo? (2683-2684, 2692-2693)

La sanktuloj estas por ni ekzemploj pri la preĝo. Ni petas ilin preĝi ĉe la Plej-sankta Tri-unuo por ni kaj por la tuta mondo. Ilia pro-peto estas ilia plej alta servo en la Dia plano. En la komuno de la sanktuloj evoluis dum la eklezia historio diversaj formoj de spiriteco, kiuj instruas, kiel praktiki la preĝon kaj kiel vivi el la preĝo.

 

565. Kiu povas eduki al la preĝo? (2685-2690, 2694-2695)

La kristana familio estas la plej sekura loko de la edukado al preĝo. Precipe estas rekomendata la ĉiu-taga familia preĝo, ĉar ĝi estas la unua atesto de la eklezia preĝo-vivo. La kateĥizadzo, la preĝo-grupoj kaj la “sprita gvidado” ofertas lernejon kaj helpon por la preĝo.

 

566. Kiuj lokoj estas favoraj por la preĝo? (2691, 2696)

Oni povas ĉie preĝi, sed la elekto de konvena loko ne estas malgrava. La preĝejo estas la natura loko por liturgia preĝo kaj eŭkaristia kultado. Ankaŭ aliaj lokoj estas helpo por la preĝo, ekzemple “preĝa angulo” en la domo, aŭ klostro, aŭ pilgrimejo.

 

 

 

ĈAPITRO TRIA

La preĝo-vivo

 

567. Kiuj tempoj estas plej konvenaj por la preĝo? (2697-2698, 2720)

Ĉiu-tempe ni povas preĝi. Sed la eklezio rekomendas al kredantoj regulan preĝo-ritmon por tiel subteni daŭran preĝadon: maten- kaj vesper-preĝo; preĝo antaŭ kaj post la manĝoj; la hora liturgio; la dimanĉa eŭkaristia solenaĵo; la rozario; la festoj de la liturgia jaro.

 

“Pri Dio oni rememoru pli ofte ol oni spiras” (s-ta Gregor el Nazianz)

 

568. Kiuj esprimoj de preĝ-vivo ekzistas? (2699, 2721)

La kristana tradicio konas tri formojn, por esprimi kaj vivi la preĝon: la buŝa preĝo, la medito kaj la kontempla preĝo. Ilia komuna trajto estas la enpensiĝo de la koro.

 

 

FORMOJ DE LA PREĜO

 

569. Kio karakterizas la voĉan preĝon? (2700-2704, 2722)

En la voĉa preĝo unuiĝas la korpo kun interna preĝo de la koro. Ankaŭ la interna preĝo ne kontentiĝas sen la voĉa preĝo. Ĝi devas ĉiam kaj nepre veni el persona kredo. Per la Patronia Jesuo instruis al ni perfektan formulon de voĉa preĝo.

 

570. Kio estas la medito? (2705-2708, 2723)

La medito estas preĝanta pripensado eliranta precipe el biblia Dia vorto. Ĝi utiligas intelekton, imagon, emocion kaj deziron, kaj ĝi volas profundigi nian kredon, konverti nian koron kaj fortigi nian volon sekvi Kriston. Tio estas antaŭŝtupo al ama unuiĝo kun la Sinjoro.

 

571. Kio estas la pririgarda (kontempla) Fußnote preĝo? (2709-2719, 2724)

La pririgarda preĝo estas simpla rigardo al Dio en silento kaj amo. Ĝi estas donaco de Dio, tempo de pura kredo, en kiu la preĝanto serĉas Kriston, intimiĝas al la ama volo de la Patro, kaj kolektiĝas sub stimulo de la Spirito. La sankta Terezia de Avila priskribas la kontemplan preĝon kiel amika interrilato, “en kiu ofte ni tute solaj parolas kun Tiu, de kiu ni scias, ke Li amas nin.”

 

 

LUKTO DE PREĜADO

 

572. Kial la preĝado estas lukto? (2725, 2752)

La preĝo estas donaco de la graco, sed ĉiam premisas decidan respondon de nia flanko. Ĉar kiu preĝas tiu luktas kontraŭ sin mem, kontraŭ la ĉirkaŭaĵo kaj precipe kontraŭ la tentanto, kiu entrepenas ĉion deteni lin de la preĝo. La lukto de la preĝado ne povas esti disigata de progreso en la spirita vivo. Ni preĝas, kiel ni vivas, ĉar ni vivas, kiel ni preĝas.

 

573. Ĉu ekzistas obĵetoj kontraŭ la preĝo? (2726-2728, 2753)

Ekzistas malĝustaj konceptoj pri la preĝo. Krome multaj opinias ke mankas al ili tempo por preĝi aŭ ke preĝado estas senutila. Tiuj, kiuj preĝas, povas esti senkuraĝigataj konsidere al malfacilaĵoj aŭ al ŝajna malsukceso. Por superi tiajn obstaklojn necesas humilo, fido kaj persisto.

 

574. Kiaj malfacilaĵoj ekzistas en la preĝado? (2729-2733, 2754-2755)

Ofte nia preĝo estas malfaciligata per distro. Ĝi deturnas la atenton for de Dio kaj povas evidentigi tion, al kio ni ligiĝas. Tiam nia koro devas humile reveni al la Sinjoro. Ofte la preĝado estas minacata de sekeco. Venkanto de la sekeco povas sekvi la Sinjoron en la kredo ankaŭ sen rimark-ebla konsolo. Tedo estas formo de spirita pigro, estiĝanta per malpliiĝo de vigleco kaj per mankanta zorgemo de la koro.

 

575. Kiel ni povas fortigi nian infanan konfidon? (2734-2741, 2756)

Nia infana konfido estas provata, kiam ni pensas, ke ni eble ne estas elaŭditaj. Tiam ni devas demandi nin, ĉu Dio estas por ni Patro, kies volon ni klopodas plenumi, aŭ ĉu Li estas nur rimedo por atingi, kion ni mem volas. Se nia preĝo estas unuigita kun la preĝo de Jesuo, ni scias, ke Li donacas al ni multe pli ol iun donacon: ni ricevas la Sanktan Spiriton, kiu transformas nian koron.

 

576. Ĉu eblas preĝi en ĉiu momento? (2742-2745, 2757)

Preĝi eblas ĉiam. La tempo de la kristano estas la tempo de la resurektinta Kristo, kiu restas ĉe ni “ĉiujn tagojn(Mat 28,20). Tial preĝo kaj kristana vivo ne povas esti disigataj.

 

“Eĉ sur la foira placo aŭ en soleca promeno eblas preĝi ofte kaj fervore.

Ankaŭ kiam vi sidas en via butiko aŭ ĵus aĉetas aŭ vendas,

ja eĉ kiam vi kuiras” (s-ta Johano Chrysostomos)

 

577. Kio estas la preĝo de la horo de Jesuo? (2604, 2746-2751, 2758)

Tiel nomiĝas la ĉef-pastra preĝo de Jesuo okaze de la lasta vesper-manĝo. Jesuo la Ĉef-pastro de la Nova Testamento direktis tiun preĝon al la Patro, kiam venis la horo de Lia transiro, la horo de Lia ofero.

 

Xxx

SEKCIO DUA

 

LA PREĜO DE LA SINJORO

PATRONIA

 

 

Patro nia, kiu estas en la ĉielo,

sanktigata estu via nomo.

Venu via regno.

Fariĝu Via volo,

   kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero.

Nian panon ĉiutagan

   donu al ni hodiaŭ.

Kaj pardonu al ni niajn ŝuldojn,

   kiel ankaŭ ni pardonas

   al niaj ŝuldantoj.

Kaj ne konduku nin en tenton,

sed liberigu nin de la malbono.

Pater noster qui est in cœlis:

sanctificetur nomem tuum;

Adveniat Regnum tuum;

Fiat voluntas tua,

   sicut in cœlo, et in terra.

Panem nostrum quotidianum

   da nobis hodie;

Et dimitte nobis debita nostra,

   sicut el nos dimittimus

   debitoribus nostris;

Et ne nos inducas in tentationem,

sed libera nos a malo.

 

 

 

578. Kio estas la origino de la preĝo Patro nia? (2759-2760, 2773)

Jesuo instris nin tiun neanstataŭigeblan kristanan preĝon, la Patro nia, kiam unu el la disĉiploj iam vidis lin preĝi kaj diris al Li: “Instruu nin preĝi!” (Luk 11,1). En la liturgia tradicio de la eklezio oni ĉiam uzis la versio de Mateo (Mat 6,9-13).

 

 

“LA RESUMO DE LA TUTA EVANGELIO”

 

579. Kian rangon havas la Patro Nia en la Skribo? (2761-2764, 2774)

La Patro nia estas “la resumo de la tuta evangelio” (Tertulliano), “la plej perfekta preĝo” (s-ta Tomaso la Akvinano). Ĝi staras meze en la Surmonto Prediko (Mat 5-7) kaj surprenas en preĝa formo la esencan enhavon de la evangelio.

 

580. Kial ĝi estas nomata “Preĝo de la Sinjoro”? (2765-2766, 2775)

La Patro nia estas nomata “Sinjor-Preĝo” aŭ “Preĝo de la Sinjoro” ĉar ĝi estas instruita de la Sinjoro Jesuo mem.

 

581. Kian rangon havas la Patro Nia en la preĝado de la Eklezio? (2767-2772, 2776)

La Patro nia estas la baza preĝo de la eklezio. Ĝi estas “transdonata” en la bapto al la infanoj de Dio por evidentigi ties renaskon por la Dia vivo. La eŭkaristio rivelas ĝian plenan sencon: la patroniaj petoj sin apogantaj sur la jam realigita mistero de la savo estos plene elaŭditaj je la veno de la Sinjoro. La Patro nia estas esenca parto de la Liturgio de la Horoj.

 

 

“PATRO NIA, KIU ESTAS EN LA ĈIELO”

 

582. Kial ni povas aŭdaci, plenkonfide alproksimiĝi al la Patro? (2777-2778, 2797)

Ĉar Jesuo, nia Savanto, kondukas nin al la vizaĝo de la Patro, kaj ĉar Lia Spirito faras, ke ni estiĝas Diaj infanoj. Tiel ni povas preĝi la Patro nia-n kun simpla infana fido, ĝoja espero, humila aŭdaco kaj kun la certeco esti amataj kaj elaŭdataj.

 

583. Kiel eblas preĝi al Dio kredante Lin “Patro”? (2779-2785, 2789: 2798-2800)

Ni povas voki al la “Patro”, ĉar la homiĝinta Dia Filo Lin revelaciis, kaj ĉar Lia Spirito Lin konigas al ni. Tiu voko ebligas al ni enpenetri kun ĉiam nova miro en la misteron de la Patro, kaj vekas en ni la deziron vivi kiel Liaj infanoj. Per la Preĝo de la Sinjoro ni konsciiĝas ke ni en la Filo estas infanoj de la Patro.

 

584. Kial ni diras Patro “nia”? (2786-2790, 2801)

La vorto “nia” esprimas tute novan rilaton al Dio. Kiam ni preĝas al la Patro, ni adoras Lin kaj gloras Lin kune kun la Filo kaj la Sankta Spirito. En Kristo ni estas “Lia” popolo, kaj Li estas “nia” Patro de nun ĝis eterne. Ni diras Patro “nia”, ĉar le eklezio de Kristo estas la komuneco de multaj gefratoj, kiu estas “unu-koraj kaj un-animaj” (Apg 3,32)

 

585. Kun kia sinteno de komuneco kaj misieco ni preĝas al Dio, “nia“ Patro? (2791-2793, 2801)

La preĝo al “nia” Patro estas komuna bono de ĉiuj baptitoj. Tiuj sentas pro tio la urĝan vokon preĝi kun Jesuo por la unueco de Liaj disĉiploj. Preĝi “Patro nia” signifas preĝi kun ĉiuj kaj por ĉiuj, por ke ili ekkonu la unikan veran Dion kaj kuntroviĝu al unueco.

 

586. Kion signifas la esprimo “en la ĉielo“? (2794-2796, 2802)

Tiu biblia esprimo signifas ne lokon, sed manieron de la ekzisto: Dio estas trans ĉio kaj super ĉio. La esprimo signifas la majeston kaj sanktecon de Dio, kaj ankaŭ Lian ĉeeston en la koroj de la justuloj. La ĉielo, la domo de la Patro, estas la vera patrujo, al kiu ni strebas en la espero, dum ni vivas ankoraŭ sur la tero. “Kun Kristo en Dio” kaŝitaj (Kol 3.3) ni jam vivas en la ĉielo.

 

 

 

LA SEP PETOJ

 

 

587. Kiel la Sinjora Preĝo estas aranĝita? (2803-2806,2857)

Ĝi entenas sep petojn al Dio Patro. La unuaj tri petoj pli rilatas al Dio kaj gvidas nin al Li pro Lia gloro: al amo esence apartenas pensi unue al la amato. Ili konsilas al ni, kion ni precipe petu: la sanktigon de Lia nomo, la venon de Lia regno, kaj la fariĝon de Lia volo. La lastaj kvar petoj portas niajn bezonojn kaj niajn atendojn al la mizerikorda Patro: Ni petas Lin, nutri nin, pardoni nin, asisti nin en tentoj, kaj liberigi nin de la malbono.

 

588. Kion signifas: “estu sanktigata Via nomo“? (2807-2812, 2858)

Sanktigi la Dian nomon precipe estas laŭdo agnoskanta Dion kiel la Sanktulon. Dio revelaciis al Moseo Sian sanktan nomon. Li volis, ke Lia popolo estu konsekrita al Li kiel sankta popolo, en kiu Li loĝas.

 

589. Kiel la nomo de Dio estas sanktigata en ni kaj en la mondo? (2813-2815, 2856)

Dio vokas nin “por sanktiĝo” (1 Tes 4,7). Sanktigi sian nomon signifas aspiri ke la konsekro de la bapto trapenetru nian tutan vivon. Krome ĝi signifas petegi kun nia tuta vivo kaj kun nia preĝo, ke la Dia nomo estu ekkonata kaj laŭdata de ĉiu homo.

 

590. Kion petas la eklezio per la vortoj: “Venu Via regno“? (2816-2821, 2859)

La eklezio petas pri la definitiva veno de la Dia regno per la reveno de Kristo en gloro. Sed ĝi petas ankaŭ ke la Dia regno kresku jam nun per la sanktiĝo de la homoj en al Spirito kaj - pro ilia enganĝiĝo - per la servo por justeco kaj paco laŭ la beatig-anoncoj. Tiu peto estas la voko de la Spirito kaj de la fianĉino: “Venu, Sinjoro Jesuo!” (Apo 22,20)

 

591. Kial oni preĝas: “Fariĝu Via volo, kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero“? (9822-9827, 2860)

Estas la volo de la Patro, “ke ĉiuj homoj estu savitaj” (1 Tim 2,4). Jesuo venis por tute plenumi la savo-volon de la Patro. Ni petas la Di-Patron ke Li unuigu nian volon kun la volo de la Filo laŭ la ekzemploj de Maria kaj de la sanktuloj. Ni preĝas ke Lia graca decido plenumiĝu sur la tuta tero same kiel en la ĉielo. Per la preĝo ni povas ekkoni, “kio estas la volo de Dio” (Rom 12,2), kaj ricevi la “paciencon” por plenumi gin (Heb 10,36).

 

592. Kiu sencon havas la peto: “nian panon ĉiutagan donu al ni hodiaŭ“? (2828-2834, 2861)

Kun la fidoplena sindono de infanoj ni petas pri la ĉiutaga nutraĵo, kiun ĉiuj bezonas por sia vivteno, kaj ni agnoskas, ke Dio nia Patro estas bona super ĉia bono. Ni petas ankaŭ la gracon povi tiel agi, ke per justeco kaj dividado helpu la superfluo de unuj al la mizeroj de la aliaj.

 

593. Kian specife kristanan senco havas tiu peto? (2835-2837, 2861)

Ĉar “ne per pano sole vivas la homo, sed per ĉiu vorto, kiu eliras el la buŝo de Dio” (Mat 4,4), tiu peto ankaŭ rilatas al malsato pri la Vorto de Dio, al malsato pri la Korpo de Kristo ricevita en la eŭkaristio, kiel ankaŭ al malsato pri la Sankta Spirito. Kun senlima fido ni petas pri tiuj donacoj por hodiaŭ, por la hodiaŭo de Dio. Ili estas donacataj al ni precipe en la eŭkakristio, kiu anticipas la festenon de la venonta regno.

 

594. Kial ni diras: “Pardonu al ni niajn ŝuldojn, kiel ankaŭ ni pardonas al niaj ŝuldantoj”? (2838-2839, 2862)

Kiam ni petas la Di-Patron pardoni al ni, ni ekkonas ke ni estas pekuloj antaŭ Li. Sed samtempe ni konfesas Lian pardonemon, ĉar en Lia Filo kaj per la sakramentoj “ni havas la elaĉeton, la pardonon de pekoj” (Kol 1,14). Sed nia peto estas elaŭdata nur sub la kondiĉo, ke ni antaŭe pardonis.

 

595. Kiel eblas la pardono? (2840-2845, 2862)

La mizerikordo nur tiam penetras en nian koron, se ni povas pardoni, eĉ al niaj malamikoj. Kvankam al la homo ŝajnas neeble plenumi tiun postulon, tamen la koro malferma al la Sankta Spirito povas ami Kriston ĝisekstreme, igi lezitecon al mizerikordo kaj ŝanĝi ofendojn al porpetoj. La pardono partoprenas en la Dia pardonemo kaj estas kulmino de la kristana preĝo.

 

596. Kion signifas: “Kaj ne konduku nin en tenton”? (2846-2849, 2863)

Ni petas la Di-Patron ne lasi nin solaj kaj kaptitaj en la potenco de la tento. Ni petas la Spiriton ke ni lernu distingi inter provo, kiu kreskigas la bonon, tento, kiu gvidas en pekon kaj morton, kaj ankaŭ inter tentateco kaj konsento al tento. Tiu peto unuigas nin kun Jesuo, kiu venkis la tenton per Sia preĝo. Ĝi petas gracon de vigleco kaj de konstanteco ĝis fino.

 

597. Kial ni finas petante: “Sed liberigu nin de la malbono“? (2850-2854, 2864)

La malbono intencas la personon de la satano, kiu oponas al Dio kaj trompas la tutan mondon (Apo 12,9). La venko super la diablo jam estas gajnita de Kristo. Sed ni preĝas, ke la homara familio estu liberigata de la satano kaj liaj verkoj. Ni petas ankaŭ pri la precioza donaco de la paco kaj pri la graco de persista atendo al la veno de Kristo, kiu nin liberigos definitive de la malbono.

 

598. Kion signifas la “Amen” je la fino? (2855-2856, 2865)

 

“Je la fino de la preĝo vi parolas ‘Amen’.

Per la vorteto ‘Amen’, kio signifas ‘ĝi okazu’,

vi konfirmas, kion entenas la de Dio instruita preĝo.”(s-ta Cyrill el Jerusalemo)

 

 

 

APENDICO

 

A) ĜENERALAJ PREĜOJ

 

La Kruco-Signo

 

En la nomo de la Patro
kaj de la Filo
kaj de la Sankta Spirito.

Amen.

 

ADORU 001.1


Signum Crucis

 

In nomine Patris

et Filii

et Spiritus Sanctus.

Amen


 

La Doksologio

 

Gloro al la Patro
kaj al la Filo
kaj al la Sankta Spirito,

kiel en la komenco,
tiel nun kaj ĉiam,
kaj en eterno. Amen.

 

ADORU 001.3


 

Gloria Patri

 

Gloria Patri

et Filio

et Spritui Sankto.

Sicut erat in principio,

et nunc et semper

et in saecula saeculorum. Amen.


 

La Anĝela Saluto

 

Saluton, Maria, gracoplena.
La Sinjoro estas kun vi.
Benata vi estas inter la virinoj,
kaj benata estas la frukto de via sino, Jesuo.

Sankta Maria, Dipatrino,
preĝu por ni pekuloj
nun kaj en la horo de nia morto.

Amen

 

ADORU 001.5


 

Ave Maria

 

Ave, Maria, gratia plena,

Dominus tecum.

Benedicta tu in mulieribus,

et benedictus fructus ventris tui,

Jesus.

Sancta Maria, Mater Dei,

ora pro nobis pecatoribus,

nunc et in hora mortis nostrae.

Amen.


 

Dia Anĝelo

 

Dia anĝelo, mia protekto,

Dio vin sendis min akompani.

Vi min heligu, regu, protektu,

kaj min konduku al pietato.

Amen, ja Amen.

 

Bernhard Eichkorn 2005


 

Angele Die

 

Angele Die,

qui custos es mei,

me, tibi commissum pietate superna,

illumina, custodi, rege et guberna.

Amen


 

Donu al ili ripozon eternan

 

Donu al ili ripozon eternan, Sinjoro,

kaj la lumo eterna brilu al ili.

Ili ripozu en paco. Amen


 

Requiem aeternam

 

Requien aeternam dona eis Domine,

et lux perpetua luceat eis.

Requiescant in pace. Amen.


 

La anĝeluso

 

La anĝelo de la Sinjoro

anoncis al Maria,
- kaj ŝi koncipis de la Sankta Spirito.

Saluton, Maria …

 

Jen mi estas la servantino de la Sinjoro.
- Fariĝu al mi laŭ via parolo.

Saluton, Maria …

 

Kaj la Vorto fariĝis karno
- kaj ĝi loĝis inter ni.

Saluton, Maria …

 

Preĝu por ni, sankta Dipatrino,
- por ke ni fariĝu indaj la promesojn de Kristo.

 

Ni preĝu.

Enverŝu, ni petas, ho Sinjoro, Vian gracon en nian animon. Per la anĝela anonco ni ekkonis la enkarniĝon de Kristo, Via Filo. Per Lia pasiono kaj kruco ni estu gvidataj al la gloro de la reviviĝo. Pri tio ni petas per Kristo, nia

Sinjoro. Amen.

 

Gloro al la Patro ...

 

ADORU 004.4


 

Angelus Domini

 

Angelus Domini

nunciavit Mariae.

Et concepit de Spiritu Sankto.

Ave Maria ...

 

Ecce ancilla Domini.

Fiat mihi secundum verbum tuum.

Ave Maria ...

 

Et verbum caro factum est.

Et habitavis in nobis.

Ave Maria ...

 

Ora pro nobis, sancta Dei genitrix.

Ut digne efficiamur promissionibus Christi.

 

Oremus.

Gratiam tuam, quaesumus, Domine, mentibus nostris infunde; ut qui, Angelo nuntiante, Christi Filii tiu incarnationem cognovimus, per passionem eius et crucem, ad resurrectionis gloriam perducamur. Per eundem Christum Dominum nostrum. Amen

 

Gloria Patri ...


 

Ĉiel-reĝino

 

Ĉiel-reĝino, ekĝoju,

haleluja,

ĉar via filo de vi portita,

haleluja,

resurektis laŭanonce,

haleluja.

Por ni ĉe Dio pledu,

haleluja.

 

Ĝoju kaj jubilu, virgulino Maria,

haleluja.

La Sinjoro resurektis vere,

haleluja.

 

Ni preĝu.

Ho Dio, vi volis ĝojigi la mondon per la resurekto de via Filo Jesuo Kristo; ni petas vin, ke ni atingu la ĝojojn de la eterna vivo per Lia patrino, la virgulino Maria: per Kristo nia Sinjoro.

Amen.

 


 

Regina caeli

 

Regina caeli laetare,

alleluja.

Quia quem meruisti portare,

alleluja.

Resurexit, sicut dixit,

alleluja.

Ora pro nobis Deum,

alleluja.

 

Gaude et laetare, Virgo Maria,

alleluja.

Quia surrexit Dominus vere,

alleluja.

 

Oremus.

Deus, qui nobis resurrectionem Filii tui Domini nostri Jesu Christi mundum laetificare dignatus es, praesta, quaesumus, ut per eius Genitricem Virginem Mariam perpetuae capiamus gaudia vitae.

Per Christum Dominum nostrum.

Amen.


REGINA CÆLI, LÆTARE •• latina T: Romo ĉ. 1170 • E: Albrecht Kronenberger 1989/ 1996, ADORU 097.18

 

 

Salve Reĝino

 

Salve, reĝina, kompatema patrino,

dolĉa espero, nia vivo, salve.

Vin ni petegas, fremdaj ni Eva-gefiloj.

Ni al vi sopiras, ĝemante, plorante,

en la monda larmo-valo.

Ho Virgulin’, pledantino nia,

viajn bonajn okulojn amo-plenajn al ni nun turnu.

Jesuon, la benatan idon, vian filon,

 

montru al ni post tiu ĉi ekzilo.

Ho milda, ho pia, ho dolĉa virga Maria.


Salve Regina

 

Salve, Regina, mater misericordiæ;

vita, dulcedo et spes nostra, salve.

Ad te clamamus, exsules filii Evæ.

Ad te suspiramus, gementes et flentes

in hac lacrimarum valle.

Eia ergo, advocata nostra,

illos tuos misericordes oculos ad nos converte.

Et Jesum, benedictum fructum ventris tui,

nobis post hoc exilium ostende.

O clemens, o pia, o dulcis Virgo Maria


SALVE REGINA • latina T: 11a jc. • E: Kongresa preĝaro de 37a IKUE-kongreso en Ĉenstoĥovo, Bernhard Eichkorn en Kompletorioj de la semajno p. 38, Kloster Kirchberg 1999, ADORU 097.16

 

Magnifikat

 

Mia animo altigas la Eternulon,

kaj mia spirito ĝojis en Dio,

                   mia Savanto,

ĉar Li rigardis la humilecon

                   de Sia sklavino;

ĉar jen de nun ĉiuj generacioj nomos min feliĉa.

Ĉar la Potenculo faris al mi grandaĵojn,

kaj sankta estas Lia nomo.

 

Kaj Lia boneco estas por ĉiuj generacioj

al tiuj, kiuj Lin timas.

 

Li montris forton per Sia brako,

Li dispelis fierulojn en la penso de ilia koro.

Li malaltigis potenculojn de iliaj tronoj,

kaj Li altigis humilulojn.

 

Malsatulojn Li plenigis per bonaĵo,

kaj riĉulojn Li forsendis malplenaj

 

Li helpis Sian servanton Izrael,

memorante Sian korfavoron.

 

Kiel Li parolis al niaj patroj,

al Abraham kaj al lia idaro eterne.

 

Gloro al la Patro kaj al la Filo

kaj al la Sankta Spirito,

 

kiel en la komenco, tiel nun kaj ĉiam

kaj en eterno. Amen.

 

ADORU 095.17


 

Magnificat

 

Magnificat anima mea Dominum,

et exualtavit spiritus meus in Deo salvatore meo;

quia respexit humilitatem

                                                                                                         ancillae suae.

Ecce enim ex hoc beatum me dicent omnes generationes,

quia fecit mihi magnum qui potens est,

et sanctum nomen eius,

 

et misericordia eius in progenies et progenies timentibus eum.

 

Fecit potenciam in brachio suo,

dispersit superbos mente cordis sui;

 

deposuit potentes in sede

et exaltabit humiles.

 

Esurientes implevit bonis

et divites dimisit inanes.

 

Suscepit Israel puerum suum,

recordatus misericordiae suae,

 

sicut locutus est ad patres nostros,

Abraham et semini eius in saecula.

 

Gloria Patri et Filio

et Spiritui Sancto.

 

Sicut erat in principio et nunc et semper,

et in saecula saeculorum. Amen


 

Sub vian ŝirmon

 

Sub vian ŝirmon ni fuĝas, sankta Dipatrino. Ne rifuzu niajn preĝojn elmizerajn,

sed de ĉiuj danĝeroj nin ĉiam liberigu, Virgulino glorinda kaj benata.

 

ADORU 004.1


 

Sub tuum praesidium

 

Sub tuum praesidium confugimus, Sancta Die Genitrix; nostrae deprecationes ne despicias in necessitatibus;

sed a periculis cunctis libera nos semper, Virgo gloriosa es benedicta.


 

Laŭdkanto de Zeĥarja

 

Benata estu la Eternulo, la Dio de Izrael,

ĉar Li vizitis Sian popolon kaj faris por ili elaĉeton,

kaj levis kornon de savo por ni

en la domo de Sia servanto David,

kiel Li parolis per la buŝo de Siaj sanktaj profetoj,

de post la komenco de la mondo,

savadon el niaj malamikoj

kaj el la mano de ĉiuj niaj malamantoj;

por montri Sian bonecon ĉe niaj patroj,

kaj por memori Sian sanktan interligon;

la ĵuron, kiun Li ĵuris al nia patro Abraham;

ke Li donos al ni, ke, liberigite el la mano de niaj malamikoj,

ni servu Lin sentime,

en sankteco kaj justeco antaŭ Li

ĉiujn niajn tagojn.

Kaj vi, infano, estos nomata profeto de la Plejaltulo,

ĉar vi iros antaŭ la vizaĝo de la Sinjoro,

por pretigi Liajn vojojn,

por doni al Lia popolo scion de savo

en la pardonado de iliaj pekoj,

pro la kompata koro de nia Dio,

per kiu nin vizitis la sunleviĝo de supre,

por lumi sur tiujn, kiuj sidas en mallumo kaj en la ombro de morto,

por gvidi niajn piedojn en la vojon de paco.

Gloro al la Patro kaj al la Filo

kaj al la Sankta Spirito,

kiel en la komenco, tiel nun kaj ĉiam

kaj en eterno. Amen.

 

ADORU 091.17


 

Benedictus

 

Benedictus Dominus, Deus Israel,

quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae,

et erexit cornu salutis nobis

in domo David pueri sui,

sicut locutus est per os sanctorum,

qui a saeculo sunt, prophetarum eius,

salutem ex inimicis nostris

et de manu omnium, qui oderunt nos;

ad faciendam misericordiam cum patribus nostris

et memorari testamenti sui sancti,

ad Abraham patrem nostram,

daturum se nobis, ut sine timore, de manu inimicorum nostrorum liberati,

serviamus ili,

in sanctitate et iustitia

coram ipso omnibus diebus nostris.

Et tu, puer,

propheta Altisimi vocaberis:

praeibis enim ante faciem Domini

parare vias eius,

ad dandam scientiam salutis plebi eius

in remissionem peccatorum erorum,

et per viscera misericordiae Die nostri,

in quibus visitabit nos oriens ex alto,

illuminare his, qui in tenebris et in umbra mortis sedent,

ad dirigendes pedes nostros in viam pacis.

Gloria Patri et Filio

et Spiritui Sancto.

Sicut erat in Principio et nunc et semper, et in saecula saeculorum. Amen


 

Te Deum

 

Vin, Dio, ni laŭdas.

Vin ni konfesas Sinjoro.

Vin, la Patron eternan,

adoras la tuta tero.

Al Vi ĉiuj Anĝeloj,

al Vi C^ieloj kaj universaj Potencoj,

al Vi Keruboj kaj Serafoj

per voĉo senĉesa proklamas:

Sankta, sankta, sankta Sinjoro,

Dio de Legiaroj.

Plenas ĉieloj kaj tero

de l’ majesto de Via gloro.

 

Vin la glora ĥoro de l’ apostoloj,

Vin de l’ profetoj laŭdinda aro,

Vin laŭdas de l’ martiroj brilanta armeo.

Vin tra la tuta terglobo

konfesas la sankta eklezio:

Vin, la Patron de senfina majesto,

adorindan Vian veran kaj unikan Filon,

kaj la Sanktan Parakleton Spiriton.

 

Vi reĝo de l’ gloro, Kristo.

Vi de l’ Patro estas la Filo eterna.

Prenonte sur Vin, liberigi la homon,

Vi humile elektis la sinon de l’ Virgulino.

Vi, venkinte la sagon de l’ morto,

malfermis al la kredantoj la regnon ĉielan.

 

Vi dekstre de Dio sidas en la gloro de l’ Patro.

Kiel juĝisto laŭkrede Vi venos.

Vin ni petas do:

helpu al Viaj servantoj,

kiujn Vi savis per sango valorega;

ke estu ni kun Viaj sanktuloj

en eterna glor’ nombrataj.

 

Sanigu Vian popolon, Sinjoro,

kaj benu bonvole heredon Vian.

Kaj regu ilin, kaj edifu ilin ĝis en eterneco.

Tagon post tago ni Vin gloradas.

Kaj ni laŭdas Vian nomon por-eterne

kaj de jarcentoj al jarcentoj.

Bonvolu, Sinjoro,

en tiu ĉi tago sen iu peko nin gardi.

 

Kompatu nin, Sinjoro, volu nin kompati.

Venu mizerikordo Via, Sinjoro, super ni, samkiel ni en Vi esperis.

En Vi, Sinjoro, mi esperis:

ne pereos mi eterne.


 

Te Deum

 

Te Deum laudamusw:

te Domunum confitemur.

Te aeternum Patrem,

omnis terra veneratur.

Tibi omne angeli,

tibi caeli et universae potestates:

tibi cerubim et seraphim

incessabili voce proclamant:

Sanctus, Sanctus, Sanctus,

dominus Deus Sabaoth.

Pleni sunt Caeli et terra

maiestatis gloriae tuae.

 

Te gloriosus apostolorum chorus,

te prophetarum laudabilis numerus,

temartyrum candidatus laudat exercotus.

Te per orbem terrarum

sancta confitetur ecclesia,

Patrem immensae maiestatis;

venerandum tuum verum et unicum Filium;

Sanctum quoque Paraclitum Spiritum.

 

Tu rex gloriae, Christe,

Tu patris sempiterus es Filius.

Tu, ad liberandum suscepturus hominem,

nos horruisti Virginis utrum.

Tu, devicto mortis aculeo,

aperuisti credentibus regna caelorum.

 

Tu ad dexteram Dei sedes, in gloria Patris.

Iudex crederis esse venturus.

Te ergo quaesumus,

tuis famulis subveni,

quos pretioso sanquine redemisti.

Aeterna fac cum sanctis tuis

in gloria numerari.

 

Salvum fac populum tuum, Domine,

ed benedic hereditati tuae.

Et rege eos, et extolle illos usque in aeternum.

Per singulos dies benedicimus te;

et laudamus nomen tuum

in saeculum saeculi.

Dignare, Domine,

die isto sine peccato nos custodire.

 

Miserere nostri, Domine, miserere nostri.

Fiat misericordia tua, Domine, super nos,

quemadmodum speravimus in te.

In te, Domine, speravi:

non confundar in aeternum.


TE DEUM LAUDAMUS • latina T: 4a jc. / ĉ. 690 • E: Helmut Rössler 1997


 

Venu, Kreanto, Di-Spirit’

 

Venu, Kreanto, Di-Spirit’,

hejmiĝu al fidela kor’;

al ĉiu Via viv-kreit’

abundon donu da favor’.

 

Nomiĝas Vi la Paraklet’,

donaco de la Plejaltul’,

spirita unkto, fajr-impet’,

viviga fonto, amo-brul’.

 

Sepopa Vi trezor’ de grac’,

Vi fingro de la Dia man’;

gloregas buŝo kun aŭdac’

la Patron pro la savo-plan’.

 

Bruligu lumon en l’ anim’,

penetru korojn per la am’,

kaj nian korpon en deprim’

firmigu Vi per virto-flam’.

 

Repelu regon de l’ malbon’,

donacu pacon plu sen ĉes’;

kaj dum nin gvidos Via spron’,

nin lasos kulpo kaj opres’.

 

Vidigu Patron laŭ la dir’,

per Vi koniĝu Lia Fil’,

je Vi, la el-ambaŭa spir’,

ni ĉiam kredu en humil’.

 

Glorata estu Patro Di’,

la Fil’, vekita el la mort’,

kaj Vi, Spirit’, en harmoni’,

ĝis mondo-fin’ konsola fort’.

Amen.


 

Veni, Creator Spiritus

 

Veni, Creator Spiritus,

mentes tuorum visita:

imple superna gratia,

quæ tu creasti pectora.

 

Qui diceris Paraclitus,

donum Dei altissimi,

fons vivus, ignis, caritas

et spiritalis unctio.

 

Tu septiformis munere,

digitus paternæ dexteræ,

tu rite promissum Patris

sermone ditans guttura.

 

Accende lumen sensibus,

infunde amorem cordibus,

infirma nostri corporis

virtute firmans perpeti.

 

Hostem repellas longius

pacemque dones protinus;

ductore sic te prævio

vitemus omne noxium.

 

Per te sciamus da Patrem

noscamus atque Filium,

Teque utriusque Spiritum

credamus omni tempore.

 

Deo Patri sit gloria,

et Filio, qui a mortuis

surrexit, ac Paraclito,

in sæculorum sæcula.

Amen.


VENI, CREATOR SPIRITUS • latina T: alskribita al Hrabanus Maurus 9a jc. • E: Guido Holz 1986*

 

 

Venu, ho Spirito Dia

 

Venu, ho Spirito Dia,

kaj de Via lum’ radia

sendu brilon el ĉiel’.

 

Patro de l’ mizeraj, venu,

per donacoj homojn benu,

venu, kor-heliga stel’.

 

Konsolanto Vi elstara,

kor-amiko Vi plej kara,

refreŝigo por l’ anim’.

 

En penado Vi kvieto,

milda spiro en impeto,

kuraĝigo en la tim’.

 

Lumo je beat’ abunda,

dronu Vi ĝis la profunda

kerno de l’ fidela kor’.

 

Sen la saĝa rego Via

estas homa virt’ nenia,

vana nur kaj sen valor’.

 

C^ian malpuraĵon lavu,

ĉion sekan akve savu,

sanon donu al vundit’.

 

Fleksu Vi la kor-rigidon,

plivarmigu Vi la fridon,

ŝirmu kontraŭ voj-deglit’.

 

Donu al la Di-popolo,

Vin fidanta pro parolo,

la sepopon de la grac’.

 

Donu al la virt’ valoron,

donu post la morto gloron,

ĝojon en eterna pac’.

Amen.


 

 

Veni, Sancte Spiritus

 

Veni, Sancte Spiritus,

et emite coelitus

lucis tuae radium.

 

Veni, Pater pauperum,

veni, dator munerum,

veni, lumen cordium.

 

Consolator optime,

dulcis hospes animae,

dulce refrigerium.

 

Im labore requies,

in aestu temperies,

in flutu solacium.

 

O lux beatisima,

reple cordis intima

tuorum fidelium.

 

Sine tuo numine

nihil est in homine,

nihil est inoxium.

 

Lava quod est sordidum,

riga quod est aridum,

sana quod est saucium.

 

Flecte quod est rigidum,

fove quod est frigidum,

rege quod est devium.

 

Da tuis fidelibus

in te confidentibus

sacrum septenarium.

 

Da virtutis meritum,

da salutis exitum,

da perenne gaudium.

Amen.


Pentekosta sekvenco

VENI, SANCTE SPIRITUS • latina T: Stephan Langton ĉ. 1200 • E: Guido Holz 1986

 

 

Animo de Kristo

 

Animo de Kristo, sanktigu min!

Korpo de Kristo, savu min!

Sango de Kristo, trinkigu min!

Akvo de l’ Krist-flanko, lavu min!

Sufero de Kristo, fortigu min!

Ho bona Jesuo, elaŭdu min!

Gardu en viaj vundoj min!

De vi ne lasu disigi min!

Kontraŭ malamiko defendu min!

En la mort-horo voku min!

Ordonu al vi veni min,

por laŭdi kun sanktuloj vin

eterne en via regno.

Amen.

 

Bernhard Eichkorn 2006


 

 

Anima Christi

 

Anima Christi, sanktifica me.

Corpus Christi, salva me.

Sanqui Christi, inebria me.

Aqua lateris Christi, lava me.

Passio Christi, conforta me.

O bone Jesu, exaudi me.

Intra tua vulnera absconde me.

Ne permittas me separari a te.

Ab hoste maligno defende me.

In hora mortis meae voca me.

Et iube me venire ad te,

ut cum Sanctis tuis laudem te

in saecula saeculorum.

Amen.

 

 

 


 

Memoru

 

Memoru, ho plej pia Virgulino Maria, ke oni ne aŭdis dum jarcentoj, ke vi forlasis tiun, kiu serĉis vian protekton, alvokis vian helpon kaj petis vian subtenon. De tiu fido kuraĝigita, mi kuras al vi, ho Virgulino de virgulinoj kaj Pa-trino, mi venas al vi, mi ĝemanta pekulo staras antaŭ vi. Ho Patrino de la Vorto, bonvolu ne malŝati miajn vortojn, sed aŭdu ilin favore kaj elaŭdu. Amen.

 

ADORU 004.2


 

Memorare

 

Memorare, o piisima virgo Maria, non esse auditum a saeculo, quemquam ad tua currentem praesidia, tua implorantem auxilia, tua peten-tem sufragia, esse derelictum. Ego tali animatus confidentia, ad te, Virgo Virginum, Mater, cur-ro, at te venio, coram te gemens peccator assi-sto. Noli, Mater Verbi, verba mea despicere; sed audi propitia et exaudi. Amen


Rozario

 

La Ĝojaj Misteroj

(lunde kaj sabate)

 

… Jesuo, kiun vi, ho Virgulino, koncipis de la Sankta Spirito

 Jesuo, kiun vi, ho Virgulino, portis al Elizabeta

… Jesuo, kiun vi, ho Virgulino, naskis en Betleĥemo

… Jesuo, kiun vi, ho Virgulino, prezentis en la templo

… Jesuo, kiun vi, ho Virgulino, retrovis en la templo

 

La Lumaj Misterioj

(ĵaŭde)

 

… Jesuo, kiu estis baptita en Jordano de Johano

… Jesuo, kiu sin revelaciis en la nupto de Kana

… Jesuo, kiu anoncis la Dian regnon invitante al konvertiĝo

… Jesuo, kiu estis lumigita sur la monto Tabor

… Jesuo, kiu donacis al ni la lastan vespermanĝon

 

La Doloraj Misteroj

(marde kaj vendrede)

 

… Jesuo, kiu por ni ŝvitis sangon

… Jesuo, kiu por ni estis skurĝata

… Jesuo, kiu por ni estis dorno-kronita

… Jesuo, kiu por ni portis la krucon

… Jesuo, kiu por ni estis krucumita

 

La Gloraj Misteroj

(merkrede kaj dimanĉe)

 

… Jesuo, kiu leviĝis el la mortintoj

… Jesuo, kiu supreniris en la ĉielon

… Jesuo, kiu sendis al ni la Sanktan Spiriton

… Jesuo, kiu vin, ho Virgulino, prenis en la ĉielon

… Jesuo, kiu vin, ho Virgulino, kronis en la ĉielo

 

Fina Preĝo

 

Petu por ni, sankta Dipatrino

Ke ni fariĝu dignaj je la promesoj de Dio.

Ni preĝu.

Dio,Via unu-nura Filo per Sia vivo, sia morto kaj sia resurekto akiris por ni la trezorojn de la eterna savo. Ni petas Vin en la sankta rozario pri la beata virgulino Maria adorante tiujn misterojn, ke ni imitu, kion ili enhavas kaj ke ni atingu, kion ili anoncas. Tion ni petas per Kristo, nia Sinjoro. Amen.


 

Rosarium

 

Mysteria gaudiosa

(in feria secunda et sabbato)

 

... Annuntiatio

 

... Visitatio

 

... Nativitatis

 

... Paesentatio

 

... Inventio in Templo

 

 

Mysteria luminosa

(in feria quinta)

 

... Baptisma apud Iordanem

 

... Autorevelatio apud Cananense matrimonium

... Regni Dei proklamatio coniuncta cum invitamento ad conversionem

... Transfiguratio

... Eucharistiae institutio

 

Mysteria dolorosa

(in feria tertia et feria sexta)

 

... Agonia in Hortu

... Flagellatio

... Coronatio Spinis

... Baiulatio Crucis

... Crucifixio et Mors

 

Mysteria gloriosa

(in feria quarta et Dominica)

 

... Resurrectio

... Ascensio

... Descensus Spiritus Sancti

... Assumptio

 

... Coronatio inn Caelis

 

 

Oratio ad finem Rosarii dicenda

 

Ora pro nobis, sancta Die genetrix.

Ut digni efficiamur promissionibus Christi.

Oremus

Deus, cuius Unigenitus per vitam, mortem et resurrectionem suam nobis salutis aeternae praemia comparavit, concede, quaesumus: ut haec mysteria sacratissimo beatae Mariae Virginis Rosario recolentes, et imitemur quod continent, et quod promittunt assequamur. Per Christum Dominum nostrum. Amen


 

Preĝo okaze de la incensado

(kopta tradicio)

 

Ho reĝo de la paco, donu al ni vian pacon kaj pardonu al ni niajn pekojn. Liberigu la eklezion de ĝiaj malamikoj kaj protektu ĝin, por ke ĝi ne pereu.

Immanuel, nia Dio, estas inter ni en la gloro de la Patro kaj de la Sankta Spirito.

Li benu nin, purigu niajn korojn kaj sanigu la malsanojn de la animo kaj de la korpo.

Ni adoras Vin, Ho Kristo, kun Via bona Patro kaj la Sankta Spirito,ĉar Vi venis kaj savis nin.

 

Preĝo por “la adiaŭo de la altaro” post la liturgio

(siria-maronita tradicio)

 

Restu en paco, ho Dia altaro. La oferdono, kiun mi ricevis de vi, liberigu de la kulpo, pardonu de la peko kaj efiku, ke mi ne staru kiel kondamnito kaj konfuzito antaŭ la juĝo de Kristo. Mi ne scias, ĉu m iricevos la gracon reveni al vi kaj denove ofer-celebri sur vi. Protektu min, Sinjoro, kaj gardu vian eklezion kiel vojon de vero kaj salo. Amen.

 

Preĝo por la mortintoj

(bizanca tradidio)

 

Dio de la animoj kaj de ĉiu karno, Vi distretis la morton, neniigis la diablon kaj donacis al Via mondo la vivon. Donu Vi mem, ho Sinjoro, al la animo de Via mortinta servanto N. ripozon en lum-plena loko, en verdiĝanta loko, en refreŝiga loko, kie ne estas sufero nek doloro nek ĝemo. Bona kaj graca Dio pardoni ĉiun ŝuldojn, kiujn li faris en paroloj, verkoj kaj pensoj. Estas ja neniu homo, kiu vivas kaj ne pekas. Vi sola estas sen peko, kaj via justeco estas justeco por ĉiam, kaj via vorto estas vero.

Ho Kristo, nia Dio, ĉar Vi estas la resurekto, la vivo kaj la ripozo de Via mortinta servanto N., ni gloras Vin kune kun Via negenerita Patro kaj kun Via plej sankta, bona kaj vivodona Spirito, nun kaj ĉiam kaj eterne. Ili ripozu en paco. Amen.

 

Ago de Fido

 

 

Sinjoro Dio, mi firme kredas kaj konfesas ĉion kaj ĉiun, kion instruas kredi la sankta katolika eklezio. Ĉar Vi, ho Dio, revelaciis ĉi ĉion, Vi kiu estas la eterna vero kaj saĝo, kiu nek trompas nek povas esti trompata. En ĉi tiu kredo mi volas vivi kaj morti. Amen.


 

Actus fidei

 

Domine Deus, firma fide credo et confiteor omina et singula quae sancta Ecclesia Catolica proponit, quia tu, Deus, ea omnia revelasti, qui es aeterna veritas et sapientia quae nec falere nec falli potest. In hac fide vivere et mori statuo. Amen.


Ago de Espero

 

Sinjoro Dio, mi esperas rivevi per via graco la pardonon de ĉiuj pekoj, kaj post ĉi tiu vivo la eternan beatecon. Ĉar tion promesis Vi, kiu estas senfine potenca, fidela, boneca kaj mizerikorda. En tiu espero mi volas vivi kaj morti. Amen.


Actus spei

 

Domine Deus, spero per gratiam tuam remissionem omnium peccatorum, et post hanc vitam aeternam felicitatem me esse consecuturum: quia tu promisisti, qui es infinite potens, fidelis, benignus, et misericors. In hac spe caritate vivere et mori staro. Amen.


Ago de Amo

 

Sinjoro Dio, mi amas Vin pli ol ĉion kaj pro Vi Vian proksimulon. Ĉar Vi estas la plej alta, senfina kaj perfekta bono kaj Vi estas digna por ĉiu estimo. En tiu amo mi volas vivi kaj morti. Amen.


Actus caritatis

 

Domine Deus, amo te super omnia et proximum meum propter te, quia tu es summum, infinitum, et perfectissimum bonum, omni dilectione dignum. In hac caritate vivere et mori statuo. Amen.


Ago de Pento

 

Mia Dio, tutkore mi pentas pri ĉiuj miaj pekoj ne nur pro la justa puno, kiun mi meritis, sed precipe ĉar mi ofendis Vin, la plej altan bonon, kiu meritas estis amata super ĉio. Pro tio mi forte intencas helpe de Via graco ne plu peki kaj eviti la eblecon al peko.Amen


Actus contricionis

 

Deus meus, ex toto corde paenitet me omnia meorum peccatorum, eaque detestor, quia peccando, non solum poenas a te iuste statutas promeritus sum, sed praesertim quia offendi te, summum bonum, ac dignum qui super omnia diligaris. Ideo firmiter propono, adiuvante gratia tua, de cetero me non peccaturum peccandique occasiones proximas fugiturum. Amen.

 


B) FORMULOJ DE LA KATOLIKA DOKTRINO

 

 

Ambaŭ ordonoj de amo (Mat 22.37.39)

 

1. Amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta meso.

2. Amu vian proksimulon kiel vin mem.

 

 

La Ora Regulo (Mat 7,12)

 

Ĉion ajn, kion vi deziras, ke la homoj Frau al vi, vi ankaŭ fau al ili.

 

La Beatigoj (Mat 5,3 - 12)

 

Feliĉaj estas la malriĉaj en spirito, ĉar ilia estas la regno de la ĉielo.

Feliĉaj estas la plorantaj, ĉar ili konsoliĝos.

Feliĉaj estas la humilaj, ĉar ili heredos la teron.

Feliĉaj estas tiuj, kiuj malsatas kaj soifas justecon, ĉar ili satiĝos.

Feliĉaj estas la kompatemaj, ĉar ili ricevos kompaton.

Feliĉaj estas la kore puraj, ĉar ili vidos Dion.

Feliĉaj estas la pacigantoj, ĉar filoj de Dio ili estos nomataj.

Feliĉaj estas tiuj, kiuj estas persekutitaj pro justeco, ĉar ilia estas la regno de la ĉielo. Feliĉaj estas vi, kiam oni vin riproĉos kaj persekutos kaj false vin kalumnios pro mi. Ĝoju kaj raviĝu, ĉar via rekompenco estos granda en la ĉielo; ĉar tiel oni persekutis la profetojn, kiuj estis antaŭ vi.

 

La Tri Diaj Virtoj

 

1  Kredo

2  Espero

3  Amo

 

 

La Sep Donoj de la Sankta Spirito

 

1  Sapiencia

2  Informiĝo

3  Konsilo

4  Forto

5  Kompreno

6  Pieco

7  Diotimo

 

 

 

 

 

 

 


La Kvar Kardinalaj Virtoj

 

1  Prudenteco

2  Justeco

3  Praveco

4  Modereco

 

La dudek Fruktoj de la Sankta Spirito

 

1  Amo

2  Ĝojo

3  Paco

4  Pacienco

5  Afableco

6  Boneco

7  Indulgemo

8  Mildeco

9  Fideleco

10  Humileco

11  Sindeteno

12  Ĉasteco

 


La kvin ordonoj de la eklezio

 

1. Dimanĉe ka je la aliaj ordonitaj festotagoj partopreni en la sankta meso kaj fari neniujn laborojn kaj agadojn, kiuj danĝerigas la sanktecon de tiuj tagoj.

2. Minimume unufoje dum la jaro konfesi la proprajn pekojn.

3. Minimume je pasko ricevi la sakramenton de la eŭkaristio.

4. Plenumi la fastotagojn kaj la abstinotagojn ordinitaj de la eklezio.

5. Kadre de la propraj eblecoj asisti al la eklezio en ties materiaj bezonoj.

 

 

La sep korpaj verkoj de la mizerikordo

 

1. Doni manĝi al malsatantoj

2. Doni trinki al soifantoj

3. Vesti senvestajn

4. Akcepti fremdulojn

5. Viziti malsanulojn

6. Viziti malliberulojn

7. Entombigi mortintojn.

 

 

La sep spiritaj verkoj de mizerikordo

 

1. Instrui nesciantojn

2. Konsili dubantojn

3. Konsoli plorantojn

4. Korekti pekulojn

5. Toleri malagrablajn

6. Pardoni ofendintojn

7. Preĝi por vivantaj kaj mortintoj.

 

 

La sep ĉefpekoj

 

1. Orgojlo

2. Avaro

3. Envio

4. Kolero

5. Malĉasto

6. Frand-avido

7. Tedo

 

 

La kvar lastaj okazaĵoj

 

1. Morto

2. Juĝo

3. Infero

4. Ĉielo

 

 

Indekso alfabeta de la gidvortoj Fußnote

(la ciferoj referencas al la demando-nombroj)

Aborto 470

Abraham 8, 26, 38, 79, 360, 536

Adam 7, 75, 76, 100, 106

Advento 102, vidu ankaŭ Reveno

Agnostikismo 445

Agoj de pek-konfesanto 302, 303

Almozo 211, 301

Altaro 246, 275, 288

Atento vidu Digno

Indulgenco 312

Kadukeco aĝa 316

Malnova Testamento 21, 22, 23, 45, 118, 140, 141, 142, 148, 313, 340, 446, 493, 538

Simileco al Dio 358

Skandalo 473

Superstiĉo 445

 

 

ktp. je la fino de la tradukado.


 


Kontrolota post latraduko de la unua parto ĝis n-ro 390

 

 

Ĝenerala indekso

Enkonduko

 

UNUA PARTO

LA KONFESO DE LA KREDO

Sekcio unua “mi kredas“ - “ni kredas“ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1

Ĉapitro unua: la homo kapablas“ je Dio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2-5

Ĉapitro dua: Dio venas renkonti la homon:

La Dia Revelacio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6-10

La transdonado de la Diaa Revelacio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .11-17

La Sankta Skribo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18-24

Ĉapitro tria: la respondo de la homo al Dio:

Mi kredas. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25-29

Ni kredas 30-32

 

Sekcio dua: la konfeso de la kristana kredo: Apostola kaj Nicea-Konstantinopola kredsimboloj

Ĉapitro unua: Mi kredas je (en) Dio Patro. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  33-55

Mi kredas je (en)Dio, Patro ĉiopova. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .36-58

La Simboloj de la kredo:

La ĉielo kaj la tero. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59-65

La homo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66-72

La pekfalo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .73-78

Ĉapitro dua: mi kredas je Jesuo Kristo, ununaskita Difilo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .79-80

Kaj je Jesuo Kristo, Lia unika Filo:

Jesuo Kristo nia Sinjoro. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .81-84

Jesuo Kristo estis Koncipita per la Santa Spirito, naskiĝis el Virgulino Maria.. . . . . . . . 85-111

Jesuo Kristo suferis sub Poncio Pilato, estis krucumita, mortis kaj estis entombigita. . .112-124

Jesuo Kristo sobiris en la regnon de morto, resurektis el la mortintoj la trian tagon. . . .125-131

Jesuo Kristo supreniris al la ĉielo, sidas dekstre de la Ciopova Patro. . . . . . . . . . . . . . . . . . .132

El tie Li venos juĝi la vivanojn kaj la mortintojn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .133-135

Ĉapitro tria: Mi kredas je (en)la Sankta Spirito:

Mi kredas je (en) la Sankta Spirito. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .136-146

Mi kredas je la Sankta Katolika Eklezio (mi kredas la sanktan eklezion)

. La Eklezio en la Dia plano. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .147-152

La Eklezio: popolo de Dio, korpo de Kristo, templo de la Sankta Spirito. . . . . . . . . . . 153-160

La Eklezio estas unu, sankta, katolika kaj apostola. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161-176

La Eklezio: Hierarkio, laikoj, konsekrita vivo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .177-193

Mi kredas je la komuno de la sanktuloj (kredas la komunon de la sanktuloj). . . . . . . . .194-195

Maria Patrino de Kristo, Patrino de la Eklezio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .195-199

Mi kredas je pardono de la pekoj(mi kredas la pardonon de la pekoj). . . . . . . . . . . . . . 200-201

Mi kredas je la resurekto de la karno (mi kredas la resurekton de la karno). . . . . . . . . .202-206

Mi kredas je la eterna vivo (mi kredas la eternan vivon). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .207-216

Amen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217

 

DUA PARTO

LA CELEBRADO DE LA KRISTANA MISTERO

Sekcio unua: la sakramenta ekonomio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .218-220

Ĉapitro unua: La paska mistero en la eklezia tempo:

Liturgio – verko de la Sanktega Triunuo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221-223

La paska mistero en la ekleziaj sakramento,. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224-232

Ĉapitro dua: la sakramenta celebrado de la paska mistero. Celebri la liturgion de la Eklezio:

Kiu celebras?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233-235

Kiel celebri?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .236-240

Kiam celebri?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .241-243

Kie celebri?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244-246

Malsameco de la liturgio, unueco de la mistero. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .247-249

 

Sekcio dua: la sep sakramentoj de la Eklezio

La sep sakremenoj de la Eklezio:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .250

Ĉapitro unua La sakramentoj de Kristana inicado. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .251

La Bapto. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .252-264

La Konfermacio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265-270

Eŭkaristio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271-295

Ĉapitro dua: La sakramentoj de la sanigo:

Absolva sakranento. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296-312

Unktado de malsanuloj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .313-321

Ĉapitro tria:: la sakramentoj por la servo de la komuno kaj misio:

La sakramento de la Ordino. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322-336

La sakramento de la Geedziĝo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337-350

 Capitro kvara: Ceteraj liturgiaj celebradoj:

La sakramentaloj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .351-353

La kristanaj funebroj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .354-356

 

TRIA PARTO

LS VIVO EN KRISTO

Sekcio unua: La vokiteco de la homo. La vivo en la Spirito:

Ĉapitro unua: La digneco de la homa persono.

La homo bildo de Dio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358

Nia vokiĝo al la beateco. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .359-362

La libero de la homo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .363-371

La morala konscienco. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .372-376

La virtoj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377-390

 

    (Kontrolita je 22.1.2006 de BE)

La peko. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .391-400

 

Ĉapitro dua: La homa komunumo

La persono kaj la socio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .401-404

La partopreno al la socia vivo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .405-410

La sociala justeco. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411-414

 

Ĉapitro tria: Pri la Dia savo. La leĝo kaj la graco

La morala leĝo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415-421

Graco kaj justigo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .422-428

La Eklezio, Patrino kaj Majstrino. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .429-433

 

Sekcio dua. La dek ordonoj

Eliro – Admono . Katekiza formulo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434-441

 

Ĉapitro unua:

“Vi amu la Sinjoron vian Dion per la tuta via koro, tuta via animo, per tuta via menso”.

Unua Ordono: Mi estas la Sinjoro via Dio. Ne kultu alian dion. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442-446

La dua Ordono Ne malbonuzu la nomon de la Sinjoro. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447-449

La Tria Ordono: Memoru sanktigi la festajn tagojn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .450-454

Ĉapitro dua: Vi amu vian proksimularon kiel vin mem:

Kvara Ordono: Honoru vian patron kaj vian patrinon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455-465

Kvina Ordono: Ne mortigu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .466-486

Sesa Ordono: Ne adultu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487-502

Sepa Ordono: ne ŝtelu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .503-520

Oka Ordono: Nefanseĵuru. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .521-526

Naŭa Ordono: Ne deziru la alies virinon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527-530

Deka Ordono: Ne deziru akies havaĵojn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .531-533

 

PARTO KVARA

LA KRISTANA PREĜO

Sekcio unua: La preĝo en la kristana vivo:

Ĉapitro unua: La Revelacio pri la preĝo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535

La Revelacio pri la preĝo en la Malnova Interligo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .536-540

La preĝo estas plene revelaciita kaj realigita en Jesuo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .541-547

La preĝo en la tempo de la Eklezio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548-556

Ĉapitro dua: La trdicio de la Preĝo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 557

Ĉe la fontoj de la preĝo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 558

La vojo de la preĝo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .559-563

Gvidoj al la preĝo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .564-566

Ĉapitro tria: La vivo enpreĝa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .567

La preĝesprimoj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 569-571

La luktoj de la preĝo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .572-577

 

Sekcio dua: La preĝo de la Sinjoro: Patro nia

la sintezo de la tuta evangelio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .578-581

Patro nia kiu esras enla ĉielo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 582-586

La sep demandoj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .587-598

 

 

La indekson esperantigis Armando Zecchin (UECI –TORINO. 2005)